የደረቅ ፖለቲካ መርሃግብር የ22 አመት መኮላሸት

ያረጀ ፖለቲካ የወለደው የፖለቲካ ምቀኝነት
ምንሊክ ሳልሳዊ
የኢትዮጵያ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ላልፉት 22 አመታት በትግል ውስጥ ቆይተዋል ሳይሆን ...ተኝተዋል ቢባል የሚቀል አነጋገር ነው::ፖለቲከኞቹ በ1997 የቀስተ ደመና ፓርቲ ባመጣው የንቃተህሊና ስፋት በቅንጅት ውስጥ ከደረቅ ፖለቲካ ለመውጣት አፋፍ ላይ ነበሩ ሆኖም ተኮላሸ::
የ1997 ምርጫ ተከቶሎ ተፈጠረ የተባለው የፖለቲካ መነቃቃት መኮላቸቱ እንደተጠበቀ ሆኖ ባለፉት 22 አመታት ባረጀ ፖለቲካ እና በገረጀፈ አመለካከት የሚጓዘው የተቃዋሚው ቡድን አድሮ ጭቃ ሲሆን እየተመለከትነው ነው::በተለያዩ ጊዜያት ራሱ እየፈጠረ ወይም ገዢው ፓርቲ እየወለደ የሚሰጣቸው ተለጣፊም ይሁኑ ተፈጣሪ የፖለቲካ ስሞች እየከሸፉ ላለንበት ደርሰናል:: እነዚህ ደረቅ የፖለቲካ ጥበቦች አምባገነንነትን ከማስፋፋት ውጭ እና የፈረንጅን ደጅ ከመጽናት ውጭ ያመጡት ምንም ፋይድ የለም::የፖለቲካ ጠቢባን ነን ጭፍን ምሁራን የፖለቲካ ስድብ ስልጡኖች ነን የሚሉ አንዼ ባለስልጣን አንዴ የምክርቤት አባል እየሆኑ ገዢውን ፓርቲ በአፋሽ አጎንባሽነት የሚያገለግሉ የጎሳ ፓርቲ መሪዎች ከፖለቲካው አለም መሰናበት ያለባቸው በዚህ ወሳኝ ወቅት ላይ ነው::
የራሳቸው ማኒፌስቶ እና መስመር ያሌላቸው በጥላቻ እና በዘር ፓርቲ ላይ ተመስርተው የሚዋዥቁ ፖለቲከኛ ነን ባዮች ጠባቦች ከየፖለቲካው መንደር በማቃጠል አመዳቸውን ማስወግድ የግዴታ ዘመን ነው::
ወቅቱ ከደረቅ የፖለቲካ መድረክ ወደ ሰለጠነ የፖለቲካ አደባባይ የሚወጣበት እና ፖለቲካን ምስጢራዊ በሆነ የማፊያዊ ስልት ለነጻነት ማጨት የእያንዳንዱ ፖለቲከኛ ስራ መሆን አለበት :: ማፊያዊ ስራ ማለት በፖለቲካው መስክ ስኬት ሊያስገኙ የሚችሉ አብዮታዊ እድሎችን መጠቀም ማለት ነው:: ደረቅ ፖለቲከኞች በደረቅ አትተርጉሙት::
ያለፉትን 22 አመታት የተቃዋሚፓርቲ ተብለው ስም የተሰጣቸው ስብስቦች ምንም የፈየደዱት ነገር የለም ገዢው ፓርቲ በሃገር እና በህዝብ ላይ እንደፈለገ ሲፈነጭ ያመጡት አንዳችም ለውጥ የለም የወሰዱትም ርምጃ የለም ይህንን የተመለከት ህዝብ ደሞ ገዢውን ፓርቲ በሸሸው እጥፍ እነሱን ሸሽቶ በየቤቱ በዝምታ ራሱን እያስተዳደር መሆኑ የማይካድ እና እያየነው ያለ ነው::
በየሃገሩ እየዞሩ ዲያሶፓራውን በመለመን ዲያስፖራው ደሞ በሃገርቤት ያለውን አምባገነናዊ ስርኣት ተገን በማድረግ የመኖሪያ ፍቃዱን ለማስረዘም በተስፈኝነት ተኮፍሶ ዶላሩን እያፈሰሰ ፓርቲዎቹ ካረጀ ፖለቲካቸው ጋር በህዝብ ላይ እንዲቀብጡ በር ከፍቷል::
በኢትዮጵያ የፖለቲካ ሂደት ውስጥ እየተሳተፉ የሚገኙት በ60ዎቹ የብሄር ፖለቲካ የተመረዙ የቀድሞ የከተማ ተኳሽ ዲቃሎች የሞተው ደርግ እና ፊውዳል መንግስታት ትርፍራፊ ግለሰቦች እና ጥቂት ከአድሃሪያን እና ከመንግስት ሰዎች የፈለቁ አዛውንቶችን እና እነሱ ያሰለጠኗቸው ኩታራዎች ከፖለቲካው መድረክ ለቀው በተራቸው እደተራው ዜጋ አዳማጭ መሆን ያለባቸው ጊዜ መሆኑን መረዳት አለባቸው :: አለም በፖለቲካ ሰልጥና በተለያዩ መንገዶች ሃገራዊ ብሄራዊ ጥቅሞች በሚከበሩበት ዘመን ባረጃ ፖለቲካ ድርቅ ባለ ቀጥተኛ መንገድ መጓዝ ትግሉን እየጎዳው ስለሆነ በአዲስ ትውልድ በአዲስ የፖለቲካ ስልት ገዢውን ፓርቲ በሚገባው እና እሱ በሚከተለው ሆሪዞንታል ማፊያዊ ፖለቲካ አናቱን ሊባል ይገባዋል:: በተቀየረ የፖለቲካ ስልት ካልሆነ በስተቀረ የተያዘው ደረቅ ፖለቲካ በፍጹም የተንሰራፋውን ጁንታ ማሰወገድ እንደማይቻል የታመነ ነው::
በሃገሪቱ በሚከሰቱ ከባድ ችግሮች ላይ ከማልቀስ ጀምሮ እስከ ፈረንጅ የመለማመጥ ባህሪ የተዋሃዳቸው ተቃዋሚ ነን ባዮች ግለሰቦች የራሳቸውን ጉዳይ ለገዢው ፓርቲ መረጃን በገንዘብ በመለወጥ ፓርቲያቸውን በመሰለል እርስ በርስ በመበላላት እና የሃሳብ ልዩነቶችን ባለማክበር ወዘተ ራሳቸውን ለለውጥ ስላላዘጋጁ ከፖለቲካው አለም ገለል ሊሉ ይገባል::
ያረጀ እና የወረደ ፖለቲካቸው የወለደው የፖለቲካ ምቀኝነት ገዢው ፓርቲ ተቃዋሚዎቹ ራሳቸው በውስጣቸው የሚፈጥሩትን ቅራኔ ተከትሎ የፖለቲካ ምህዳሩ እንዲጠብ እና ጥላቻ እንዲሰፋ ተጠቅሞበታል::የውስጥ ቅራኔያቸውን እና የአስተሳሰብ ልዩነታቸውን በመከባበር የፖለቲካ ስሜት ውጠው ትግሉን ለፍሬ ያላበቁት እነዚህ የፖለቲካ ሹምባሾች በአደባባይ የሚያሳዩት ድርጊት እና የሚያንጸባርቁት አሳብ እጅግ አስደንጋጭ እና አሳፋሪ ነው::እርስ በርስ እየተናከሱ ያሉት ሽማግሌዎች በፖለቲካ ፓርቲዎች መርሃግብር ስኬት ,አንድ ፓርቲ ባለው የገንዘብ መጠን ሌላው ፓርቲ በሚፈጥረው የትግል ስልት እና ስኬት ላይ የፖለቲካ ምቀኝነት ማሳየት የየእለት ተግባራቸው ሆኖ የመጣ ሲሆን በውስጣቸው ያለውን ቅራኔ በማየት ብቻ ለውጥ ማምጣት እንደማይችሉ ስላወቁ እነሱ ብቻ ሳይሆኑ በዙሪያቸው ያለውም ወጣት ተረካቢ ለገዢው ፓርቲ ራሱን አሳልፎ የሸጠ ሲሆን መፍትሄ አልባ የፓርቲ ውጥንቅጥ ሲስተም ውስጥ እየዋዠቁ ይገኛሉ::
ለዚህ ጉዳይ ያለው መፍትሄ በፖለቲካው አለም ባለፈው 22 አመታት በወያኔ ላይ ያላቸውን ጥላቻ ይዘው የተሰባበስቡ እና ምንም ህዝባዊ ማኒፌስቶ ያሌላቸው እነዚህ የተቃዋሚ ፓርቲ አመራሮች አብዛኛዎቹ በጎሳ ፓርቲ የተደራጁ ከፖለቲካው አለም ራሳቸውን ማሰናበት ግዴታ አለባቸው:: ህዝባዊ ትግል እንዲቀጣጠል ማድረግ ያልቻሉት እና በፍራቻ የሚርዱት ፖለቲከኛ ነን ባዮች ከመድረኩ ተሽቀንጥረው ሊባረሩ ይገባል:: 22 አመት ለውጥ እናገኛለን ብሎ ሲያያቸው የነበረ ህዝብ አንቅሮ የተፋቸው ሃገራዊ ስሜታቸው በብሄርተኝነት የታጠረባቸው ምሁራን ነን ባዮች ይተቃዋሚ አመራሮች ያደራጁትን የብሄር እና የጎሳ ፓርቲ ወደ ሃገራዊ ፓርቲነት በመለወጥ ቦታቸውን ለኣዲሱ ትውልድ አስረክበው መሄድ ግዴታ አለባቸው::

አንድነት ፓርቲ በይፋ ህዝባዊ የተቃውሞ ንቅናቄ ጀመረ::

አንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትህ (አንድነት) ፓርቲ ገዥው የፓርቲ ኢህአዴግን ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶችን እየጣሰ ነው በሚል ዛሬ ሰኔ 13 ቀን 2005 ዓ.ም.  ይፋዊ ህዝባዊ ንቅናቄ መጀመሩን አስታወቀ፡፡ ፓርቲው አዲስ አበባ ቀበና በሚገኘው ዋና ፅህፈት ቤቱ በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ እንዳስታወቀው “የሚሊዮኖች ድምፅ ለነፃነት”(Millions of Voices For Freedom) በሚል መሪ ቃል መጀመሩን አስታውቋል፡፡
 የሚሊዮኖችን ድምፅ በመሰብሰብ ከህገ መንግስቱ ጋር የሚጋጨውን የፀረ ሽብርተኝነት ህግ በመቃወም እንዲሰረዝ የተቃውሞ ስምምነት ፊርማ(ፒቲሽን) በማሰባሰብ ለእስር ተዳረጉ ፖለቲከኞች፣ ጋዜጠኞች እና የኃይማኖት ነፃነት ጠያቂዎች እንዲፈቱ እንጠይቃለን ብሏል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በሀገሪቱ በተለያየ ምክንያት ገጠርና ከተማ ያሉ ከአዲስ አበባና ሌሎች ከተማ ያሉ ዜጎች አለአግባብ ከሚኖሩበት ቀዬ ማፈናቀል በተለይም ዘርን መሰረት በማድረግ ከጉራፈራዳና ቤኒሻንጉል ጉሙዝ ያሉ ነዋሪዎች እና  በልማት ስም ለውጭ ዜጎች መሬት እየተሰጠ እንደ ጋምቤላ ያሉ ዜጎቻችን  መፈናቀላቸው ህገወጥ ተግባር ነው በሚል በማውገዝ የድርጊቱ ፈፃሚዎችን ለፍርድ ማቅረብ እንደተዘጋጀና ለዚህም እንቅስቃሴያችንን የሚደግፉ ኢትዮጵውያን  ፊርማቸውን እንዲያኖሩ ጠይቋል፡፡  
 አንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትሕ ፓርቲ (አንድነት) ሕዝባዊ ንቅናቄ በይፋ ጀመረ



ዛሬ (ሰኔ 13/2005) በጽ/ቤቱ በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ እንዳሳወቀው ለ3 ወራት የሚዘልቅ "ሚሊዮኖች ድምፅ ለነፃነት" የተሰኘ ሕዝባዊ ንቅናቄ አውጇል።

ሕዝባዊ ንቅናቄው የአዳራሽ ስብሰባ፣ የተቃውሞ ሰልፍ እና የፀረሽብር ሕጉ እንዲሰረዝ የሚጠይቅ ፊርማ (ፒቲሽን) ይሰበሰባል። በዚህም በአዲስ አበባ 6 እና በክልል ደግሞ ለመጀመሪያ ዙር ዐሥር ስብሰባዎች ይካሄዳሉ።

የንቅናቄው ዓላማ የፀረሽብር ሕጉ እንዲሰረዝ፣ የዜጎች መፈናቀል እና የመሬት መቀራመት እንዲቆም፣ የሥራ አጥነትና የኑሮ ውድነት እንዲቀረፍ እና የንግዱ ማኅበረሰብ ውስጥ ፍትሐዊ ውድድር እንዲሰፍን መሆኑ በመግለጫው ተጠቁሟል።

የፓርቲው ተወካዮች "ሌላ ፓርቲ ሲያደርግ አይታችሁ ነው ወይ?" በሚል ለቀረበው ጥያቄ ሲመልሱ "ከሌላ መማር ለአንድነት ይጠቅመዋል እንጂ አይጎዳውም ሆኖም ስር እስክንሰድ ጊዜ ወስደን ነው እንጂ ዓመታዊ ዕቅዳችን ላይ ነበር። ፓርቲያችን በዕውቀት ላይ የተመሠረተ እንጂ በግብታዊነት አይሠራም" ብለዋል። የፀረ ሽብሩን ሕግ እንዲሰረዝ ስለሚያስፈልግበት ምክንያት ሲናገሩ ደግሞ የፀረ ሽብር ሕጉ ከአሸባሪዎች ይልቅ ዜጎችን ለማጥቃት የተዘጋጀ ነው በማለት ንቅናቄው ለሕዝብ ጥቅም መሆኑን "አሁን እየጠየቅን ያለነው ስለአንዱዓለም ወይም ስለአንድነት አይደለም። ስለኢትዮጵያውያን ነው" በሚል ገልጸውታል።

"ፀረ ሽብር ሕጉ እንዲሻር ነው ወይስ እንዲሻሻል የምትጠይቁት?" በሚል ለቀረበላቸው ጥያቄ ተወካዮቹ "አንድ አዋጅ ሕገ መንግሥቱን አንዴ ከጣሰ ይሰረዛል። ይህ አዋጅ ግን እስከ15 ጊዜ ሕገ መንግሥቱን ስለሚጥስ መሰረዝ አለበት" ብለው መልሰዋል። "ኢትዮጵያ የውጭ ሽብር ስጋት ቢኖርባትም አዋጁ ዜጎችን ለማፈን የወጣ ነው። ማሰብም ሳይቀር ይከለክላል" ብለውታል።

"የሰልፍ ፈቃድ ብትከለከሉስ?" ለሚለው ጥያቄ ደግሞ "ሕግ ማሳወቅ እንጂ ፈቃድ መጠየቅ አይጠይቀንም። ትግላችን ሰላማዊ ነው፣ አይቆምም" ብለዋል።

ዛሬ (ሰኔ 13/2005) በጽ/ቤቱ በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ እንዳሳወቀው ለ3 ወራት የሚዘልቅ "ሚሊዮኖች ድምፅ ለነፃነት" የተሰኘ ሕዝባዊ ንቅናቄ አውጇል።

ሕዝባዊ ንቅናቄው የአዳራሽ ስብሰባ፣ የተቃውሞ ሰልፍ እና የፀረሽብር ሕጉ እንዲሰረዝ የሚጠይቅ ፊርማ (ፒቲሽን) ይሰበሰባል። በዚህም በአዲስ አበባ 6 እና በክልል ደግሞ ለመጀመሪያ ዙር ዐሥር ስብሰባዎች ይካሄዳሉ።

የንቅናቄው ዓላማ የፀረሽብር ሕጉ እንዲሰረዝ፣ የዜጎች መፈናቀል እና የመሬት መቀራመት እንዲቆም፣ የሥራ አጥነትና የኑሮ ውድነት እንዲቀረፍ እና የንግዱ ማኅበረሰብ ውስጥ ፍትሐዊ ውድድር እንዲሰፍን መሆኑ በመግለጫው ተጠቁሟል።

የፓርቲው ተወካዮች "ሌላ ፓርቲ ሲያደርግ አይታችሁ ነው ወይ?" በሚል ለቀረበው ጥያቄ ሲመልሱ "ከሌላ መማር ለአንድነት ይጠቅመዋል እንጂ አይጎዳውም ሆኖም ስር እስክንሰድ ጊዜ ወስደን ነው እንጂ ዓመታዊ ዕቅዳችን ላይ ነበር። ፓርቲያችን በዕውቀት ላይ የተመሠረተ እንጂ በግብታዊነት አይሠራም" ብለዋል። የፀረ ሽብሩን ሕግ እንዲሰረዝ ስለሚያስፈልግበት ምክንያት ሲናገሩ ደግሞ የፀረ ሽብር ሕጉ ከአሸባሪዎች ይልቅ ዜጎችን ለማጥቃት የተዘጋጀ ነው በማለት ንቅናቄው ለሕዝብ ጥቅም መሆኑን "አሁን እየጠየቅን ያለነው ስለአንዱዓለም ወይም ስለአንድነት አይደለም። ስለኢትዮጵያውያን ነው" በሚል ገልጸውታል።

"ፀረ ሽብር ሕጉ እንዲሻር ነው ወይስ እንዲሻሻል የምትጠይቁት?" በሚል ለቀረበላቸው ጥያቄ ተወካዮቹ "አንድ አዋጅ ሕገ መንግሥቱን አንዴ ከጣሰ ይሰረዛል። ይህ አዋጅ ግን እስከ15 ጊዜ ሕገ መንግሥቱን ስለሚጥስ መሰረዝ አለበት" ብለው መልሰዋል። "ኢትዮጵያ የውጭ ሽብር ስጋት ቢኖርባትም አዋጁ ዜጎችን ለማፈን የወጣ ነው። ማሰብም ሳይቀር ይከለክላል" ብለውታል።

"የሰልፍ ፈቃድ ብትከለከሉስ?" ለሚለው ጥያቄ ደግሞ "ሕግ ማሳወቅ እንጂ ፈቃድ መጠየቅ አይጠይቀንም። ትግላችን ሰላማዊ ነው፣ አይቆምም" ብለዋል።

የኤርትራውያን በኢትዮጵያ መንሰራፋት አሳሳቢ እና አደገኛ ነው!!! (ሊነበብ የሚገባው!!)

ምንሊክ ሳልሳዊ ብሎግ
‹‹ሁለት እግሮች አሉኝ ብሎ ሁለት ዛፍ ላይ መውጣት አይቻልም›› ተብሏል፡፡ ትናንት ‹‹ወገኖቼ እንኳን ደህና መጣችሁልኝ›› ብሎ የተንከባከባቸውን ሕዝብን ዓይንህን ላፈር ያሉት፣ ፀባችን ከመንግሥትና ከሥርዓት ጋር ነው ሲሉ ቆይተው ጊዜ ሲያመቻቸው ሕዝቡን እንደበደላቸው ጠላት የረገሙት ሰዎች፣ ዛሬ ደግሞ አይ ለጥቅማችን ሲሆንማ እንፈልግሃለን ያለህን ደግ ነገር አጋራን ያውም በእኩል ባለመብትነት ሲሉት ምን ይሰማቸዋል? ኢትዮጵያውያንስ እንዴት እንዲመለከቷቸው ይመኛሉ? ኤርትራ ለኢትዮጵያውያን ዝግ ናት ኢትዮጵያ ግን ለኤርትራውያን ጥቅም መናኸሪያ ትሁን ነው ጉዳዩ?
ብቻ እኮ ቀደም ሲልም እነ ዶክተር አማረ ተክሌ፣ ‹‹ኤርትራውያን ወደ አዲስ አበባ የምናየው ለኑሮ ምቾታችንና ለመበልፀግ ለሚሰጠን ዕድል ብቻ ሲሆን፣ ለማንነታችንና ለመንፈሳዊ ዕርካታ ግን የምንዞረው ወደ አስመራ ነው፤›› በማለት አስገንዝበውን ነበር፡፡ አሁንም ብዙዎቻቸው የሚወተውቱን ኤርትራውያን ኢትዮጵያ ውስጥ እንደ ትናንቱ ሁሉ ዛሬም ነገም ያሻቸውን ያድርጉ፡፡ ምንም ነገር አይነካባቸው፡፡ ኢትዮጵያውያን ግን ኤርትራ ውስጥ ቦታም መብትም የላቸውም ነው፡፡ ይቺ ናት ጨዋታ! ፈረንጆች በበደል ላይ በደል ሲጨመር፣ ‹‹ማቁሰል አንሶ ማዋረድ›› የሚሉት ነገር መጣ! የለም ሰዎች ኢትዮጵያ ከእንግዲህ መንከባከብ ያለባት በኢትዮጵያውያነታቸው የሚያምኑ፣ የሚኮሩና ይህንኑ ለማስከበርና ለማደራጀት የሚቆሙትን ወገኖቿን ነው፡፡ ‹‹የሞተልሽ ቀርቶ የገደለሽ በላ›› እየተባለች መሞኘትና መታለሏ ማብቃት አለበት፡፡
የአገሮችና የሕዝቦች ግንኙነት ሕግጋትም ሆኑ ወጎች እንዲህ ዓይነቱን የተዛባ አሠራር አይደግፉም፡፡ አሁን የኤርትራውያን ሕልውና ውሳኔ በእጃቸው ስለሆነ የፈለጉትን መርጠዋልና ይመቻቸው፡፡ የሚበጀን ከኢትዮጵያ መለየት ነው ብለው ሁሉንም የኅብረት መማፀን ረግጠው ሄደዋልና ራሳቸውን መቻል አለባቸው፡፡ አዲስ አበባ ያሉትን ተባባሪዎቻቸውን ተገንና መሣሪያ በማድረግ እስካሁን በአገሪቱ ሀብትና ንብረት የተጠቀሙት አንሶ፣ ለወደፊትም ይህንኑ ዓይን ያወጣ አድሎአዊ ግንኙነት በሕጋዊ ሽፋን ለመቀጠል የተያዘው የማመቻቸት ዘዴ መገታት ይኖርበታል፡፡ በወዳጅነትና በመልካም ጉርብትና ለመኖርም እኮ ጥቅምና ግዴታን በተመጣጣኝ መንገድ መጋራትን ይጠይቃል፡፡ ኢትዮጵያውያን መላ አገራችንን የወል አድርገን ‹‹የእኛን ለእናንተ የእናንተንም አብረን›› ሲባሉ አሻፈረን ያሉ ኤርትራውያን ይባስ ብለው፣ ‹‹የእኛን ለእኛ የ‹‹እናንተንም ለእኛ›› ማለት ይሉኝታ ቢስንት ነው፡፡ የራስን ድርሻ በጉያ አፍኖ የሌላውን ለማፈስ መፈለግ ስህተትም ሆዳምነትም ይሆናል፡፡
በኢትዮጵያ ውስጥ ስለቀሩ ኤርትራውያንም ሆነ በተለያዩ መንገዶችና ምክንያቶች ስለሚገቡት ኤርትራውያን መንግሥት የሚከተለው ለአንድ ወገን የሚያደላ ፖሊሲ ከዚህ አንፃር መታየት አለበት፡፡ ኤርትራውያን በኢትዮጵያ ውስጥ የሚኖራቸው መብትና ጥቅም ደረጃና ስፋት፣ በአፀፋው ኢትዮጵያውያን በኤርትራ ውስጥ ከሚኖራቸውና ከሚገባቸው ተመሳሳይ ሁኔታ እንዲሁም ኢትዮጵያ የራስዋን ሕዝቦች ለመንከባከብና ብሔራዊ ጥቅሟን ለማስከበር ከሚያስፈልጋት አማራጭ አንፃር መመዘን ይኖርበታል፡፡ ካለበለዚያ በሁለቱ ወገኖች መካከል መቃቃርንና እያደርም ግጭትን እንደሚያስከትል የብዙ ማኅበረሰቦች ልምድ ያስተምረናልና ከፍተኛ ጥንቃቄ ይጠይቃል፡፡
በመሠረቱ ዝምድናም ሆነ ወዳጅነት የጋራ ካልሆነ ጠቀሜታው ዘላቂነትም የለውም፡፡ ኢትዮጵያ ካለ ኤርትራ መኖር እንደሚያዳግታት ወይም ኤርትራ ካለ ኢትዮጵያ ራሷን እንደማትችል ተደርጎ የሚቀርበው ክርክርም አንፃራዊ በሆነ አመለካከት ካልሆነ በስተቀር ብዙም በእውነታ የተደገፈ አይደለም፡፡ ሁለቱ ወገኖች ቢሆንላቸውና ተደጋግፈው ቢኖሩ የአገር ስፋት፣ የሀብትና ንብረትና የሰው ኃይል ብዛት፣ ወዘተ ተቀናጅተው ለሁለቱም ይበልጥ ይጠቅማል፡፡ ካልሆነ ግን ሁለቱም በየበኩላቸው ሊያድጉና ለጋራ ጥቅማቸው በሚስማሙበት መንገድ በእኩልነት ሊደራደሩና ሊተባበሩ ይችላሉ፡፡ በዜግነት መብት፣ በንብረት ባለቤትነትና በመሳሰሉትም ረገድ እንዲሁ ከዚህ ውጪ የሚደረግ ጥረት ሁሉ ለጊዜው እንጂ አያዛልቅም፡፡
ለረዥም ዘመን ባይሆንም ኢትዮጵያ ያለ ኤርትራ ኖራለች፡፡ ኤርትራም በሌላ እጅ ቆይታለች፡፡ ያኔ ማን ተጠቅሞ ማን እንደተጎዳ በኋላስ እንደገና መዋሀዱ ለማን እንደበጀ ታሪክ ይመሰክራል፡፡ ያም ሆኖ በተለያዩ ምክንያቶች አብረው መኖር ባለመቻላቸው በጦርነት ጭምር ተፋልመው ተለያይተዋል፡፡ በሰላም ባይለያዩም አሁን የሚሻለው በሰላማዊ ጉርብትና አብሮ ለመኖር መሥራት ነው፡፡ ብዙ ስለሚነገርለት የወደብ ጉዳይም ቢሆን የትኛውም አገር የራሱ የባህር በር ቢኖረው ኢኮኖሚያዊም ሆነ ስትራቴጂያዊ ጥቅሙ ግልጽ ነው፡፡ በተለይም አሰብን በሚመለከት በዓለም አቀፍ ሕግጋት ማዕቀፍና ሰላማዊ ድርድር የጋራ መፍትሔ ብናገኝለት እሰየው፡፡ ካልሆነ ግን ካለወደብ መኖር ብቻ ሳይሆን መበልፀግም ይቻላል፡፡ ኤርትራ በወደቦችዋ ትናኝባቸው፣ ኢትዮጵያም ባላት ልማትዋን ታቀላጥፍ፡፡ እስቲ አንዱ ከሌላው ተለይቶ ምን እንደሚሆን ይታይ፡፡ በየበኩሉ የቱን ያህል እንደሚራመድ ይገማመት፡፡ ዕድሜ ልክ ኢትዮጵያ የኤርትራን ዕድል ጎታችና የዕድገቷ ማነቆ እንደሆነች ተደርጎ ‹‹ዓመድ አፋሽ›› መሆኗ አብቅቷልና በሌላ ስውር የጥገኝነት ሥልት አንፈተን፡፡ በኤርትራ ምክንያት ለጦርነት መዳረግ በኢኮኖሚ መድቀቅና ለፖለቲካዊና ለአስተዳደራዊ ችግሮች ማመካኛ መሆኑም ያክትም፡፡
ለነገሩ የኢትዮጵያ ሕዝብ ችግሮች ቢኖሩበትና በያለበት የሚሰደድ ቢሆንም፣ የመሻሻል ዕድል ፍለጋ ኤርትራ መሄድ አይሻም እንጂ ቢሆንም ኖሮ ግንኙነቱ መስተናገድ ያለበት በ‹‹ሰጥቶ መቀበል›› መርህ ማዕቀፍ እንጂ፣ በአንድ አቅጣጫ ጥቅም ላይ ተመሥርቶ አይደለም፡፡ ይህን ሚዛን ማጣትና የፍትሐዊነት መጓደል ደግሞ በአቶ ኢሳያስ አፈወርቂ ላይ ብቻ በማላከክ ማለፍ አይቻልም፡፡ በሕዝቡና እንወክለዋለን በሚሉት ወገኖችስ ምን የተለየ ነገር ይታያል? እንዲያው ለመሆኑ ከመንግሥታቸው ጋር ተጣልተናል የሚሉትስ እውነት እንኳን ቢሆን ግጭቱ ለኢትዮጵያ ተብሎ ነው? እውን አሁን የፖለቲካው ሆያ ሆዬ ጋብ ብሎ ማጣፊያው ሲያጥር ወደ ኢትዮጵያ የሚጎርፉት ኤርትራውያን የሠሩት ቆጭቷቸው፣ አቋሞቻቸውን አቃንተው ሌላው ቢቀር በሕዝብ ለሕዝብ ወንድማማችነት በማመን ለመኖርና ለመሥራት ፈልገው ነው? ወይስ ካሉባቸው ችግሮችና ለማምለጥና ኢትዮጵያ ውስጥ ቀርቶብናል የሚሉትን ቅሪት ሀብትና ንብረት ለመቃረም፣ ካመቻቸውም ከአዳዲሱ የአገራችን ትሩፋት ለመሻማት?
ግዴለም ቤተሰብ እንኳን ይቀያየማል ይጣላል፡፡ ሁኔታዎች ሲለዋወጡ ደግሞ አመዛዝኖ ይቅር ይባባላል፡፡ በሒደትም በዳይ ክሶ የተጎዳም አቻችሎ መታረቅ ያለ ነው፡፡ የዚሁ ሁሉ መሠረቱ ግን የደረሱ ሁኔታዎችን በሀቅ ማጤንና የድርሻን ኃላፊነት መቀበል ነው፡፡ ያለፈውን በትክክል መገንዘብ ብቻ ሳይሆን ለመጪውም ጠቃሚ ትምህርት መቅሰም የሚቻለውም ይህ ሲሆን ብቻ ነው፡፡ አለበለዚያ ‹‹አድበስብሰው ቢያርሱ በአረም ይመለሱ›› እንዲሉ የሁለቱን ሕዝቦች ታሪክ እንደተመረዘ ማቆየትና ለማያስፈልግ መጥፎ ቀውስ ማመቻቸት ይሆናል፡፡ የፖለቲካ ሁኔታዎች ሲለዋወጡ የሚቀረው እውነታ ብቻ ነው፡፡ የአንዴ ጥፋትን በስህተትነት ማለፍ ይቻላል፡፡ ሲደጋገም ቸል ማለት ግን የዋህነት ሳይሆን ጅልነት ይሆናል፡፡ ብልጥ ነኝ ባዩም ቢበዛ ጥቂት ሰዎችን ሁልጊዜ አሊያም ብዙ ሰዎችን ለተወሰነ ጊዜ ቢያታልል እንጂ፣ ሁሉንም ሰው ሁልጊዜ ለማታለል መሞከር ግብዝነት ይሆናል፡፡
በአንዳንድ ኢትዮጵያውያንም በኩል አሁንም በቅንነትም ይሁን ወይ ከአመለካከት ጥራት ማነስ የሚሰነዘሩ ስሜታዊና እውነታዊ የማይደግፋቸው ሐሳቦች ይታያሉ፡፡ ለምሳሌ በሪፖርተር ግንቦት 18 ቀን 2005 አሮን ሰይፉ በተባሉ ጸሐፊ የቀረበው ጽሑፍ ስለመዋሀድና አንድነት የሚሞግት ሆኖ አግኝቼዋለሁ፡፡ እንግዲህ ችግሩ ይህ ነው፡፡ ያለፈው ያነሰ ይመስል አሁንም ነገሮችን ባናምታታና ቅደም ተከተሎችን ባናበላሽ ጥሩ ነው፡፡ ባለንበት ጊዜና ሁኔታ አንገብጋቢው ጥያቄ እንደገና መዋሀድ ወይም አንድነት የሚል ምኞታዊና ወቅቱ የማይደግፈው መፈክር አይደለም፡፡ በተጨባጩ እውነታ ላይ ተመርኩዘን የምናስብ ከሆነ ቅድሚያ የሚሰጠው ግንኙነታችንን ጤናማ፣ ሰላማዊና ፍትሐዊ ለማድረግ መጣር ነው፡፡ ከዚያ በኋላ በተረጋጋ መንፈስ ወደ ቀረበ ወዳጅነትና ትብብር እናመራለን፡፡ ከትብብር ወደ ቅንጅትና ውህደት መሸጋገሩ ደግሞ እንዲህ ቀላል ሒደት አይደለም፡፡ የሕዝብ ለሕዝብ በሀቅ መፈላለግንና በኢኮኖሚ መተሳሰርን እንዲሁም በርካታ የፖለቲካና ሌሎችም ሥራዎችን ይጠይቃል፡፡ ይህን ማሰብና እንደ አጀንዳ ማቅረብ በተጨባጭ ቁሳዊና መንፈሳዊ መሠረት ላይ ካልሆነ የዋህነት ይሆናል፡፡ ከአንጀት ለመቀራረብ የምንፈላለግ ከሆነ እስቲ የተንጠለጠሉትን የድንበርና መሰል ጉዳዮች መልክ እናስይዝ፡፡ ስለዚህ አሁን የሚያስፈልገው አጣዳፊ ተግባር በተለያዩ ታሪካዊ ምክንያቶችና የቅርብም ሁኔታዎች በመራራ ጦርነቶች ጭምር የተቋሰለውን ግንኙነት በደበዘዙ ሥልቶች ማደናገርና ፍትሐዊ ባልሆኑ ድርጊቶች ማባባስ ሳይሆን፣ ጥንቃቄ በተሞላበት አሠራር እንደ ሁለት አጎራባች አገሮች ግንኙነቶችን መምራት፣ የኢትዮጵያን ሕዝብ መብትና ጥቅም ሳይጋፉ እውነተኛ የሕዝብ ለሕዝብ መቀራረብና መልካም ጉርብትና እንዲዳብር መትጋት ነው፡፡
እርግጥ ከኤርትራውያን ጋር ከሌሎች አጎራባች ሕዝቦች የተለዩ ታሪካዊ መተሳሰር ያለን ብቻ ሳይሆን እንደ አንድ አገር ዜጎችም ለዘመናት ኖረናል፡፡ ግን እኮ ይሁን ሁሉ እንዳልነበረ ያደረጉት እነሱው ናቸው፡፡ በእኛ በኩል በኢትዮጵያውያነታቸው ኮርተው ለአንድነታችን ተጋድሎ ያደረጉ በአጠቃላይም ለጋራ ታሪካችንና ለአብሮ መኖር አስተዋጽኦ ያበረከቱ ኤርትራውያንን ሁሉ ምንጊዜም በአክብሮትና በባለውለታነት እንዘክራቸዋለን፡፡ አሁንም ልዩ ሁኔታዎችን በውል በማጤን አንዳንድ ለየት ባለ ሁኔታ የምናያቸው ጉዳዮች ይኖራሉ፡፡ በተለይም በጓደኝነት፣ በወዳጅነት፣ በጋብቻና በመሳሰሉት የተሳሰርን ሁሉ እስካሁን ካደረግነውም በበለጠ የቀረበ መልካም ግንኙነታችንን በተቻለ አጠናክረን መቀጠሉ ተገቢ ነው፡፡ እንዲሁም በእውነት የስደተኝነት መጠጊያና ሰብዓዊ ዕርዳታ ለሚሹ አቅማችን በሚፈቅደው ሁሉ አለኝታ ልንሆንላቸው ይገባል፡፡ ያም ሲሆን እነዚህ ሁኔታዎች ሁለቱ አገሮች አሁን ያሉበትን ሉዓላዊነት ያገናዘቡ፣ የኢትዮጵያውያንን መብት ጥቅምና ክብርም የማይጋፉ መሆናቸውን ማረጋገጥ የግድ ይላል፡፡

የመብትና የጥቅም ነገር ሲነሳ የራስን ድርሻ ከፍ ለማድረግ መሞከር በብዙ ግለሰቦችም ሆነ ቡድኖች፣ አልፎም በማኅበረሰቦች ላይ የሚታይ ባህርይ ነው፡፡ ግን ለዚህ ሲባል ሌላውን መድፈርና መብቱንም መንጠቅ ፍትሕና ሚዛናዊነት የጎደለው ይሆናል፡፡
በአንዳንድ ኤርትራውያን በኩል የሚታየው የዚህ ዓይነት አዝማሚያ አሳሳቢ እየሆነ መጥቷል፡፡ የሚገባቸውን አይጠይቁ፣ ጥቅምና መብታቸውን አያስከብሩ ለማለት አይደለም፡፡ ግን ችግሩ ይህንን ሲያደርጉ የሌላውን ወገን መጋፋት፣ የአቻን መብትና ጥቅም መርገጥ ድንበርን ማለፍ ይሆናል፡፡ ይህን ዓይነቱ ባህርይ ደግሞ የተገፋውና የተጠቃው ወገን ትዕግስት ሲያልቅ የሚያስከትለው ጠንቅ አደኛ ነው፡፡ ‹‹ማር እንኳ ሲበዛ ይለመራል›› ተብሎ የለ?
የታሪክ ማዛባቱን፣ የሕጋዊ ትክከለኛነቱንና ሌላውን የተገቢነት ክርክር ትተን ዛሬ ያለንበት እውነታ ተገንጣዮች ጊዜና ሁኔታ አሟልቶላቸው ኤርትራን ከኢትዮጵያ በመነጠል የራሳችን የሚሉት አገርና መንግሥት የመሠረቱበት ዘመን ነው፡፡ ገና ከዋዜማው አንስቶ አቀንቃኞቻቸው በየመድረኩ በጠላት ላይ ድል መጎናፀፋቸውን ብቻ ሳይሆን፣ መገንጠል ብቸኛው የችግሮቻቸው ሁሉ መፍትሔ እንደሆነ ከዚያም አልፎ ከኢትዮጵያ ከመለየት ውጪ ምንም አማራጭ እንደሌለ አስተጋብተዋል፡፡ ብዙዎቹ ‹‹እንደገና ከኢትዮጵያ ጋር መዛመድ መቼም ፍፁም እርም ነው፤›› እያሉ ሲምሉና ሲገዘቱ ነበር፡፡
የኢትዮጵያ ሕዝብ ኤርትራውያንን ወገኖቼ ናቸው አይራቁኝ በተለይም በጠላት እጅ አይውደቁብኝ በሚል ከፍተኛ መስዋዕትነት እየከፈለ ለዘመናት የባዕዳንን መዳፍ ለመከላከል ታግሏል፡፡ ከአቅሙ በላይ ሆኖ ለተወሰነ ጊዜ በቅኝ አገዛዝ ሥር በወደቁበት ወቅት በሚቻለው ሁሉ እየረዳና በጋራ እየታገለ ነፃ እንዲወጡ ተባብሯል፡፡ ኤርትራውያን የእኛ፣ እኛም የኤርትራውያን ነን በሚልም ብዙ የፖለቲካና የዲፕሎማሲ ዘመቻ አካሂዷል፡፡ በዚህም ከፍተኛ መስዋዕትነት በጠየቀ ትግል ወገን ከወገኑ ሊቀላቀል በቅቶ ነበር፡፡ ከአንድነት መመለስ ወዲህ ለኤርትራውያን በክልላቸው ከተደረገላቸው ልዩ እንክብካቤ ባሻገር ወደ ሌሎች የኢትዮጵያ ክፍሎችም ምን ያህል ስንቅ? ምን ያህል ንብረትና ጥሪት ይዘው እንደተሰማሩና የቱን ያህል ከብረውና በልፅገው እንደተመለሱ፣ የተቀሩትም በምን ዓይነት አንፃራዊ ምቾትና ድሎት ላይ እንደኖሩ ለማንም ግልጽ ነው፡፡ መማሪያቸው፣ መሾሚያቸው፣ መነገጃቸውና በአጠቃላይም ማደጊያቸው ከኤርትራ ይልቅ ሌላው አካባቢ መሆኑን እንኳን ሰው ግዙፍና ግዑዝ ንብረቶቻቸው ይመሰክራሉ፡፡
ይህ ሁሉ ሲሆን ኢትዮጵያውያን ወገኖቻቸው በፍቅር ተቀብለው በርህራሔ አስተናግደው፣ አግዘውና አቋቁመው በመተባበር ከመኖር በስተቀር የመቀናቀንና የጥላቻ ስሜት ከቶ አሳይተው አያውቁም፡፡ የከረረ የፖለቲካ ውጥረትና የከፋ ጦርነት በተካሄደበት ወቅት እንኳ ከፍልሚያ ሜዳዎች ውጪ በአንድም ክልል ‹‹ሕዝብ ለሕዝብ›› በኤርትራውያን ላይ የደረሰ በደል አልነበረም፡፡
ዛሬ ባለጊዜ የሆኑት የሻዕቢያ ጉልበተኞች ገና አስመራ በገቡ ማግሥት በዓለም የተወገዘውን ‹‹የብሔረሰብ ፅዳት›› በማካሄድ በኤርትራ ይኖሩና ይሠሩ የነበሩ ኢትዮጵያውያንን ንብረታቸውን እየገፈፉ ሲያባርሩ፣ እናቶችና ሕፃናት ሳይቀሩ ለስቃይ ተዳርገዋል፡፡ ሌላው ቀርቶ ኤርትራውያን ካልሆኑ ጋር የተጋቡት ወገኖቻቸው ጭምር ተዋርደውና ተሰቃይተው በበረሃ እንዲሰደዱ ተደርገዋል፡፡ የዚህን ዓይነት ደባ የኢትዮጵያ ሕዝብ አስቦት አያውቅም፡፡ ከ1990 ጦርነት በኋላ የመረጡ  ኤርትራውያን በአመዛኙ ከኢትዮጵያ እንዲወጡ የተደረገውም ራሳቸው በቆሰቆሱት ግጭትና በቀደዱት ፈር አጋራቸው በሆነው መንግሥት የተፈጸመ ነው፡፡ ቀድሞም ጦርነቱ በብሔራዊ ግዴታ መልክ ተጭኖበት እንጂ የሕዝቡ ፍላጎት ሰላምና የጋራ ጥቅም ነበር፡፡ አሁን ሁላችንም ባካሄድነው ትግል የችግራችን መሠረት የሆነው ሥርዓት ተወግዷል፡፡ ከእንግዲህ ተባብረን እንኑር፡፡ የሚያዋጣን የአንድነት ጥንካሬያችን እንጂ መከፋፈል ድክመት ነው ቢባሉ ተገንጣዮቹ በትምክህት ወግዱ ብለዋል፡፡
የሚያሳዝነው የማዕከላዊ መንግሥቱን ሥልጣን የጨበጠው ኃይል የዚህን አገር የሚያስቆርስ ውጥን አሳላጭ ሆኖ መገኘቱ ነው፡፡ ሌላው ቀርቶ ኤርትራ ውስጥና በሌሎችም ክፍላተ ሀገር ሆነው ከመገንጠል ውጪ ገንቢ አማራጮችን የሚያቀርቡ ኤርትራውያን ፍላጎት የሚገለጽበት ዕድል፣ ይህንኑ በዴሞክራሲያዊ መንገድ አዛምተው ድጋፍ የሚሹበት ሁኔታ እንዲያገኙ አልተደረገላቸውም፡፡ እንዲያወም ተቆርቋሪ ወገኖች እንደ ጥፋተኞች በመቆጠር ይነቀፉ፣ ይገለሉም ነበር፡፡ ይባስ ብሎ ያውም በሃያኛው ክፍለ ዘመን ‹‹ነፃነት ወይ ባርነት›› የሚል የፌዝ አማራጭ ቀረበላቸው፡፡ በዚህ መልክ አማራጮች ተገድበውና የሐሳብ ልዩነት ያላቸው ወገኖች ታፍነው በተካሄደ ሪፈረንደም የሚገኘው ‹‹ሕዝባዊ ውሳኔ›› ምን እንደሚሆን መገመት አያዳግትም፡፡ ለዚህም ነው ከምርጫው አስቀድሞ ውጤቱን ከመቶ ይህን ያህል በሚል በልበ ሙሉነት ለመተንበይ የተደፈረው፡፡
ከውሳኔው በኋላ ኤርትራውያን ምርጫችን ነው ካሉ በግድ አብረን እንሁን በሚል መነታረክና ለሌላ እልቂት መፈላለግ ተገቢ አለመሆኑን ኢትዮጵያውያን ተገንዝበው የከረረውን የአንድነት ፍላጎት አርግበዋል፡፡ የጋራ መፈላለግና የእርስ በርስ ጥቅም ካላስተሳሰረ በስተቀር በጉልበት ወይ በማባበል ብዙም እንደማይዘለቅም ካለፈው አሠራር ተገንዝበዋል፡፡ ታሪክ ሲዛባ፣ ጊዜ ያጋጠመው ደባ ሲፈጸም ማየቱ ቢያስቆጭም ለዚህ አፀፋ የሁለቱም ወገን ሕዝቦች እንደገና ለግጭትና ችግር እንዲጋለጡ ማድረግ ስህተትን መድገም ይሆናል በሚል እውነታውን ለመቀበል ተገድደዋል፡፡
በሌላ በኩል ግን የኢትዮጵያ ሕዝብ አንድን ጠላቴ ነህና አልፈልግህም ብሎ ያመፀንና ረግጦት ለመውጣት የወሰነን ወገን ፍላጎት ለማሟላት በበጀትና በቁሳቁስ መደገፍ አንሶት፣ ንብረቱን እየተገፈፈ እንዲሰቃይ መደረጉ የበደል በደል መሆኑ አልበቃ ብሎ፣ ‹‹እርም ከኢትዮጵያ ጋር…›› ያሉት ኤርትራውያን ራሳቸው ዞር ብለው የኢትዮጵያም ዜግነት እንዲኖራቸው፣ በኢትዮጵያ ውስጥ እንደማንኛውም ኢትዮጵያዊ ባለሙሉ መብትና ባለንብረት ለመሆን መሯሯጥ ያዙ፡፡ ለዚህም በኢትዮጵያ ውስጥ ባለው ደጋፊ የሥልጣን መዋቅር በመታገዝ ሥልታቸውን ቀጠሉ፡፡ ይህ አሳዛኝ ሁኔታ ካለፈው ጦርነት በኋላ ጋብ ቢልም አሁን ደግሞ በተለያዩ መንገዶች እያገረሸበት እንዲያውም እየተባባሰም ይታያል፡፡
በተረፈ ኢትዮጵያ አሁን የተደቀነባት ትልቁ ተግዳሮት ኤርትራ መገንጠሏ ሳይሆን፣ የቀረውን አስማምቶ ዘላቂ ሰላም ማስፈንና ከመፈክር ባሻገር በእኩልነትና ፍትሐዊ መዋቅር አስተባብሮ የሕዝቦቿን ሕይወት የሚለውጥ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት መገንባት ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ አያሌ ከፍተኛ ትልሞች አሉንና እነሱን ከግብ ለማድረስ ትግላችንን አጠናክረን እንቀጥል፡፡ እስቲ ምርታችን ይትረፍረፍና የንግዱ እንቅስቃሴ ይስፋፋና ማስተላለፊያ ወደብ ይቸግረን፡፡ ከለማንና በፍትሐዊ ሥርዓት ከደረጀን እንኳን የቅርብ ወገን የሩቅ ባዕድም ይፈልገናል፡፡ ከአጎራባቾች ብቻ ሳይሆን ከሌሎችም ተደራድረንና ተወዳድረን የምንሻውን እንገበያያለን፡፡ በውጤታችን ስንከበር ደግሞ እንደ ትናንቱ ሁሉም ይጠጉናል፡፡ ለወዳጅነትና ለአጋርነት ይማፀኑናል፡፡ እንዴ ይህ እኮ እንግዳ ነገር አይደለም፡፡ በተለያዩ የታሪክ ወቅቶችና ሁኔታዎች ተስተውሏል፡፡ ከዚህ ውጪ ከብዙ ውጣ ውረድ የተረፈው የሕዝብ ለሕዝብ በጎ ስሜት እንዳይሟጠጥና የወደፊቱ ጉዞ  እንዳይታወክ እኛም ከአውነታው ውጪ አጀንዳ አንፍጠር፡፡ ኤርትራውያን ደግሞ እያደቡ ሥልት በማፈራረቅ ‹‹የእኛንም የእናንተንም ለእኛ›› አይበሉን፡፡
ምንጭ  ሪፖርተር


በሙስና የተገኙ ሃብቶች መረጃዎቹ እንዳይወጡ ታፍነዋል::አቅም አልባ ቁርጠኝነት !!!

የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽንን አንዳንድ የኅብረተሰብ ክፍሎች ‹‹ተቋሙ ጥርስ የሌለው አንበሳ ነው›› የሚያተኩረው ትንንሽ አሳዎች ላይ እንጂ ዋናውን የችግሩ ሰንኮፍ መንቀል አቅም የለውም፡፡ ራሱ ተቋሙም ቢሆን ከሙስና የፀዳ አይደለም፡፡ የውስጥ አቅሙ ጠንካራ አይደለም የሚሉት ትችቶችን ሲሰነዘሩበት ቆይተዋል፡፡ አንድ ከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣንም ግንዱ ላይ ሳይሆን ቅርንጫፍ ላይ እንደሚረባረብ መናገራቸው አይዘነጋም፡፡

ኮሚሽኑ በበኩሉ ከሥነ ዘዴና ሥነ ምግባር ትምህርት አንስቶ በሕዝቡ ውስጥ የፀረ ሙስናና ሥነ ምግባር ትምህርቶችን በስፋት እየሰጠ መሆኑን ያስረዳል፡፡ ከሶ የማስቀጣት ወይም ጥፋተኛ የማሰኘት አቅሙ (Conviction Rate) ከ92 በመቶ በላይ መድረሱንም ይናገራል፡፡ በእርግጥም አዲስ አበባ ከተማን በመሰሉ ከተሞች በመሬት ወረራ ላይ በቅርቡ ደግሞ ከገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ጋር ተያይዞ የወሰዳቸው ዕርምጃዎች ተቋሙን ሕይወት አሰጥተውታል፡፡ ብዙዎች ‹‹ይኼ ጅምር በየዘርፉ ተጠናክሮ ሊቀጥል ይገባዋል›› የሚሉትም ከዚሁ መነሻ ይመስላል፡፡ ተጠናክሮ ካልቀጠለ ግን ከዘመቻና ከፕሮፓጋንዳ ጋር ተያይዞ ገጽታው ይበላሻል፡፡ ቢዘገይም ኮሚሽኑ የሀብት ማሳወቂያና ማስመዝገቢያ አዋጅ ቁጥር 668/2002 ይዞ ብቅ ሲል ብዙዎች በመልካም ጅምር አንስተውታል፡፡ በወቅቱ የኮሚሽኑ የሕግ አገልግሎት ኃላፊ አቶ ግርማ ወርቁ እንደገለጹትም የአዋጁ ፀድቆ ሥራ ላይ መዋል ኢትዮጵያ ያፀደቀቻቸውን የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የፀረ ሙስና ስምምነትና የአፍሪካ ኅብረት የፀረ ሙስና መዋጊያ የመከላከያ ስምምነት የተቀበለችውን ግዴታ ለመወጣት ያስችላታል፡፡ ሕጉ እነዚህ ጥቅሞች ቢኖሩትም ዋነኛ ዓላማው ግን በአገሪቱ ሙስናን ለመታገል ነው ብለዋል፡፡

‹‹ሕጉ በውጭ አማካሪዎች ተዘጋጅቶ ኢትዮጵያዊ መልክ እንዲኖረው ተደርጓል?›› ሲሉ የገለጹት ኃላፊው የሚመዘገበው ሀብት የቱ ነው? ማን ይመዘግበዋል? የመረጃው ትክክለኛነት እንዴት ይረጋገጥ? ተደራሽነቱ እስከምን ድረስ ነው? መረጃ ለሚጠቁሙ ሰዎች የሚደረግ ጥበቃ፣ ሐሰተኛ መረጃ በሰጡ ሰዎች ላይ የሚወሰድ ዕርምጃ፣ ወዘተ ሌሎች በቂ አንቀጾችንም ማካተቱን ነበር ያስረዱት፡፡

የተመዘገበው ሀብት የት አለ?
የሀብት ማስመዝገብና ማሳወቁ ዋነኛ ዓላማ ግልጽነትና ተጠያቂነትን ማስፈን ነው፡፡ ብዙዎች በተለይ የሕዝብ ሥልጣን ይዘው ከጉያችን የወጡ ባለሥልጣናት ምን እንዳላቸው በግልጽ እንድናውቅ ነው ይላሉ፡፡ ከዚህ አንፃር ለፖለቲካ ፍጆታ ብቻ ሀብት ተመዝግቧል ተብሎ ከሚቆለፍ ቢያንስ የዋና ዋና የአገሪቱ መሪዎችና ባለሥልጣናት ሀብት ቢታወቅ ከምንም በላይ መተማመን ይፈጠራል፤ የሚነዛ አሉባልታና ውሸትም ይወገዳል በማለትም ያስረዳሉ፡፡

የፀረ ሙስና ኮሚሽን በበኩሉ እስካሁን ድረስ 50 ሺሕ የሚደርሱ ከፌደራል እስከ ወረዳ ድረስ ያሉ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎችና ተመራጮችን ሀብት መመዝገቡን ገልጿል፡፡ የአገልግሎት ኃላፊዎችና ከዚያ በላይ የሆኑ የመንግሥት መሥሪያ ቤት ሠራተኞች፣ እንዲሁም ሌሎች የመወሰን፣ የመቆጣጠር፣ ፈቃድ የመስጠት፣ ወዘተ ሚና ያላቸው ሀብታቸውን አሳውቀዋል ብሏል፡፡ ይሁንና በአንድ በኩል የተያዘውን መረጃ በኤሌክትሮኒክስ ኮፒ ደኅንነቱ በተጠበቀ አኳኋን ለመያዝ የወሰደው ጊዜ፣ በሌላ በኩል የምዝገባ ሥራው ባለመጠናቀቁ ይፋ ማድረግ እንዳልተጀመረ በቅርቡ ለፓርላማ ባቀረበው ሪፖርት አስረድቷል፡፡ ይህ ማለት ግን በሙስና ወንጀል የሚጠረጠሩ ባለሥልጣናትና የመንግሥት አካላትን ለመክሰስ እንደ ማስረጃ አይመዘዝም ማለት እንዳልሆነ ነበር ኮሚሽነሩ ያብራሩት፡፡


በዚህ አባባል የማይስማሙ ወገኖች ግን ቢያንስ ቀስ በቀስ ከላይ ወደታች ይፋ ማድረግ አለበት ይላሉ፡፡ በጉዳዩ ላይ ጥናት ያደረጉት የሕግ ባለሙያዎች የባለሥልጣናትንም ሆነ የዜጎችን ሀብት የማሳወቅ ተግባር ኢትዮጵያ ውስጥ ብቻ ያለ ጉዳይ እንደሆነ ያስረግጣሉ፡፡ በዓለም ላይ 150 የሚደርሱ አገሮች የሀብት ማሳወቅና ምዝገባ ሕግን የአጠቃላይ የሥነ ምግባርና የፀረ ሙስና እንቅስቃሴ አንዱ አካል በማድረግ ሥራ ላይ አውለዋል ብለዋል፡፡

ከላቲን አሜሪካ አገሮች አርጀንቲና፣ ቦሊቪያ፣ ብራዚል፣ ቺሊ፣ ጃማይካ፣ ሜክሲኮ፣ ኒካራጉዋና ፓራጓይ የመንግሥት ከፍተኛ ኃላፊዎች በሙሉ ሀብታቸውን የማስመዝገብ ብቻ ሳይሆን ለሕዝብ የማሳወቅ ሕግን በተግባር አውለዋል፡፡ ከእነዚህ ውስጥ በተለይ ሜክሲኮ በየዓመቱ ከ100 ሺሕ በላይ የሚደርሱ የሀብት ማሳወቂያ ምዝገባዎችን በፋይል እንደምትይዝ ተመልክቷል፡፡

በአፍሪካ ያለው የሀብት ማስመዝገብና ማሳወቅ ሕግን ግን ‹‹በክፍተት የሚጠቀስ›› ሲሉ ይወርፉታል፡፡ ለአብነት ያህል በኬንያና በማላዊ የጥቅም ግጭትን የተመለከቱ ሕጎች ቢወጡም ጥርት ያለ የሀብት ምዝገባ ሕግ ወጣ ሊባል አይችልም፡፡ ይነስም ይብዛም የደቡብ አፍሪካ ሕግ የተሻለ የግልጽነትና የተጠያቂነት መርህን የተከተለ ነው፡፡ ብዙዎቹ ‹‹ለፎርሙላ›› ሀብት ይመዘገባል ቢሉም ለሕዝብ ግልጽ አድርጎ በማስተችት ረገድ የጎላ ክፍተት እንደታዩባቸው ከሌሎች ክፍለ አኅጉራት ጋር አነፃፅረው ገልጸዋል፡፡ የኢትዮጵያ አዋጅ 668/2002 ትግበራ ‹‹መመዝገብ ግን የማይገለጽ›› (ሚስጥራዊ) ወይም ‹‹Confidential›› እንዳይሆን ብዙዎች ይሰጋሉ፡፡ 

የተመዘገበው ሀብት ትክክል ነው? በምንስ ይረጋገጣል?
ኢትዮጵያውያን በልማዳችን ያለንን ንብረት የማሳወቅ ባህል የለንም፡፡ ብዙው ሰው ‹‹የለኝም›› ማለት ይቀናዋል፡፡ እንኳንስ በሥልጣን ላይ ያሉ ሰዎች ይቅርና ሀብታሙም ቢሆን ገቢውን አይነግርም፡፡ (ለነገሩ ከኖረው የዘልማድ የግመታ የግብር ሥርዓት ጋርም ስለሚያያዝ ይመስላል) ከቅርብ ጊዜ ወዲህ መሻሻል እንዳለ መረዳት የሚቻለው ውጤታማ የሆኑ አርሶ አደሮችና የጥቃቅን አነስተኛ አንቀሳቃሾች ሳይቀሩ በሚሊዮን ያካበቱትን ሀብት መግለፅ መጀመራቸው ነው፡፡ ያም ቢሆን በድምሩ ሲታይ አሁንም መሻሻል ይቀረናል፡፡ በዚህ ሁኔታ የተመዘገበው ሀብት ምን ያክህል ትክክል ነው? በምንስ ተረጋገጠ? በሌሎች ስም ‹‹ዘወር›› ሊደረግስ አይችልም? ሲሉ የሚጠይቁ አሉ፡፡

አንዳንድ አስተያየት ሰጪዎች በቅርብ የሚያውቋቸው የበታች የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች በስማቸው (በቤተሰባቸው) ሁለት ሦስት ቦታ አላቸው፡፡ ተሽከርካሪዎች፣ የግል ድርጅት፣ ወዘተ ያላቸው እንዳሉም ይናገራሉ፡፡ በአዲስ አበባና በዙሪያዋ የኦሮሚያ ከተሞች በበርካታ ቦታዎች ቤት የገነቡትንም እንዲሁ ይላሉ፡፡ እነዚህ አካላት ምን እንዳስመዘገቡ ያለማወቃችን በፀረ ሙስና ትግል ለመሳተፍ አልተመቸንም በማለት ያስረዳሉ፡፡ የኮሚሽኑ የሕግ አገልግሎት ኃላፊ አቶ ግርማ ወርቁ ግን አንዳንድ ሰዎች የመንግሥት ኃላፊዎች ሀብት መመዝገቡ ብቻ በቂ አይደለም ይላሉ፡፡ ይህ ሥጋት የሚመጣው የሁሉም ኢትዮጵያዊ ዜጋ ሀብት ቢመዘገብ የሕጉ የመከላከያ አቅም ከፍ ይላል ከሚል አስተሳሰብ ነው፡፡ ነገር ግን ዋናው ይህን ሥራ የሚሠራው አካል አቅም ኖሮት ቁርጠኛ ማድረጉ ላይ ነው በማለት ያስረዳሉ፡፡

ወደፊት መረጃው ተጣርቶ በተገቢው የቴክኖሎጂ አማራጭ ከተያዘ በኋላ ሕዝብ እንዲተቸውም ሆነ በተለያየ መንገድ እንዲረጋገጥም ይደረጋል፡፡ ከአገራችን ቤተሰባዊ ትስስር (Extended Family Relations) ጥብቅ መሆን አንፃር ምዝገባው የራስን፣ የትዳር ጓደኛን፣ ለአቅመ አዳምና ሔዋን ያልደረሱ ልጆችን ሀብት ብቻ መሆኑ በቂ እንዳልሆነ የሚገልጹ አሉ፡፡

በእርግጥ የዓለም አቀፍ ተሞክሮውም የሁሉም ዜጋ ሀብት ይመዝገብ አይልም፡፡ (ገቢ የማግኘት መብትንም ሊገድብ ይችላልና) ተግባራዊ ይደረግ ቢባልም የሚቻል እንዳልሆነ ባለሙያዎች ያስረዳሉ፡፡ በሕዝብ ውክልና የማስተዳደር ሥልጠና የተሰጣቸው አካላት ግን ግዴታ አለባቸው፡፡ ስለዚህ የፀረ ሙስና ኮሚሽን መፍጠን ያለበት የተመዘገቡ ሀብቶችን ሕዝቡ አይቶ እንዲተች የማድረጉ ሥራ ላይ ነው፡፡ ካልሆነ ግን ግልጽነትን ከመገደቡም ባሻገር የመረጃውን ትክክለኛነት አስረግጦ መናገር የሚቻለው አይኖርም፡፡

ሀብት እንኳን ባያስመዘግብ ድንገት ‹‹ዱብ›› ያለ ሀብት ለምን አይጠየቅም?
የሀብት ማስመዝገብና ማሳወቅ ሕግን በተገበሩ አገሮች የገጠመው አንዱ ችግር ሀብት የማሸሽና በሌላ ሰው ስም የማዞር ድርጊት ነው፡፡ በዚህ ረገድ ዓለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅት (IMF) ይፋ በሚያደርጋቸው ሪፖርቶች ከብዙዎቹ ታዳጊ አገሮች ከፍተኛ መጠን ያለው ገንዘብ ወደ ሌላ አገር ባንኮች ይወጣል፡፡ ለኢንቨስትመንትም ይውላል፡፡ ምንጩ ሙስና ብቻ ነው ባይባልም፣ ከእኛም አገር ባለፉት 10 ዓመታት እስከ 200 ቢሊዮን የኢትዮጵያ ብር ወደ ውጭ እንደወጣ መዘገቡን እናስታውሳለን፡፡ 

በአገር ውስጥም በአንድ ጀንበር ወይም በጥቂት ዓመታት ሀብታም ለመባል የደረሱ፣ ለአቅመ አዳም (ሔዋን) እንኳን ያልደረሱ ወጣቶች ተበራክተዋል ስንል፣ ለዘመናት በድህነት ወይም በዝቅተኛ ገቢ ውስጥ የኖረ ያለአሳማኝ ልፋትና ሥራ ተቀይሮ የሚያድር ሰው መመልከትም የጤነኛ ኢኮኖሚ ማሳያ አይደለም ማለት ነው፡፡ ለዚህም ነው ‹‹ንፋስ አመጣሽ ሀብት›› የሚባለው ገለጻ ከንግግር ባለፈ ተገቢው ማጣራት ይደረግበት የሚባለው፡፡ ኪራይ ሰብሳቢነትን የማይሸከም ማኅበረሰብ ለመፍጠር የሚያስችል ሕግ ሊኖር የግድ ነው፡፡ እዚህ ላይ የአንድ አገር ተሞክሮን ማንሳት ይቻላል፡፡ ከኮሙዩኒስት ሥርዓት መፈራረስ በኋላ ሙስና ካስቸገራቸው የምሥራቅና የመካከለኛው አውሮፓ አገሮች አንዷ ስሎቫኪያ ነች፡፡

ሮይተርስ በቅርቡ እንደዘገበው አገሪቱ ያወጣችው አዲስ ሕግ ከ630 ሺሕ ዶላር በላይ ንብረት ያላቸው ሰዎች የንብረቱን ምንጭ እንዲያስረዱ ወይም ማንኛውም ዜጋ ጥቆማ ማቅረብ እንደሚችል ይደነግጋል፡፡ ዓቃቤ ሕግም ግለሰቡ ንብረቱን ከየት እንዳገኘ እንዲያስረዳ የመጠየቅ መብት እንዳለው በሕጉ ተደንግጓል፡፡ እንዲሁም ፍርድ ቤቶች ምንጩ ግልጽ ያልሆነን ሀብት የመውረስ መብት ተሰጥቷቸዋል፡፡ በእርግጥ ይህ አካሄድ መጠኑ ይለያይ እንጂ በብዙዎቹ አገሮች እየተጀመረ ይመስላል፡፡ አምኒስቲ ኢንተርናሽናል በድረ ገጹ እንደገለጸው፣ በአውሮፓ የሚገኙ ሁሉም አገሮች የመንግሥት ኃላፊዎችና ሠራተኞች ሀብታቸውን የሚያስመዘግቡበትና የሚያሳውቁበት ሥርዓት አላቸው፡፡ ‹‹ድንገት የመጣ ሀብትንም›› መቆጣጠር ጀምረዋል፡፡ ይህ ደግሞ ብዙዎቹ በጋራ ከመሠረቱት ማኅበር (The Group of State Against Corruption of the Council) መጠናከር ጋር እየተያያዘ ነው፡፡

በአጠቃላይ ሲታይ ሙስና በሥልጣን (በመንግሥት መዋቅር) ብቻ ሳይሆን ከግሉ ሴክተር (ባንክ፣ አክሲዮን፣ ታክስ፣ ኢንቨስትመንት) ጋር የተሳሰረ ነው፡፡ ስለሆነም በማደግ ላይ ባለው ኢኮኖሚ ውስጥ የሚቀየር የሰው ሕይወት እንደሚኖር እያሰብን፣ የሚበለፅጉ ሰዎች እንደሚበዙ እያመንን፣ ‹‹ድንገት የከበረን›› እንዴትና ምን ሠርቶ ማለት እንደሚገባ ብዙዎች ይስማሙበታል፡፡ ሕዝቡ ብቻ ሳይሆን መንግሥት ራሱ ተጠያቂነትና ግልጽነት የተላበሰ የሕግ ማዕቀፍ ቀርጾ መተግበር ይገባዋል ይላሉ፡፡

 ማጠቃለያ
ኢትዮጵያ ለመንግሥት ተሿሚዎችና ሠራተኞች ዝቅተኛ ደመወዝ ከሚከፍሉ አገሮች ቀዳሚዋ ነች፡፡ ከ400 ዶላር በላይ ደመወዝ የሚያገኝ ባለሥልጣን እንደሌለ ልብ ይሏል፡፡ ትንሹም ከ30 ዶላር በወር አይበልጥም፡፡ ይኼ እውነታ ከአገሪቱ ኢኮኖሚ መነቃቃት ጋር እየታየ ሊስተካከል ይገባዋል፡፡ ካልሆነ ግን በሌላ መንገድ መደጎም ያስፈልጋል፡፡ ያለበለዚያ የመንግሥት የሥራ ሰዓት ሰርቆ ትርፍ ሥራ መጨመር፣ አለፍ ሲልም ለብልሹ አሠራር የሚጋለጠው መበራከቱ አይቀርም፡፡

የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች ደመወዝ ዝቅተኛ ነው ቢባልም (በእኛ አገር ደረጃ ሲታይ ደሃ የሚባሉ አይደሉም) ለዚህ ምክንያቱም ገቢ እንዲያገኙ ተብሎ ሳይሆን፣ ለተሰጣቸው ኃላፊነት የሚመጥን ጥቅማ ጥቅም ይመደባል፡፡ የነዳጅና የቤት ወጪ መንግሥት ይደጉማል፡፡ የውጭ ጉዞና የመስክ ሥራ ክፍያም ቀዳዳ ይሸፍናል ይላሉ አንዳንድ አስተያየት ሰጪዎች፡፡ ስለሆነም እንደማንኛውም ዜጋ ባለሥልጣናት አንድ መኖርያ ቤት ቢኖራቸውና በመካከለኛው ደረጃ ቢኖሩ ኃጢያት አይደለም፡፡ (አንዳንዱ ፅንፈኛ አሁንም የበላይ አመራሩ በትግል ወቅት እንደነበረው ተጎሳቁሎ እንዲታይ፣ ልብስ ለብሶና አጊጦ እንዳይኖር ሲመኝ ማየት አሳዛኝ ነው) ከልክ አልፎ ሲንበሸበሽ፣ በዙሪያው ያሉ ዘመድ ወዳጆቹን ‹‹ቱጃር›› ሲያደርግ ግን ማነህ? እንዴት ተሳካልህ? ማለት አገር ከመጠበቅና ሕግ ከማስከበር በላይ የዕድገት መሰላሉንም ለሌሎች ለማስተማር ይረዳል፡፡

ከዚህ አንፃር ገፍቶ ያልሄደው የሀብት ማስመዝገብና ማሳወቅ ግዴታ ሊተገበር ይገባል፡፡ ድንገት በልፅጎ መገኘት ጋብ ሊል የሚችለውም ይህ ግልጽነትና ተጠያቂነት እውን መሆን ሲችል ነው፡፡ ካልሆነ ግን በላቡ ሠርቶና ለፍቶ የሚያድረው እያኮሰሰ፣ ሙሰኛውና ግብረ አበሮቹ ግን እያበጡ መሄዳቸው አይቀርም፡፡ ሐሜትና አሉባልታው የሚቆመውም የአዋጁ መጋረጃ ሲገለጥ ነው፡፡ ፀረ ሙስና ኮሚሽን ሆይ ተናፋቂውን መረጃ አሳውቀን! ቢያንስ ቀስ በቀስ!
ስከ ወረዳ ድረስ ያሉ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎችና ተመራጮችን ሀብት መመዝገቡን ገልጿል፡፡ የአገልግሎት ኃላፊዎችና ከዚያ በላይ የሆኑ የመንግሥት መሥሪያ ቤት ሠራተኞች፣ እንዲሁም ሌሎች የመወሰን፣ የመቆጣጠር፣ ፈቃድ የመስጠት፣ ወዘተ ሚና ያላቸው ሀብታቸውን አሳውቀዋል ብሏል፡፡ ይሁንና በአንድ በኩል የተያዘውን መረጃ በኤሌክትሮኒክስ ኮፒ ደኅንነቱ በተጠበቀ አኳኋን ለመያዝ የወሰደው ጊዜ፣ በሌላ በኩል የምዝገባ ሥራው ባለመጠናቀቁ ይፋ ማድረግ እንዳልተጀመረ በቅርቡ ለፓርላማ ባቀረበው ሪፖርት አስረድቷል፡፡ ይህ ማለት ግን በሙስና ወንጀል የሚጠረጠሩ ባለሥልጣናትና የመንግሥት አካላትን ለመክሰስ እንደ ማስረጃ አይመዘዝም ማለት እንዳልሆነ ነበር ኮሚሽነሩ ያብራሩት፡፡
በ16/06/05  based on Reporter & anti-corruption report

ድህነት ያናወጠው እውቀት በፈተና እና እውቀት አልባ መንግስታዊ አስተዳደር

ባልተማረ አስተዳደራዊ አጣብቂኝ ውስጥ የገባው የወያኔ ጁንታ የፈጠረው የትምህርት ፖሊሲ እና አስተዳደራዊ ሂደቶች ተማሪዎችን በጭንቀት ውስጥ ከመክተቱም በላይ ተስፋ የቆረጡ ትውልዶች እና የሚሰደዱ ወጣቶችን በኮብልስቶን ፖለቲካዊ ማሽን እያመረቱ መገስገስ አያዋጣም...እሱም ቆሟል እየተባለ ነው::ለተማሪዎች የሚሰጡት ፈተናዎች በሙያው ባልሰለጠኑ ሰዎች የሚዘጋጁ እና ከተማሪው የትምህርት መጠን ጋር የማይጓዙ የፈተና አቅርቦቶች ተማሪውን ከአገልግሎት ዉጪ  እያደረጉ እንደሆነ መረጃዎች ይጠቁማሉ::

ሀገርን እንመራለን እናስተዳድራለን የሚሉን ባለስልጣናት የ10ኛን ክፍል ብሄራዊ ፈተና አያልፉትም፡፡ በአለማችን ላይ ያሉት አንጋፋ ምሁራንም ቢሆኑ አያልፉትም፡፡ ምክንያቱም በአንደኛና በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የሚሰጠው ፈተና አጋጣሚን እንጅ እውቀትን አይመዝንም፡፡

የተማሪው ቤተሰብ ጥንካሬ፤ የትምህርት ቤቱና የመምህራኑ ጥራት፤ የቤተሰቡ ገቢ፤ የወላጆቹ የትምህርት ደረጃ፤ በትምህርት ዙሪያ ያላቸው አቋም፤ የሚማርበት አገር የመሳሰሉትን በአጋጣሚ እንጂ በግል ጥረት አይገኙም፡፡ ፈተና ከእውቀት ይልቅ እነዚህን አጋጣሚዎች የበለጠ ይመዝናል፡፡

ከአሰቃቂ ወንጀሎች መካከል አንዱ በሴቶች ላይ የሚፈፀመው ነው፡፡ ወንድ ከሆነ ይወለድ ሴት ከሆነች ትውረድ ይባላል፡፡ ሴት ልጅ ግን የተመረጠች የተወደደች የታመነች መቅደስ ናት፡፡ ሴት ልጅ ሰውን በማህጽንዋ ዘጠኝ ወር ከአምስት ቀን ተሸክማ ወደ ምድር ታመጣለች፡፡ በማህጸንዋ ውስጥ ወንዶች የጣሉትን ዘር ተቀብላ እስከሚወለድበት ቀን ድረስ ያለውን ህመም ታግሳ ለዐይን የሚያሳሳ ልጅ ትሰጣለች፡፡ ይህ ውለታዋ ሳይታይላት ዛሬም ተንቃ ተገፍታ ተረግጣ ትኖራለች፡፡

ሌላው አሰቃቂው ወንጅል በአንደኛና በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች የሚሰጠው ፈተና ነው፡፡ ይህ ሕቡዕ ወንጀል እያደረሰ ያለውን አደጋና ችግር የሰው ልጅ ገና አልተረዳውም፡፡ የሰው ልጅ እድገት በእናት ማህጸን ዉስጥ አይጠናቀቅም፡፡ በተለይ ከትምህርት ጋራ ቀጥታ ግንኙነት ያለው አንጎል እድገቱን እስከ 25 አመት ይቀጥላል፡፡ የፈተና ስርአት ግን ይህን ተጨባጭ እውነታ በመጣስ በእድገት ላይ ያለን ለጋ አንጎል በድብቅ በሚዘጋጅ የተወሳሰበ ፈተና ይቀጣል፡፡

በአንደኛና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ያሉ ተማሪዎች ፈተና በህይወታቸው ላይ የሚያመጣውን ተፅእኖ ለመገንዘብ አይችሉም፡፡ ምክንያቱም የነገውን ለማየት የሚረዳቸው የአንጎላቸው ክፍል ገና በእድገት ላይ ነው፡፡
ተማሪዎች ትምህርት ቤት ከተከፈተ ዕለት ጀምሮ የተማሩትን በመመልከት ለፈተና በመዘጋጀት አይቆዩም፡፡ ፈተና ሲቃረብ ግን መጽሐፍቶቻቸውንና ደብተሮቻቸውን መመልከት ይጀምራሉ፡፡ ሌሊቱን ሙሉ ለማጥናት ሲፋጠኑ ይታያሉ፡፡ ይህ የሚከሰተው የነገውን ለማስላትና ለማየት የሚያስችላቸው የአንጎል ክፍል እድገቱን ባለማጠናቀቁ ነው፡፡

በትምህርት ክፍለ ጊዜ አጋማሸና ማብቂያ ላይ ፈተና ይሰጣል፡፡ በተለይ የ10ኛና የ12ኛ ክፍል መልቀቂያ ፈተና እልህ አስጨራሽ ነው፡፡ ተማሪዎች ግን ለሚሰጡት ፈተናዎች ጠንካራ ዝግጅት ማድረግ እንዳለባቸው ሊረዱ አይችሉም፡፡ ተግተው ለፈተና በመዘጋጀት የሚያገኙት እውቀት በህይወታቸው ዘመን ሁሉ አጋር መሆኑን አያውቁትም፡፡

በዚህ ምክንያት ወላጆች ከልጆቻቸው ጋራ ብዙ እሰጣ አገባ ውስጥ ይገባሉ፡፡ አጥኑ! ተማሩ! ይላሉ፡፡ ልጆችም ጥቅሙ ስለማይታያቸው ወላጆቻቸውን ማዳመጥ ያዳግታቸዋል፡፡ ተምረው ፈተና ላይ ጥሩ ውጤት በማስመዝገብ ስኬታማ ኑሮ መኖር እንደሚችሉ አያስቡትም፡፡ ይልቁንስ እለታዊ እርካታን በሚሰጡዋቸው ጨዋታዎች ላይ ማተኮርን ይመርጣሉ፡፡ ከመማር ዘግይቶ የሚገኝውን ጥቅምና እርካታ ግን አያውቁትም፡፡

የትምህርት ስርዐቱ የተዋቀረው ተማሪዎች በየደረጃው የተቀመጠውን እውቀት መቅሰማቸውን በፈተና እያስመሰከሩ ከደረጃ ወደ ደረጃ እንዲዘዋወሩ ነው፡፡ በአንደኛና በሁለተኛ ደረጃ ያሉ ተማሪዎች ግን ይህንን ስርዐት ለመረዳት እድሜአቸው አይፈቅድም::

ከእድሜአቸው አኳያ ሲታይ አይፈረድባቸውም፡፡ የማያውቁት ሃገር አይናፍቅም! ዛሬ ላይ ሆነው ነገን ማየት የሚያስችላቸው የአንጎል ክፍል ስላልዳበረ ጥቅሙን ሊረዱት አይችሉም፡፡ ስለዚህ በትምህርቱ ላይ አይተጉም፡፡
ተማሪዎች ምንም እንኩዋን ለፈተና ተግቶ በመዘጋጀት የሚገኘውን ጥቅም ሊያውቁት ባይችሉም ባለው ስርዐት ተጠቅመው ስኬት ለማምጣት አድርጉ የተባሉትን በጭፍን ማድረግ መቻል አለባቸው፡፡ ባጭሩ ተማሪዎች የማሰብ ሃላፊነታቸውን ለሌላ ወገን አሳልፎ መስጠት ይጠበቅባቸዋል፡፡

በተዘዋዋሪ ፈተና ከማሰብ ሀላፊነታችን ጋር በረቀቀ መንገድ ያላቅቀናል፡፡ አንድ ሰው “አድርግ” የተባለውን ነገር ለማድረግ አእምሮው የሚጠይቀው ነገር አለ፡፡ አንድ ተማሪ በፈተና ጥሩ ውጤት ማምጣት ከፈለገ ግን በራሱ ማሰብ ትቶ በጭፍን ሰው ባሰበለት መንገድ መሄድ አለበት፡፡ ለፈተና አጥና ሲባል ማጥናቱ ምን አይነት ጥቅም እንዳለው አንጎሉ ማስላት ባይችልም እሺ በጄ ብሎ ማጥናት አለበት፡፡

ስለዚህ ፈተና የማሰብ ሐላፊነታቸውን በቀላሉ የሚሰጡ ሰዎችን ይመለምላል፡፡ እነዚህ ምልምሎችም አብዛኛውን የትምህርት እድሜያቸውን በሚያሳልፉበት ዘመን የመማር ጥቅሙን የራሳቸው አንጎል ማየት ስለማይችል ሌሎች ባሉዋቸው መንገድ ተመርተው ስኬታማ ሲሆኑ በኋለኛው እድሜያቸውም ከራሳቸው አስተሳሰብ ይልቅ በሌሎች ሰዎች አስተሳሰብ በጭፍን መመራትን ሳይወዱ እንዲመርጡ ያስገድዳቸዋል፡፡

በዚህ ምክንያት ዛሬ በአለማችን ላይ የተንሰራፋው የትምህርት ስርዐት በራስ ጭንቅላት ከመመራት ይልቅ በሌሎች ጭንቅላት መመራትን ያስገድዳል፡፡ የትምህርት ስርዐቱ የሌሎች ምርኮኛ ያደርጋል፡፡ ለብዙ አመታት በፈተና የተወገረ ምርኮኛ አንጎል ሰፋ አድርጎ ማሰብ ያቅተዋል፡፡ ሁል ግዜ የበላዮቼ ናቸው ብሎ ወደሚያስባቸው ስሜቱንና አይኖቹን ያቃናል፡፡ በራሱ ማሰብ እንዳይችል በልቦናው ላይ የአድማስ ድንጋይ ተቀምጦአል፡፡ እውቀት የሚስፋፋበት መስመር በፈተና ጠቦና መንምኖ ህዝብ እንዴት ይለወጣል?

ከዕለታት በአንድ ቀን አንዲት የገጠር ከተማ በኡኡታና እሪታ ተዋጠች፡፡ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ከሠላሳ አንድ አመታት በኃላ ያገኘው እድል የጨለመበት ዕለት ነበር፡፡ ታላቅ ሀዘን በህዝቡ ዘንድ ታየ፡፡ የዚያን አይነት ኡኡታና እሪታ ግን መታየት ያለበት ልጆች ከትምህርት ቤት በተለቀቁ ቁጥር ነበር፡፡ምክንያቱም በየዕለቱ ተማሪዎች በዓለም ዙሪያ ካሉ ተማሪዎች ጋር ይወዳደራሉ፡፡ ተገቢውን እውቀት ባላገኙ ቁጥር ብሄራዊ ሽንፈት ነው፡፡ ዞሮ ዞሮ ሀላፊነት ቦታ ላይ ተቀምጠው ያላቸውን እውቀት ተግባራዊ በሚያደርጉበት ግዜ የሚወዳደሩትና የሚደራደሩት ከአለም ዙሪያ ካሉ ምሁራን ጋር ነው፡፡

በውሃ ውስጥ እየጮኩኝ ነው! የሚያዳምጥ የለም! ምክንያቱም ይህንን ነገር አተኩረው መመልከት የሚገባቸው ሰዎች ራሳቸው የችግሩ ሰለባ ናቸው፡፡ አንጎላቸው ለአመታት በፈተና ተቀጥቅጦ ተደፍኗል፡፡ በተጨማሪም ያለንበት ደረጃ ላይ የደረስነው ያለን ከፍተኛ ብቃት በፈተና ተመዝኖ ነው ብለው ስለሚያምኑና የማሰብ ሃላፊነታቸውን አሳልፈው እውቀት መግበውናል ለሚሉዋቸው ህዝቦች ስለሰጡ ዙሪያው ገደል ነው፡፡

ከእደዚህ አይነት አጣብቂኝ ውስጥ ለመላቀቅ ጽኑ የሆነ ትግል ያስፈልጋል፡፡ ፈተና ከአለም የወረስነው ባህል ነው፡፡ ካለ ፈተና ምን ይውጠናል? ጌቶች ቅር ይላቸዋል ሳንል የማሰብ ሀላፊነታችንን ለማስመለስ እንጣር፡፡ ለምንድን ነው ተማሪዎች ፈተና በደረሰ ቁጥር መጽሀፍት ቤቶችን የሚሞሉት? ብለን ከአንጎል እድገት ጋራ ያለውን ግኑኝነት እንመርምር፡፡ አይዞን! አንፍራ! በተለይ ልጆች ወላጆቻችሁ በሃላፊነት ቦታ ላይ ካሉ አጥብቃችሁ ጠይቁዋቸው፡፡

ተምሮ ተምሮ ቁሳዊ ሀብት መሰብሰብና ትልቅ ህንጻ ረጅም ግንብ ላይ አደገኛ አጥር አጥሮ ዉሻ አሳድጎ ዘበኛ ቀጥሮ ሀብትን ማስጠበቅ ወይም ቆንጆና ውድ የተባለ መኪና መንዳት ነው አላማው? ግን እኮ አንዳንዴም ማሰብ ውስጣዊ እርካታንና ሰላም ይሰጣል፡፡ጋዜጠኞችም እስቲ አለምን እየመራን ነው ብዙ እውቀት አለን የሚሉትን ባለስልጣናት የ10ኛን ክፍል መልቀቂያ ፈተና
 ስጡዋቸውና ያልፉት
እንደሆነ ታዘቡ፡፡ ጸኑ ሸክም አስረው ተማሪን ተሸከም ለምን ይሉታል?


መራዊ ጎሹ ምንሊክ ሳልሳዊ