‹‹ ደረጃ ዜሮ ›› በገለልተኛ ጥናት ያልታገዘ የፀረ ሙስና ትግል

የዛሬ የጽሑፌ ማጠንጠኛ በአገሪቱ ያለው የፀረ ሙስና ትግል በጥናትና ምርምር፣ ብሎም በሕዝብ ምክክርና ተሳትፎ ገና ያልዳበረ መሆኑን መሞገት ነው፡፡ መንግሥት በተለይም ‹‹የሕዝቡ ተሳትፎ ጨምሯል›› ቢልም በሌላው ዓለም ኅብረተሰቡ ሙስናን ከሚታገልበት ሁኔታ አንፃር እጅግ ዝቅተኛ ደረጃ ላይ የሚገኝ ነው፡፡ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት፣ ገለልተኛ የዘርፍ ተቋማትና ምሁራን በጥናት ላይ የተመሠረተ የፀረ ሙስና ትግል ተሳትፏቸው ‹‹ዜሮ ደረጃ›› ላይ የሚገኝ የሚባል ነው፡፡ ምክንያቱ ምንድን ነው?
 http://africlaw.files.wordpress.com/2013/07/current-efforts-to-fight-corruption-are-spear-headed-by-the-federal-ethics-and-anti-corruption-commission-of-ethiopia-but-it-might-not-deliver-the-much-desired-outcome.jpg?w=590&h=296

በጥናት ላይ የተመሠረተ ትግል የተሟላ ውጤት ያስገኛል
ከስድስት ወራት በፊት ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል ያወጣው አንድ መረጃ በስፔን የክልል ፕሬዚዳንቶችንና ሚኒስትሮችን ጨምሮ ከ300 በላይ የሚሆኑ ባለሥልጣናት በሙስና መዘፈቃቸውን ይፋ አደረገ፡፡ የጠቅላይ ሚኒስትር ማሪያኖ ራሆይ መንግሥት በሙስና እንዲታማ በዋናነት አስተዋጽኦ አድርገዋል የሚባሉት የቀድሞው ሕዝባዊ ፓርቲ ዓቃቤ ንዋይ ሉዊስ ባርሲናስ ነበሩ፡፡ 22 ሚሊዮን ዩሮ የሚደርስ ገንዘብ በስውስ ባንክ ደብቀው በማስቀመጣቸው ማለት ነው፡፡ ይህና ሌሎች በርካታ የሙስና በደሎች መፈጸማቸውን ያረጋገጠው ግን ጠንካራው ጥናትና ጥርስ ያለው የሕትመት ሚዲያ ነበር፡፡ 
የሙሪካ ዩኒቨርሲቲ የሙስና ወንጀሎች ኤክስፐርት ፈረናንዶ ኤሚኔዝ ‹‹የሙስና ቅሌቱ ከኢኮኖሚ ችግር ጋር ተቀላቅሎ በአገልግሎት አሰጣጥና በማኅበረሰቡ ላይ የፈጠረው የከፋ ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ የሕዝባዊ ፓርቲው በርካታ ከፍተኛ ባለሥልጣናት ለሙስና እጃቸውን መስጠታቸው አስተዋፅኦ አድርጓል፤›› ብሏል፡፡
እንደ አሚኔዝ ገለጻ ባለፉት 10 ዓመታት በአገሪቱ የተከሰተው ሙስና በአመዛኙ የተፈጸመው የመኖሪያ ቤት ፍላጎት በተሟሟቀበት ወቅት በግንባታና በከተሞች መሪ ዕቅድ ላይ ነበር፡፡ በአሁኑ ወቅት ግን ለሕዝብ አስተዳደርና ለፖለቲካ ፓርቲዎች የሚሰጥ ልገሳና ድጎማ እንዲሁም የኮንትራት አሰጣጥ ላይ ነው፡፡ ይህን የጥናት ግኝት መሠረት ያደረገው ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል የስፔን ባለሥልጣናት ድፍረት የተሞላባቸውን በርካታ ዕርምጃዎች ሊወስዱ ይገባል ነው ያለው፡፡ በእርግጥም መላው ሕዝብና ፓርቲው ከባድ የፀረ ሙስና ትግል ውስጥ ለመግባት ጊዜ አልወሰዱም፡፡
በአገራችን ባለፉት 11 ዓመታት የፀረ ሙስና ትግል ውስጥ የትኛው ገለልተኛ ወገን በሙስና ላይ ጥልቅ ምርመራ አድርጓል በማለት መጠየቅ ተገቢ ይሆናል፡፡ በአነስተኛ ደረጃ ካልሆነ በስተቀር በከፍተኛ ሙስና ጉዳዮች ላይ አንዳችም ጥናት ወይም ምርመራ አልተካሄደም፡፡ 
ይህም ሆኖ ግን ከሁለት ዓመታት በፊት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቀረበው ጥናት በአገሪቱ ፈጣን ዕድገት ውስጥ አስደንጋጭ የሙስና ዝንባሌ እንዳለ አረጋግጧል፡፡ እንዲያውም ፀረ ሙስና ኮሚሽን ለዓመታት ‹‹በአገሪቱ የከፋ ከፍተኛ ሙስና የለም›› ይለው የነበረውን አስተያየት የሚቀረን ጥናት እንደሆነ አስተያየት ሰጪዎች ያስረዳሉ፡፡ ነገር ግን ጥናቱ ያመለከታቸው የቴሌኮሙዩኒኬሽን፣ የባንክ፣ የኤሌክትሪክ ኃይል፣ የገቢዎችና ጉምሩክ፣ የመሬትና ማዘጋጃ ቤታዊ አገልግሎት ዘርፎች መንግሥትም ትኩረት አድርጎ የሚከታተላቸው ናቸው፡፡ ትራንስፓረንሲ ኢትዮጵያም ቢሆን ይህ ነው የሚባል የምርመራ ጥናት አድርጎ የሙስና ሥጋቶችን እንዳላመለከተ ብዙዎች ይናገራሉ፡፡
የፀረ ሙስና ኮሚሽን ጥናት ምርመራም ሚስጥራዊ (Confidential) ባህሪ ያለው ነው፡፡ እንዳስፈላጊነቱ ከብሔራዊ መረጃ መረብ ደኅንነትና የፀጥታ ዘርፍ ጋር አልፎ አልፎም በራሱ የማያጠናቸው የሙስና ጉዳዮች እንዳሉ ከተቋሙ የወጣ መረጃ ያስገነዝባል፡፡ ክፍተቱ ግን በአንድ በኩል ጊዜ የሚወስድ መሆኑ፣ ሁለተኛ ኮሚሽኑ ራሱ የመንግሥት ተፅዕኖ ያለበት ሲሆን፣ በሌላ በኩል እጅግ ውስን የሚባሉ ጉዳዮችን የሚመረምር በመሆኑ ነው፡፡ በጥናት ላይ ተመሥርቶ ፍርድ ቤት ካስቀጣ በኋላ ሌሎችን በሚያስተምር መንገድ ለሕትመት ማብቃቱን ግን የሚወዱት አሉ፡፡
‹‹የአገራችን ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት አገር ሊጠብቅ የሚችል የፀረ ሙስና ትግል አጋር የሆነ ጥናት ከማጥናት ይልቅ ራሳቸውም በሙስና የተተበተቡ ናቸው፤›› የሚሉ አስተያየት ሰጪዎችም አጋጥመውኛል፡፡ በተቋማት ግንባታ፣ በመንግሥት ግዥና ክፍያ፣ በትምህርት አሰጣጥና መድልኦ፣ በመልካም አስተዳደርና መሰል የለውጥ እንቅፋቶች የታሰሩ ዩኒቨርሲቲዎቻችን እጆች ደፍረው የፖለቲካ መሪዎችንና አጠቃላይ የመንግሥታዊ ሥርዓቱን የሙስና ጉዳይ ለመመርመር አቅም እንደማይኖራቸው በመጠቆም፡፡
ትራንስፓረንሲ ኢትዮጵያ፣ ትላልቅ የሙያ ማኅበራት፣ የሲቪክ ማኅበራትና ሕዝባዊ ተቋማትም ሚናቸው አልታየም፡፡ በዚህ ረገድ የትናንቷ ደቡብ ሱዳን የተሻለ ተሞክሮ አላት፡፡ ገና ሦስት ዓመት ያልሞላው መንግሥታዊ ሥርዓቷ በአጭር ጊዜ ውስጥ ራሱን ወደ ገደል እየወረወረ መሆኑን የሙስና ገመናውን በማጋለጥ ያወጡት ዓለም አቀፍ ድርጅቶችና የአገር ውስጥ ሲቪክ ማኅበራት የተሠሩ ጥናቶች ናቸው፡፡ በእርግጥም ከ1.5 ሚሊዮን ዶላር በላይ ገንዘብ በሙስና መዘረፉን የተረዱት ፕሬዚዳንት ሳልቫ ኪር ጠንከር ያለ ዕርምጃ መውሰድ ጀምረዋል፡፡ መጨረሻው ካማረላቸው!?
ከእነዚህ እውነቶች አንፃር የኢትዮጵያ መንግሥት ገለልተኛ በሆኑ ምሁራን የአገሪቱን የሙስና ደረጃ ማስጠናት ይጠቅመዋል፡፡ ከፖለቲካ መዋቅሩ ትግልና ሲቪል ሰርቪስ የለውጥ መሣሪያዎችን እንዲተገብር ከማድረግ ጎን ለጎን ኃላፊነትና ተጠያቂነት መጠናከር አለበት፡፡ በጥናት ላይ የተመሠረተ መረጃን መጠቀም ደግሞ ለሁለት ነገር ይጠቅማል፡፡ አንደኛው ችግሩን ከተደበቀበት ዋሻ ለማውጣት ያስችላል፡፡ ሁለተኛው ግን በግምት ከሚነገረው ያነሰ ሙስና ከሆነ በአገሪቱ ያለውን የመንግሥት ንፅህና አፍ ሞልቶ ለመናገር ያስችላል፡፡ 

ጥናት የሚጠላ የሚዲያ ባህላችን መቀየር አለበት
በአገሪቱ ባለፉት ሁለት አሥርት ዓመታት በርካታ የሕትመት ሚዲያዎች በግል፣ በፖለቲካ ድርጅቶች፣ በሲቪክ ማኅበራትና በመንግሥት ባለቤትነት ሲታተሙ ቆይተዋል፣ አሁንም እየታተሙ ነው፡፡ ብዙዎቹ ታዲያ በጥናት ላይ የተመሠረተ የአገሪቱን የሙስና ገጽታ በተከታታይነት አለማቅረባቸውን አስተያየት ሰጪዎች ይስማሙበታል፡፡ ለዚህ ችግር ምክንያቱ ብዙ ሊሆን ይችላል፡፡ የሚዲያዎቹ አበቃቀል በአሉባልታ ላይ መመሥረት፣ የፋይናንስና የክህሎት ውስንነት፣ የመንግሥት አካላት በጎ ፈቃደኝነት መታጣት፣ ሥራው የሚጠይቀው አድካሚነትና ጊዜ ምክንያት በሚዲያው ጠንካራ ትግል ሙስና ሥሩ ሊነቀል አይችልም፡፡ 
ለምሳሌ ቀደም ሲል በተጠቀሰው የስፔን ሙስና መጋለጥ ላይ ኤልፕይስ የሚባለው የአገሪቱ ዕለታዊ ጋዜጣ የተጫወተው ሚና ከፍተኛ ነው፡፡ ጋዜጣው ‹‹የባርሲናስ ሚስጥራዊ ወረቀቶች›› በሚል ርዕስ በቀድሞው የፓርቲው ገንዘብ ያዥ በእጅ የተጻፉ 14 ወረቀቶችን ያጋለጠ ሲሆን፣ ወረቀቶቹ የአገሪቱ ባለሥልጣናት ከመድረክ ጀርባ በሚያደርጉት ድርድር ሕገወጥ ጥቅም ማግኘታቸውን አረጋግጧል፡፡ ጋዜጣው እንደዘገበው የወረቀቶቹ ሚስጥር ሙስና ውስጥ የተዘፈቁ በርካታ ባለሥልጣናትን እንደሚያካትት አሳይቷል፡፡ ከእነርሱም መካከል በአሁኑ ወቅት የፓርቲው ዋና ጸሐፊ ማሪያ ዴ ሎሪስ ዶ ኮስፒዳልና አንዳንድ ሚኒስትሮች እንደሚገኙበት ትስስሩን አጋልጧል፡፡ ጋዜጣው በተከታታይ ባወጣቸው ጽሑፎች የፓርቲው ሕዝባዊ ተቀባይነት በአሥር በመቶ እንዲቀንስ ያደረገው ዋነኛው ችግር ሙስና መሆኑን በራሱ ጥናት ማረጋገጡን ጽፏል፡፡
ይህን ማንሳት የተፈለገው እንዲሁ አይደለም፡፡ የአገራችን የሙስናና የመልካም አስተዳደር ችግር በመንግሥትና በሕዝብ ትግል ብቻ እንደማይፈታ ለማመላከት ነው፡፡ የመንግሥት ሚዲያዎችን ጨምሮ በጥናትና በምርመራ ላይ የተመሠረተ ዘገባ (Investigative Report) እንዲሠሩ ማበረታታትና መደገፍ አለበት፡፡ ራሳቸው የሚዲያ ተቋማቱም ከፖለቲካ ወገንተኝነት ባልፀዳ መንገድ ‹‹ወዲያ ወዲህ›› ከማለት ወጥተው፣ ሕዝብና አገርን ሊጠቅም የሚችል የጥናትና ምርምር ብሎም የምርመራ ዘገባ መልመድ አለባቸው፡፡ ለዚህ ደግሞ የመገናኛ ብዙኃን፣ የመረጃና ነፃነት አዋጅ 590/2000 የሚያግዝ ይሆናል፡፡ በምንቸገረኝ ካልተተወ በስተቀር፡፡ 
ዕውቁ የ‹‹ዘ ሰን›› ጸሐፊ ዴቪድ ኢድስ (አሁን የቢቢሲ ቴሌቪዥን ዜና አንባቢ ነው) በምርመራ ዘገባ ላይ እንደጻፈው፣ ‹‹ሙስና በመንግሥታት ትግል ብቻ በምንም ተዓምር ሊቀር አይችልም፡፡ ቢያንስ በጠንካራ ሚዲያዎችና ገለልተኛ አካላት ጥናት፣ ምርመራና በሕዝቡ ጠንካራ ተሳትፎ መታጀብ አለበት፤›› ይላል፡፡ ከዚህ አንፃር የፀረ ሙስና ኮሚሽን ብዙ ማሰብ ያስፈልገዋል፡፡ 
አንዳንድ የሚዲያ አካላት ኮሚሽኑ ለጋዜጠኞች የሚሰጣቸው አጫጭር ሥልጠናዎች ቢኖሩም፣ አደፋፍረው ወደ ምርመራ ጋዜጠኝነት የሚያስገቡ አይደሉም ይላሉ፡፡ በዘጋቢዎች ጥበቃ (Protection) ረገድም ምንም የተሠራ ሥራ የለም፡፡ ኢሕአዴግ እንደ ሥርዓትም ቢሆን የሚጠብቀው ‹‹ራሱ ትግሉ›› ነው ማለቱ ለምርመራ ጋዜጠኝነት በቂ እንዳልሆነ ያስረዳሉ፡፡ ከዚህ ቀደም በአንዳንድ የግል ባንኮች፣ በማዘጋጃ ቤታዊ አገልግሎትና መሬት ጉዳይ ላይ ተጀምረው የተቋረጡ ዘገባዎችንም በመጥቀስ የሚያስረዱ አሉ፡፡ 

የሕዝቡ የፀረ ሙስና ትግል በቂ አይደለም
እዚህም ላይ አንድ የውጭ ምሳሌ ቀድሞ መጥቀስ ነገሩን ይበልጥ ሊያሳይ ይችላል፡፡ ለህንድ አሥራ ሁለት የመከላከያ ሔሊኮፕተሮችን የሸጠ የፊንሜካኒካ ኩባንያ የተባለ ድርጅት ኃላፊዎች በሙስና ተጠርጥረዋል፡፡ ህንድም ከስድስት ወር በፊት ግዥው ሙስና ተፈጽሞበታል በሚል ጥርጣሬ 720 ሚሊዮን ዶላር የሚያወጣውን የሔሊኮፕተር ግዥ ለመሰረዝ መዘጋጀቷን ወዲያውኑ ነበር ያስታወቀችው፡፡
በዚህ የሙስና ወንጀል ውስጥ የሕዝብ ተሳትፎ እንዴት ተንፀባረቀ የሚለውን ለማየት ከግዥ ኮሚቴው ያፈተለከውን መረጃ ያገኘችው አንዲት ወጣት እንስት ነበረች፡፡ በፆታዊ ግንኙነት ቁንጅናዋን ተጠቅሞ የተጠጋትን የሙስናው ተባባሪ ግለሰብ መረጃ በመቀበል ‹‹አገር ለማዳን›› ተጠቅማበታለች፡፡ በእኛ አገርስ በዝቅተኛ ደረጃ ከሚገኙ ዜጎች አንስቶ፣ ደላሎች፣ የንግዱ ማኅበረሰብ፣ መላው ሕዝብና በራሱ የመንግሥት ኃላፊዎችና ፈጻሚዎች የሚታዩ የሙስና ድርጊቶችንና ዝንባሌዎችን ያውቃሉ? ያያሉ? ምን ያህሉን ያጋልጧቸዋል? የሚለው መታየት አለበት፡፡ በእርግጥ ፀረ ሙስና ኮሚሽን የሕዝቡ ተሳትፎ ጨምሯል ለዚህ ማሳያው በየጊዜው የሚመጣው ጥቆማና አስተያየት ብቻ ሳይሆን፣ ጉቦ ለመክፈል በሚል እጅ ከፍንጅ የሚያስይዘውን ዜና ይጠቅሳል፡፡ ይኼ በበጎ ጎኑ ሊወሰድ ቢችልም በሌሎች አገሮች ሙስና ከፍ በሚባልባቸው መሥሪያ ቤቶች ላይ ሰላማዊ ሠልፍ ማድረግ፣ አንዳንድ ኃላፊዎች በመረጃ ላይ በተመሠረተ ጥቆማ ከሥልጣን እንዲወርዱ የመሳሰለውን ዓይነት ገጽታ የለውም፡፡
በተለይ ማኅበረሰቡ ‹‹ሲሾም ያልበላ ሲሻር ይቆጨዋል›› የሚለውን ሰንካላ ተረት በመተው፣ ሙስናን በማጋለጥ ይበልጥ መነቃቃት እንዳለበት ነው አስተያየት ሰጪዎች የሚናገሩት፡፡

ፀረ ሙስና ኮሚሽን ብቻ ‹‹የሚቀበላቸው›› ጥናቶች ጉዳይና አሳሳቢው እውነታ
ኮሚሽኑ ቀደም ሲል የተጠቀሰውን በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በ2003 ዓ.ም. የተጠና የተፅዕኖ ትንተና፣ በኪሊማንጃሮ ኢንተርናሽናል በ2004 ዓ.ም. ይፋ የሆነው ሁለተኛው አገር አቀፍ የሙስና ቅኝት ጥናትና በትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል በ2005 ዓ.ም. ይፋ የሆነው ግሎባል ባሮ ሜትር ጥናት ውጤቶችን ይጠቅሳል፡፡
እንደ መረጃው ጥናቶቹ በሙስና ዙሪያ በአስተሳሰብና በእውነታው ደረጃ ሰፊ ክፍተት እንዳለ በግልጽ ቢያመለክቱም፣ ሙስና በአገሪቱ ላይ የሚያስከትለውን ዘርፍ ብዙ አደጋ ሳያሰምሩበት አላለፉም፡፡ ከወራት በፊት የዓለም ባንክ በኢትዮጵያ የሙስናን ሁኔታ ለመረዳት ‹‹Diagnosing Corruption in Ethiopia›› በሚል ያሳተመውን መጽሐፍ ኮሚሽኑ ደጋግሞ ያነሳል፡፡ ነገር ግን የዓለም ባንክ ትኩረት በአንድ በኩል በአገሪቱ የልማት አጋሮች የገንዘብ ድጋፍ በሚያደርጉባቸው (በትምህርት፣ ጤና፣ የመጠጥ ውኃ) ላይ የወፍ በረር ጥናት ማድረጉ፣ በሌላ በኩል የአገሪቱ መንግሥታዊ ሥርዓት ከሌሎች ደሃ አገሮች በተሻለ የክትትልና ቁጥጥር እንዲሁም የማልማት አቅም እንዳለው በማረጋገጡ የቀረበ ሪፖርት መሆኑን ታዛቢዎች ያስረዳሉ፡፡
የሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን እነዚህን ጥናቶችና የዓለም ባንክ መረጃን ይወስድና የሙስናን አስከፊ ጥፋት ይናገራል፡፡ አሁንም ግን ‹‹በአገሪቱ ትልልቅ ሙስና የለም፤ የከፋ ደረጃ ላይ አይደለንም፤›› የሚለው ፖለቲካዊ አገላለጽ እንዳያዘናጋን የሚሰጉ አሉ፡፡ ለዚህም ኮሚሽኑ ይህን በተናገረ የወራት ዕድሜ የሆነውን ሁሉ ያስታውሳሉ፡፡
የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን አንዳንድ ባለሀብቶችና ደላላዎች ከአንድ ቢሊዮን ብር በላይ በሚገመት የሕዝብ ሀብት መከሰስ፣ የኤሌክትሪክ ኃይል ኮርፖሬሽን የትራንስፎርመር ሕገወጥ ግዥ ከ430 ሚሊዮን ብር የማያንስ ክስ ምን ሊባሉ ነው? ይላሉ፡፡ ከዚህ ቀደምስ 95 ሚሊዮን ብር የሚገመት ጥፍጥፍ ባሌስትራ ‹‹ወርቅ›› ሆኖ የተሸጠው፣ የቴሌኮሙዩኒኬሽን የ100 ሚሊዮኖች ብር ሙስና የት አገር የተካሄደ ነበር? የሚሉ ጥያቄዎችን አፍ ሞልቶ መመለስ አይቻልም፡፡ በአዲስ አበባ ብቻ ከ4.5 ቢሊዮን ብር የማያንስ መሬት በሕገወጦች (ባለሥልጣናትና ግብረ አበሮቻቸው) አልተዘረፈምን? በኦሮሚያና በደቡብ ያለው የመሬት ጉዳይ ጉምጉምታ ትንሽ ሙስና ይባል ይሆን? ይልቅ መድኃኒቱ ከመዘናጋት መውጣት ነው ይላሉ አስተያየት ሰጪዎች፡፡
በታዳጊ ክልሎች አካባቢ ያለው አደጋም እንደ ቀላል የሚታይ እንደልሆነ ያስረዳሉ፡፡ ቀደም ባሉት ዓመታት በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል የቀድሞውን ርዕሰ መስተዳደር ጨምሮ አንዳንድ ባለሥልጣናትና ነጋዴዎች በሚሊዮን የሚገመት ሀብት ዘርፈዋል በሚል ተጠርጥረው በክስ ሒደት ላይ ናቸው፡፡ እነዚህ ሰዎች ግን ‹‹በቴሌቪዥን ንግግራቸው ብፅአን›› የነበሩ ሲሆኑ፣ ለሕዝቡ የሚያስቡ መስለው ባልተወለደ ልጃቸው ‹‹ስም›› ጭምር ቦታና ሀብት ሲያከማቹ እንደነበሩ በክሱ ሒደት ተሰምቷል፡፡ 
ይህን ምርምር ከፌደራሉ ፀረ ሙስና ጋር ሠርቶ ለውጤት ያበቃው የክልሉ ኮሚሽነር ግን እንደ አገር ጠንካራ ታጋይ ተደርገው በኮሚሽኑ ቢሸለሙም ክልሉ አላመሰገናቸውም፡፡ ይልቁንም የአሁኑ ካቢኔ ገምግሞ ከኃላፊነት እንዳነሳቸው ሰምተናል፡፡ በቅርቡ ደግሞ አካሄዱ ሕጉን ያልጠበቀና የፀረ ሙስና ኮሚሽንን ተቀባይነት ያላገኘ በመሆኑ በመመለስ ላይ ናቸው፡፡ እንግዲህ ትግሉ መከናወን ያለበት ከውስጥም ከውጭም እንደሆነ መረዳት የመንግሥት ድርሻ ነው፡፡ ለዚህም ይመስላል በገለልተኛ ጥናት ያልታገዘ የፀረ ሙስና ትግል የትም አይደርስም የሚባለው፡፡      

በትግራይ ሕዝቡ እየታሰረ እና እየተገደለ መሆኑ ተጋለጠ፤


የሕወሀት ካድሬዎች መለስ ከሞተ በሁዋላ ለመጀመሪያ ግዜ በየወረዳው እየተዘዋወሩ የሕዝቡን ስሜ ለማጤን ባደረጉት
ሙከራ እንደተረዱት ከሆነ ህወሀት ደክሞ እራሱን መምራት ያልቻለ በመሆኑ ክልሉ ለከፋ 
አስተዳደራዊ በደሎች እየተዳረገ ነው ሲሉ ሕዝቡ መናገሩ ታውቆዋል፡፡
ዛሬ በትግራይ ክልል የወረዳና የቀበሌ አመራሮች የሚቆጣጠራቸው ጠፍቶ በህዝቡ ላይ እንደልባቸው
ከመጨፈራቸውም ባሻገር ያለ አንዳች ጥፋት ከደርግ ግዜ በባሰ ሁኔታ ሕዝቡን ያስራሉ .....ያሰቃያሉ....ይገድላሉ
ሲሉ የክልሉ ነዋሪዎች በምሬት ሲናገሩ እንደነበር ከስፍራው የደረሰን ጥቆማ ገልጾዋል፡፡
ለፖለቲካ መጠቀሚያ ሲሉ የሀውዜን ከተማን በደርግ የጦር አውሮፕላን ሲያስደበድቡና ሕዝቡን
ሲያስጨርሱ የነበረ ቢሆንም ዛሬም ያች ከተማ እንደወደመች እና አንዳችም የመሰረተ ልማት እንቅስቃሴ
ያልተደረገባት ከመሆኑም በተጨማሪ ሕዝቡ የልማት ጥያቄ በማንሳቱ ሴት ወንድ.... ወጣት ሽማግሌ ሳይሉ እያሰሩ
እየገደሉዋቸው እንደሆነና ከደርግ ጅምላ ጭፍጨፋ ያልተናነሰ በደል እየተፈጸመባቸው መሆኑን ነዋሪዎቹ እየገለጹ
ይገኛሉ፡፡
የመለስን ራዕይ እናስፈጽማለን እያሉ እየዳከሩ የሚገኙትን የወያኔን የወረዳና የቀበሌ መሪዎች የትግራይ
ሕዝብ በቁጣ አሳፍሮ የመለሳቸው ሲሆን በተለይ የሽሬ እና የሁመራ አውራጃ ነዋሪዎች መለስ በሕይወት እያለም
አንዳችም የረባ መሰረተ ልማቶች እንዲከናወኑ ሳያደርግ አሁን ከሞተ በሁዋላ በሙት መንፈስ ራዕዩን
እናስፈጽማለን ማለታችሁ አስገራሚ ብቻ ሳይሆን ከሞተው ግለሰብ ጋር ሀሳባችሁ አብሮ የተቀበረ በመሆኑ በእኛ
ዘንድ ተቀባይነት አይኖረውም ብሎ አሳፍሮ እንደመለሳቸው ከስፍራው የደረሰን ጥቆማ ገልጾዋል፡፡
ወትሮም ሀገራዊ አጀንዳ ያልነበረው.....የሀገሪቱን ሕዝቦች ለአገዛዙ እንዲመቸው በጎጥ እና በመንደር
እየከፋፈለ ሲያምሰን እንዳልነበር...የትግራይን ሕዝብ ከተቀረው የሀገሪቱ ሕዝቦች ለያይቶ ዳግም እንዳ
ንገናኝ
እንዳላደረገ ዛሬ በመለስ ራዕይ የተጀመሩትን እናስፈጽማለን መባሉ የማይሆንና የማይዋጥልን ነው ሲሉም
መናገራቸውን ከስፍራው የደረሰን ጥቆማ አስረድቶዋል፡፡
የትግራይ ሕዝብ ከሌሎች ኢትዮጵያዊ ወገኖቹ እንዳይገናኝ እና ጨርሶ እንዲለያይ ያላሰለሰ ጥረት
ስታደርጉ ነበር ያለው ሕዝቡ ለሰራችሁት ስህተት እና ጥፋት በይፋ ይቅርታ ካልጠየቃችሁ አሁንም ሆነ ወደፊት
ከናንተ ጋር አብረን አንጉዋዝም በማለት ሕዝቡ ለ‹ድሬዎቹ አስደንጋጭ ማስጠንቀቂያ መስጠቱ ታውቆዋል፡፡
በሕዝቡ ሀሳብ ተስማምተው የተመለሱ የወረዳ ካድሬዎች በቀጥታ ለክልሉ ከፍተኛ ባለስልጣናት የህዝቡን
ጥያቄ ያቀረቡ ቢሆንም ሕዝቡን ያሳመጻችሁ እናንተ ናችሁ በሚል ከስልጣናቸው መባረራቸውን ከስፍራው
የደረሰን ጥቆማ አብራርቶዋል፡፡
መቀሌ የሚገኘው በአባይ ወልዱ የሚመራው አንዱ የወያኔ ክንፍ ካድሬዎቹን ወደ ተ
ለያዩ ወረዳዎች እናቀበሌዎች ልኮ የህዝቡን የልብ ትርታ አድምጠው እንዲመለሱ የላካቸው 
 ቢሆንም ይዘው በመጡት መልስበመደናገጥ ከአዲስ አበባው ቡድን ጋር ወግናችሁዋል በሚል
ከስልጣናቸው ያባረታቸው መሆኑን ከመቀሌ የደረሰንጥቆማ አስረድቶዋል፡፡
ከፍተኞቹ የህወሀት ባለስልጣናት እርስ በርስ መተማመን ተስኖዋቸው አንዱ አንዱን በጥርጣሬ እያየ
ባለበት በዚህ ግዜም ባለፈው ሳምንት በመቀሌ በተደረገው የማዕከላዊ ኮሚቴ አባሎች ስብሰባ ላይ
ንትርክ እና ጭቅጭቅ የነበረ ሲሆን በቅርቡም የተለያዩ  ሹም ሽሮች ይደረጋሉ ተብሎ እየተጠበቀ ይገኛል፡፡

በአሁኑ ሰዓት የመቀሌው በአባይ ወልዱ የሚመራው ቡድን የትግራይ ክልል መንግስታዊ መዋቅሩን
ተጠቅሞ የአዲስ አበባውን ቡድን ከህዝቡ ለማራቅ ሙከራ እያደረገ ሲሆን በአንጻሩ በደብረጽዮን የሚመራው
ይመራል እየተባለ የሚነገርለት የአዲስ አበባው ቡድን ደግሞ በሙስና ሰበብ እያሰረና ከስልጣናቸው እያነሳ
በመገኘቱ በህወሀት ውስጥ የተፈጠረው ሽኩቻ እየሰፋና እየገዘፈ መምጣቱ እየተነገረ ይገኛል፡፡
በቅርቡም በመቀሌ ከተማ በተደረገው የማዕከላዊ ኮሚቴ ስብሰባ ላይ የእነ አባይ ወልዱ ቡድን በእነ
ደብረጽዮን ላይ የበላይነቱን ለመያዝ ሲል አዲስ አደረጀጃጀት እና አዳዲስ የማዕከላዊ ኮሚቴ አባሎችን ለማምጣት
በስውር ሰፊ ስራ እየሰራ እንደሚገኝምተጠቁሞዋል፡፡
የእነ ደብረጽዮን ቡድን ደግሞ ለሀገር ሳይሆን ለስልጣን ....ለሕዝብ ሳይሆን ለግለሰቦች በማሰብ እና
ያኛውን ለማዳከም የሙስና ምንጠራ እያደረጉ ሲሆን የህወሀት ቁልፍ ሰው ከተባለለት የገቢዎች እና ጉምሩክ
ባለስልጣኑ ገብረዋህድ ቀጥሎ የደህንነት ምክትል ኃላፊ የሆነውን ግለሰብ ጭምር ዘብጥያ በማውረዳቸው ትንቅንቁ
እንደቀጠለ፤ አመላ‹ች ሆኖዋል፡፡
መለስ በሕይወት እያለ የሚስቱን ገመና ለመሸፈን ሲል በሙስና እስከ አንገታቸው ድረስ የተዘፈቁ
ቁጥራቸው የበዙ የወያኔ ባለስልጣኖች መኖራቸውን እያወቀ ስልጣኔን ካልተጋፉ ምን ቸገረኝ በሚል ስሜት የነበረ
ቢሆንም እሱ ከሞተ በሁዋላና አሁን በህወሀት መሀከል በተፈጠረ ትርምስ ምክንያት በተጀመረው የሙስና
ምንጣሮ ከፍተኛ ፈላጭ ቆራጭ የሆኑ ግለሰቦች ዘብጥያ የወረዱ ሲሆን ከነዚህ ግለሰቦች ጋር በሽርክና ስትሰራ
የነበረችውና በቢሊዮንየሚቆጠር የሀገር ሀብት ያሸሸችው አዜብ መስፍን ጉዳይም ለግዜው በሚል በእንጥልጥል
የቆየ ይሁን እንጂ የደብረጽዮን ቡድን ከተጠናከረ ሴትዮዋም ዘብጥያ መውረድዋ አይቀሬ እንደሆነ በስፋት
እየተነገረ ይገኛል፡፡ለዚህም ማሳያ ከኤፈርት ዋና ስራ አስኪያጅነት ተነስታ ከሌሎችም ወሳኝ ቦታዎች ተገድባ የመለስ
ፋውንዴሽን ላይ ብቻ ተመድባ እንድትሰራ መደረጉ ወደፊት የነደብረጽዮን አቁዋም እየጠነከረ ከመጣ
ያለማወላወል ከጉዋደኞችዋ ጋር እስር ቤት ልትቀላቀል ትችላለች ተብሎዋል፡

ሊበሏት ያሰቧትን....የአዲስ አበባ መስተዳደር እና አዲሱ ጥቃት ህገመንግስቱን እና ሌሎች አዋጆችን አፈር የሚያበላቸው ማነው?



 
ምንሊክ ሳልሳዊ
የአዲስ አበባ ጎረምሳው መስተዳደር ተግባራዊ አደርገዋለሁ በሚለው መሪ እቅዱ በግንባርቀደምትነት ጡንቻውን አጠንክሮ ለተቃዋሚዎች ትብብር ያደርጋሉ በሙስና ተጨማልቀዋል የሚላቸውን አመራሮቹን እና ህገመንግስታዊ ስርኣቱን ለመናድ አሰፍስፈዋል ያላቸውን ተቃዋሚዎች በማስጠንቀቅ አምርሮ ወቅሷል::

መስተዳደሩ መጀመሪያ ደረጃ ስርኣቱ ከአናቱ በሙስና የተጨማለቀ እና የገማ መሆኑን እየታወቅ አባቴ ሲበላ እኔም አብሬ ልብላ የሚሉ ከፍተኛ እና መካከለጫ አመራሮች በሙስና ቢዘፈቁ አይደንቅም:: ይህ በአደባባይ በመሬት ሽያጭ ስራዎች እንዲሁም በጉዳይ ማስፈጸም በህገወጥ ንግዶች እንዲሁም በአፈና ዙሪያ ከፍተኛ ወንጀሎች እንደሚታዩ የታወቀው ዛሬ አይደለም ይህ የተለመደ እና የታወቀ ጉዳይ ነው:: ማስፈራራቱ ለምን አስፈለገ በርቱልን ነው:: የስርኣቱ የፖለቲካ አስተሳሰብ እስካልተለወጠ ድረስ በታማኝነት እና በካድረነት የሚቀጥሩ ሰዎች የማስጠንቀቂያው ሰለባ አይሆኑም :: የዚህ ሰላባ እና ተጠቂ የሚሆኑት አስተሳሰባቸው እና አመለካከታቸው በፖለቲካው ለየት ያሉ ሰዎችን ተቃዋሚዎችን ይተባበራሉ ተብለው የሚጠረጠሩትን አጥምዶ በሙስና ስም ወህኒ ለመወርወር የታቀደ እንጂ የሙስና ጉዳይ እኮ አዲስ ነገር አይደለም::

በአዲስ አበባ ውስጥ የሚያሳስቡ ህዝባዊ ጉዳዮች በስፋት እያሉ በፖለቲካው መስክ ሊደረጉ በታቀዱ አፈናዎች እና ቁጥጥሮች ዙሪያ አጥብቆ የሚወተውተው የመስተዳደሩ ሰነድ ከፍተኛ አመራሩን በተመለከተ ሲተነትን፣ ሥራን በቁርጠኝነት ከመሥራት ይልቅ ያዝ ለቀቅ የሚታይበት በመሆኑ ሥራው በሚፈለገው ጥራትና መጠን እየተፈጸመ ነው ለማለት እንደማይቻል ገልጾ፣... አመራሩ በሥራው የመሰላቸትና በተወሰኑ ሥራዎች የመርካት ዝንባሌዎች ይታዩበታል ይላል፡፡ ይህ ማለት ከፍተኛ አመራሩ በስርኣቱ ላይ ተስፋ መቁረጡን ያመለክታል:: ስርኣቱ የለውጥ ሳይሆን የፖለቲካ ማጭበርበር እንዲሁም በበላይነት የሚመሩ ሰዎች በሙስና መዘፈቃቸው የሰብኣዊ መብቶች ጥሰት እና ተመሳሳይ ጉዳዮችን ሲመለከት የወያኔ ኢዲሞክራሲያዊ የውስጥ አሰራሮች ተጨማምረው ከፍተኛ እና መካከለኛ አመራሩ ለስርኣቱ ያላቸው አመለካከት መሞቱን እና ተስፋቸው መሟጠጡን ያመለክታል::
ያልገባን ኪራ ሰብሳቢነት ኪራይ ሰብሳቢነት የሚሉት አባዜ ነው:: ራሳቸው የሚያዩበትን መስታውት ማየት ሲገባቸው ህዝቡ እና ተቃዋሚው አይደለም እኮ ኪራይ ሰብሳቢ እና ሙሰኛ ...እነዚህን ቃላቶች ለሚዲያ ፍጆታ ከማዋል እና በአስተሳሰብ የተለዩ የውስጥ ለውጥ ፈላጊዎችን ወደ እስር ቤት ለማጋዝ ከመጠቀም ውጪ ምንም የሚፈይደው ነገር የለም::

የመጀመርያው ችግር የሥነ ምግባርና የኪራይ ሰብሳቢነት ነው የሚለው ሰነዱ፣ የኪራይ ሰብሳቢነት አመለካከትና ተግባር የሚታይባቸው መካከለኛ አመራሮች ቁጥር ቀላል አይደለም ይላል፡፡ይህን ከማውራት ለኛ ሰብስቦ ለፍርድ ማቅረብ የተሻለ ነው:ሰነዱ በሌላ አነጋገር አርፋችሁ ብሉ ተቃዋሚዎችን አትደግፉ ካልሆነ ዋ አይነት ማስፈራሪያ የሚሰነዝር ይመስላል:: የመሬት ወረራ፣ ሕገወጥ ግንባታና፣ ሕገወጥ ንግድ በየአካባቢያቸው ሲስፋፉ አይተው እንዳላዩ የሚያልፉ፣ አልፎ ተርፎም ከሕገወጦች ጋር የሚደራደሩ ሽፋን የሚሰጡ፣ በተለያዩ ጥቅማ ጥቅሞች የሚደለሉ በመርህ ላይ ተመሥርተው ከመታገል ይልቅ በኔትወርክና በቡድንተኝነት ላይ የተመሠረተ መጠቃቃት የጎላ ችግር መሆኑ የታወቀው ዛሬ ሳይሆን ስር የሰደደ ጉዳይ ነው::

አዲስ አበባ እና ተቃዋሚዎች

ሰነዱ በምን መስፈርት ተቃዋሚዎችን እንዳስቀመጠ እና በየትናው የፖለቲካ ሞራሉ እንደተቸ የሚገርም ነው ይህ የመስተዳደሩ ሰነድ በተቃዋሚዎች ላይ የሰነዘረው ሃሳብ ህገመንግስቱን ከለምንም ጥያቄ ደፍጥጦታል:: በህጉ መሰረት እውቅና አግኝተው የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ተቋማት ተቃዋሚ ብቻ በመሆናቸው በነገር እየዘለዘሉ ለማስፈራራት መሞከር ተጠያቂነቱ የበረታ መሆኑን መስተዳደሩ አላወቀውም:;እንዲህ አይነት አጓጉል ውንጀላ ይሰራል ለተባለውም ልማት ከፍተኛ እንቅፋት ነው::

ያለው ስርኣት ህገመንግስታዊ ስርኣት ለመሆኑ በቂ ማረጋገጫ ስርኣቱ ራሱ ሊያቀርብ አይችልም:: ስርኣቱ በራሱ በዘፈቀደ አርቅቆ እና አጽድቆ የሚያወጣቸውን ህጎች በማክበር እየኖሩ የሚገኙት ተቃዋሚዎች እና ህዝቡ እንጂ የገዢው ፓርቲ ካድሬዎች እና አጋሮቻቸው እንደፈለጉ በህጉ ላይ ሲፈነጩ እያየን ነው::እንዲሁም ከህዝብ በሚሰበሰብ ግብር ደሞዝ የሚከፈለው ፖለስ እና ወታደር እንኳን ሳይቀር ማፊያዊ ተግባራትን በህዝብ ላይ እየፈጸመ ነው:;

በመጀመሪያ ደረጃ የመስተዳደሩ ከንቲባ እና ካቢኔ የተሾሙት ህዝብን ለማገልገል ነው ወይንስ የተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅቶችን የትግል ስልት እየተከተሉ ለመዋጋት...ሳይታሰብ በደፈናው ለአፈና ብቻ ተብሎ የተጻፈ ሰነድ መሆኑ በግልጽ ያስታውቃል:ተቃዋሚውን ለመጉዳት ህገመንግስትን ሽፋን አድርጎ የሰላማዊ ሰልፍ እና የስብሰባ ፕሮግራሞችን ለማገድ መንቀሳቀስ በራሱ ስርኣቱ ለህገመንግስቱ ያለውን ንቀት ያሳያል::በሃይማኖት ሽፋን ምናምን መንግስት በሃይማኖት ጣልቃ አይገባም ተደጋጋሚ ኢሕኣዴጋዊ ቃላቶች ህዝቡን ሰልችተውታል::እባካችሁ ማሰብ ጀምሩ ውሸት ሲደራረብ ውነት ይሆናል የሚለው በህዝቡ ዘንድ ስለተነቃባችሁ በሚቻላቹ መጠን የተቃዋሚዎችን ስልት ለማኮላሸት ከመሮጥ ይልቅ ራሳችሁ አዲስ ስልት ለራሳችሁ ቀይሱ::


ወደ ተግባር ለመለወጥ የታቀደው ይህ አፋኝ ሰነድ የኑሮ ውድነትን የመልካም አስተዳደርና ሌሎች ብሶት ይቀሰቅሳሉ ብለው ያሰቧቸውን ችግሮች በማራገብ፣ ሕዝብን ለማነሳሳትና የተለያዩ ሰላማዊ ሠልፎችን እያካሄዱ ነው::... አዎ ታዲያ የመልካም አስተዳደር ጥያቄዎች ያነሱ ሰዎች ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን በኃይል በመናድ የህዳሴ ጉዟችንን ማደናቀፍ ነው፤ በማለት ወደ ወህኒ ለመወርወር አሰፍስፏል:: ህዝባዊ ጥያቄዎችን አንግቦ ለውጥ መፈለግ ጸረ ሰላም እና ጸረ ህገመንግስት አያስብልም ::ለህዝባዊ ጥያቄዎች ምላሽ ላለመስጠን መንደፋደፍ ምን አመጣው? የጥፋት ሴራ ስርኣቱ እንጂ ህዝባዊ ጥያቄዎች ይመለሱ የሚሉ ህዝቦች አይደሉም::