Eritrean military deteriorates

Intense Anxiety Engulfing Eritrea 
October 23, 2014
Written by: Gedab News
Since last Spring, when the army started to instruct conscripts returning to their units to stay at home until further notice, the Eritrean government has been facing difficulties in maintaining a properly manned army.
A conscript who has escaped Eritrea informed Gedab News, “the government can’t feed the army, so they told us to stay at home to mend for ourselves.”
The conscript had stayed in his village for five months with his parents before escaping to Sudan and is now planning the second leg of his journey to make it to Europe. He said, “I can’t stay with my ailing parents who depend on a small farm to feed themselves … hardly enough to feed them, my handicapped brother, and my widowed aunt.”
Several units of the Eritrean army are hallow and exist only in name, and often, “you find a squad guarding the installations of a camp that used to house a battalion.”
Many conscripts have taken advantage of the extended leave and left the country; the army is now facing difficulties in recalling them.
In what appears as an attempt to control the situation, the Eritrean immigration department has suspended the issuing of exit visas, but that hasn’t stopped the flocking of people who are crossing the borders of the country.
Insiders say, “the regime thought it could simply declare them AWOL and like the old times sweep the streets to forcefully return every missing conscript.”
Only a little over a third of the twenty-thousand senior-year high school students who were supposed to report for the last round of training in the Sawa military camp did so. The rest simply ignored the call and either left the country or went into hiding.
Around the country, some youngsters have resorted to brigandage and several mugging incidents by “youth holding sticks” were reported in Asmara. Residents in poorly lighted neighborhoods with narrow alleys “are so terrified of the situation they do not move alone at night.”
In order to ameliorate the shortage of soldiers, and keep order, the government has been trying to assemble the militia who were supposed to report to several localities, but the calls to report for “training” were largely ignored.
In urban centers, “very few militia reported, particularly in towns like Keren, Adi Kieh and Ghindae … only one person reported from Edaga Hamus” neighborhood of Asmara. It is worse in the countryside where citizens in many villages defiantly refused to report. In many places the dateline for reporting has been postponed for a second time.
Reports indicate that Ethiopia has deployed its forces on the South and Southwest of the Eritrean borders and its reconnaissance scouts are monitoring the region.
A teacher from southern Eritrean told Gedab News, “The regime is acting as if these are signs of an imminent Ethiopian incursion into Eritrea, and this has added to the anxiety of the population.”
Adding to the already building tension, on October 16, 2014, Sendek, an Ethiopian Amharic newspaper quoting official sources stated that the federal prosecutor has charged six residents of the Beni Shangul-Gumuz region for receiving political and military training in Eritrea. One of the charges is an attempt to disrupt the Ethiopian renaissance dam.
In March, 2012 Ethiopian forces attacked the camps of Ethiopian rebels group trained and hosted by the Eritrean government. The attack was believed to be a retaliation for “terrorist acts the groups carried out in Ethiopia.”
Ethiopia has a long standing policy, which was repeated by its Prime Minister in New York recently, that it will retaliate if it ever catches any of its Eritrean based opposition conducting “an act of terrorism in Ethiopia.”

ቅዱስ ሲኖዶስ የአቡነ ማትያስ ንግግር ‹‹ለቤተ ክርስቲያን የማይመጥን ነው›› በሚል በጥብቅ ተቃወመው፡፡ውሳኔም ተላለፈባቸው!

ፓትርያርኩ: የቤተ ክርስቲያን ራስ ቅዱስ ሲኖዶስ ባልመከረበትና ‹‹ለቤተ ክርስቲያን የማይመጥን ነው›› በተባለው የመክፈቻ ንግግራቸው ተገሠጹ፤ ውሳኔም ተላለፈባቸው!  Hara Tewahdo
  • ቅ/ሲኖዶሱኻያ ኹለት የስብሰባ አጀንዳዎችን በማጽደቅ መወያየት ጀምሯል
  • በሕገ ቤተ ክርስቲያን ማሻሻያው ሥልጣናቸውን የማጠናከር ውጥን አላቸው
  • የማኅበረ ቅዱሳን ደንብ አጀንዳ እንዳይኾን መቃወማቸው ውድቅ ተደርጓል
  • ሊቃነ ጳጳሳቱን ባዘለፉባቸው ሕገ ወጥ ስብሰባዎች ይቅርታ ጠይቀዋል
  • የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከትን በራሱ የሚመራው ሊቀ ጳጳስ ይመደብለታል
  • በደቡብና ምዕራብ ኢትዮጵያ የቤተ ክርስቲያን ጸጥታ ጉዳይና የተሐድሶ መናፍቃን የሚፈጥሯቸው ችግሮች በአጀንዳነት ተይዘዋል
His Grace gen secretary of the holy synod arguing with his holiness aba mathiasበኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የመጨረሻው ከፍተኛ ሥልጣን ባለቤትና ከማንኛውም መዋቅር ኹሉ የበላይ አካል የኾነው ቅዱስ ሲኖዶስ፣ ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ለምልአተ ጉባኤው መደበኛ ስብሰባ ያሰሙትን የመክፈቻ ንግግር ‹‹ለቤተ ክርስቲያን የማይመጥን ነው›› በሚል በጥብቅ ተቃወመው፡፡ ተቃውሞው የተገለጸው፣ ምልአተ ጉባኤው የስብሰባው ቁጥር አንድ አጀንዳ ባደረገውየፓትርያርኩ የመክፈቻ ንግግር ላይ በተወያየበት ወቅት ነው፡፡
በፍትሕ መንፈሳዊ አንቀጽ ፭ ቁጥር ፻፷፬ ድንጋጌ መሠረት ከጥቅምት ፲፪ ቀን ጀምሮ የሚካሔደው የቅዱስ ሲኖዶስ ምልአተ ጉባኤ የመጀመሪያ ዓመታዊ መደበኛ ስብሰባ ሲከፈት፣ ፓትርያርኩ በብዙኃን መገናኛ ፊት በንባብ ያሰሙት ንግግር፣ ከወቅታዊነቱና አግባብነቱ አኳያ ቅዱስ ሲኖዶሱ አስቀድሞ ሊመክርበት ይገባ ነበር በሚል የምልአተ ጉባኤው ተሳታፊዎች በአንድ ድምፅ አቋም እንደያዙበት ተመልክቷል፡፡
የምልአተ ጉባኤውን ስብሰባ በርእሰ መንበርነት የሚመሩት ፓትርያርኩ በመክፈቻ ንግግራቸው÷ በምእመናን ፍልሰት፤ በቤተ ክርስቲያን ስም ሀብትና ንብረት ይሰበስባሉ ባሏቸው ማኅበራት፤ ግልጽነትንና ተጠያቂነትን በማያሰፍን እንዲኹም በቴክኖሎጂ ባልተቃኘ የሰው ኃይል፣ የገንዘብና የንብረት አስተዳደር ችግር ምክንያት ቤተ ክርስቲያን ግልጽና አደገኛ ፈተናዎች እንደተጋረጡባት ገልጸዋል፡፡
ፓትርያርኩ ከጠቀሷቸው ዐበይት ችግሮች መካከል ለማኅበራት ጉዳይ የተለየ ትኩረት የሰጠ በሚመስል ንግግራቸው÷ ማኅበራቱ፣ የሚሰጣቸውን መመሪያ ለመቀበል ፈቃደኝነቱና ቅንነቱ የሌላቸው ኾነው እንደተገኙና በአስተዳደር ሥራ በቀጥታ ጣልቃ እንደሚገቡ በመጥቀስ ‹‹የሰላም ጠንቆች›› ብለዋቸዋል፤ ቤተ ክርስቲያን በአክራሪነት የምትፈረጀው ማኅበራቱ በመንግሥትና በቤተ ክርስቲያን የማይታወቅ ሀብት ስለሚሰበስቡ እንደኾነም አመልክተዋል፡፡
በክርስትናችን ትውፊት የማኅበራት ሚና ‹‹ስመ እግዚአብሔርን ጠርቶ ጸበል እየቀመሱ መኖር›› ብቻ እንደኾነ የተናገሩት አባ ማትያስ፣ በሕገ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ማኅበራትንና የምእመናን ፍልሰትን የተመለከተ ሕጋዊና ዘላቂ መፍትሔ ማስቀመጥ ‹‹ቤተ ክርስቲያንን የመታደግ ጉዳይ ነው፤›› ብለዋል፡፡
የምእመናን ፍልሰትን ይኹን የሀብትና ንብረት አስተዳደርን የንግግራቸው ማጀቢያ ያደረጉት ያኽል እንደ ማኅበራቱ ጉዳይ ብዙም ያላተቱት ፓትርያርኩ፣ በነጠላ ቁጥር ወደሚጠቅሱትና ስሙን በግልጽ ወዳልጠሩት ‹አንድ ማኅበር› በመሸጋገር፣ ‹‹በሕግ ማስተካከል አለብን››ለሚለው አቋማቸው አጽንዖት ለማስገኘት ሲጥሩ ተስተውለዋል፤ ሕዝበ ክርስቲያኑም ‹‹ማኅበሩ በቤተ ክርስቲያን ሕግ እንዲመራና በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ኾኖ እንዲያገልግልእ የተደረገ ነው፤›› ያሉትን ጥረታቸውን እንዲያግዛቸው ጥሪአቸውን አስተላልፈዋል፡፡
የምእመናን ፍልሰት፣ የሰው ኃይልና የንብረት አስተዳደር ይኹን የብዙኃን መንፈሳውያን ማኅበራት ጉዳይ አሳሳቢነቱ የቱንም ያኽል ቢኾን፣ በፓትርያርኩ ንግግር ውስጥ የተጠቀሱበት መንገድ በቅዱስ ሲኖዶሱ የተመከረበትና የምልአተ ጉባኤው አቋም ያረፈበት ሊኾን እንደሚገባው የገለጹ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት፣ ‹‹ቋንቋው የቤተ ክርስቲያን አይደለም፤ አይመጥናትምም›› በሚል በጽኑ እንደተቹት ተሰምቷል፡፡
የአባ ማትያስ የመክፈቻ ንግግር ከይዘቱም አኳያ ሲፈተሽ፣ ‹‹ግልጽና አደገኛ ፈተናዎች›› በተባሉት ችግሮች ላይ ቤተ ክርስቲያን የያዘችውን አቋምና የወሰደችውን ርምጃ የማያመላክትና ወቅታዊነት የጎደለው ነው በሚል ተነቅፏል፡፡ ይኸውም በንግግራቸው ለተጠቀሱት ችግሮች መፈታት ምልአተ ጉባኤው ቀደም ሲል ጥናታዊ ውሳኔ ያሳለፈባቸው፣ የይኹንታ አቅጣጫና መመሪያ የሰጠባቸው በመኾኑና መፍትሔውም እነርሱኑ መዋቅሩን ጠብቆ ለማስፈጸም ተገቢውን ክትትልና ድጋፍ የማድረግ ጉዳይ ተደርጎ በመወሰዱ ነው ተብሏል፡፡
ለብዙኃን መገናኛ መገለጽ ያለባቸው የፓትርያርኩ ንግግሮች፣ በመንፈስ ቅዱስ የሚመራውና የመንበረ ሐዋርያት ወራሽ የኾነው ቅዱስ ሲኖዶስ በበቂ ከመከረ በኋላ በመጨረሻ በሚደርስባቸው ስምምነቶች ላይ ተመሥርቶ የሚያወጣቸው መግለጫዎች ብቻ እንዲኾኑም በብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳቱ ሙሉ የጋራ አቋም እንደተያዘበት ታውቋል፡፡ በመኾኑም ከአኹኑ የቅ/ሲኖዶስ የመጀመሪያ ዓመታዊ መደበኛ ስብሰባ በኋላ ርእሰ መንበሩ ፓትርያርክ አባ ማትያስ የሚያደርጉት የመክፈቻ ንግግር፣ በቅ/ሲኖዶስ ጽ/ቤት አስቀድሞ የተመከረበትና በምልአተ ጉባኤው አባላት የ‹‹እንኳን ደኅና መጣችኁ›› አቀባበል ላይ ብቻ ያተኮረ እንዲኾን መወሰኑን የስብሰባው ምንጮች ገልጸዋል፡፡
በፓትርያርኩና በብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳቱ መካከል ጠንካራ የቃላት ልውውጥ እንደነበረና ፓትርያርኩ ‹‹ወትሮም ጠላቴ›› በሚል ሊያሸማቅቋቸው የሞከሩ ብፁዓን አባቶች እንዳሉም ተሰምቷል፡፡ ይኹንና የሢመት ቅድምና ያላቸው ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትን ጨምሮ ኹሉም የምልአተ ጉባኤው አባላት ፓትርያርኩ በአመራራቸው፣ ሕገ ቤተ ክርስቲያንንና የቅዱስ ሲኖዱሱን ውሳኔ በመፃረር የቤተ ክርስቲያንን ክብር እያስደፈሩና ልዕልናዋን እያዋረዱ እንዳለ በመጥቀስ በተባበረ ድምፅ በመገሠጻቸው ይቅርታ ለመጠየቅ እንደተገደዱ ተዘግቧል፡፡
ፓትርያርኩ ተግሣጹን ተቀብለው ምልአተ ጉባኤውን ይቅርታ ከጠየቁባቸው መተላለፎቻቸው ውስጥ፣ በመስከረም ወር መጨረሻ ከመዋቅር ውጭ በልዩ ጽ/ቤታቸው በኩል በጠሯቸውና ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳቱ ከማኅበረ ቅዱሳን ጋራ ተደምረው በአማሳኞች የተዘለፉባቸው ስብሰባዎችና ቅዱስ ሲኖዶሱ ያልመከረበት የመክፈቻ ንግግራቸው እንደሚገኝበት ተጠቅሷል፡፡ ፓትርያርኩ ያሻቸውን እየፈጸሙ ይቅርታ መጠየቅን እንደ ስልት መያዛቸውን የሚጠቅሱ ወገኖች በበኩላቸው፣ ከይቅርታው ጋራ የፓትርያርኩ አመራርና አካሔድ ለአማሳኞች የጥፋት ምክርና ለውጭ ተጽዕኖ ከተጋለጠበት ኹኔታ ተጠብቆ የቅዱስ ሲኖዶሱን ልዕልናና ሕገ ቤተ ክርስቲያንን ለማስከበር የሚያስችል የማስተካከያ ርምጃ እንዲወሰድበትና ቋሚ አሠራር (የጠንካራ እንደራሴ ጉዳይ እንደ አብነት ተጠቅሷል) እንዲበጅለት ይጠይቃሉ፡፡
የቤተ ክርስቲያን ‹‹ግልጽና አደገኛ ፈተናዎች›› በሚል በፓትርያርኩ የመክፈቻ ንግግር ለተጠቀሱት የምእመናን ፍልሰትና የመልካም አስተዳደር ችግሮች መፍትሔው÷ ለመዋቅር፣ አደረጃጀትና አሠራር ለውጥ የቀረቡትንና የብዙኃኑን ካህናትና ምእመናን ተቀባይነት ያረጋገጡ ጥናቶች በትግበራ ስልት ወደ ፍጻሜ ምዕራፍ በማሸጋገርና የቅዱስ ሲኖዶሱን አቅጣጫዎችና ውሳኔዎች በማስከበር ልዕልናውን ለማረጋገጥ የሚበቃ የመሪነት ብቃትና ቁርጠኝነት ገንዘብ አድርጎ መገኘት እንደኾነ ተገልጧል፡፡
Holy Synod decision on Mahibere Kidusan and associations in generalስለ ማኅበራት ጉዳይ በተመለከተም ቅዱስ ሲኖዶስ በግንቦት ፳፻፬ ዓ.ም. መመሪያው፣ የተከሠቱትና ወደፊትም ሊከሠቱ የሚችሉት ችግሮች በቀላሉ የሚታዩ እንዳልኾነ ገልጾ መንሥኤው በሕግና በሥርዐት የሚመሩበት ደንብ ስላልተሰጣቸው መኾኑን ገልጧል፡፡ መፍትሔውም ማኅበራቱን ፓትርያርክ አባ ማትያስ እንዳሉት‹‹በጸበል ቀማሽነት›› መወሰን ሳይኾን ለቤተ ክርስቲያን እየሰጡ ያሉትን ታላቅ አገልግሎትና ብዛታቸውን መቆጣጠርን የተገነዘበ፣ ‹‹ራሱን የቻለና የሚያሠራ ሕግ›› ማዘጋጀት እንደኾነም አስቀምጧል፡፡ ለዚኽም ብፁዓን አባቶች፣ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያንና የሕግ ባለሞያዎች ያሉበት ደንብ አዘጋጅ ኮሚቴ ሠይሞ ነበር፡፡
ፓትርያርኩ ‹‹ኹላችኁ የምታውቁት አንድ ማኅበር፤ ማኅበሩ›› በሚል ስሙን በግልጽ ስለማይጠቅሱት ማኅበረ ቅዱሳንም ቢኾን ቅዱስ ሲኖዶሱ በዚያው መመሪያው፣ ማኅበረ ቅዱሳን በቅዱስ ሲኖዶስ የጸደቀ ደንብ ተሰጥቶት ከፍተኛ አገልግሎት እየሰጠ የቆየና አኹንም እየሰጠ ያለ መኾኑን አረጋግጧል፡፡ የተሰጠው መተዳደርያ ደንብና የአሠራር መዋቅሩ÷ የማኅበሩን ዕድገት የሚመጥን፣ ለቤተ ክርስቲያን ኹለንተናዊና የላቀ መንፈሳዊና ማኅበራዊ አገልግሎት ለማበርከት የሚያስችለው ተደርጎ መሻሻል እንደሚያስፈልገው በመወሰንም የ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. መተዳደርያ ደንቡን መርምሮ የሚያሻሽል ከብፁዓን አባቶች፣ ከሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያንና ከሕግ ዐዋቂዎች የተውጣጣ ኮሚቴ ሠይሟል፡፡ ደንቡ ተሻሽሎ እስከሚጸድቅም ማኅበሩ ተጠሪነቱ ለብፁዕ ጠቅላይ ሥራ አስኪያጅ ኾኖ አመራር በመቀበል እየሠራ እንዲቆይም መመሪያ ሰጥቷል፡፡
አምስት ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትን፣ ሦስት የሕግ ባለሞያዎችንና ሦስት የማኅበረ ቅዱሳን አመራሮችን በአጠቃላይ ዐሥራ አንድ አባላትን የያዘው የመተዳደርያ ደንብ አጥኚ ኮሚቴም በሐምሌ ወር ፳፻፬ ዓ.ም. የጀመረውንና በተለያዩ ምክንያቶች ሲስተጓጎል የቆየውን የማሻሻያ ጥናት በ37 አንቀጾችና በ34 ገጾች አካትቶ በሚያዝያ ወር ፳፻፮ ዓ.ም. ለቅዱስ ሲኖዶስ ጽ/ቤት አቅርቧል፡፡
ይኹንና ከማኅበሩ የታወጀ ኦርቶዶክሳዊ ዓላማ ጋራ ርእዮታዊና ሃይማኖታዊ ተፃባኢነት (ተፃራሪነት) ያላቸው የውስጥ አማሳኞችና የውጭ ኃይሎች ለፓትርያርኩ ያቀበሏቸው የሚመስለውና ፓትርያርኩ አንዳችም ሳይጨመርና ሳይቀነስ በማሻሻያው ይካተት በሚልሕጋዊነትም ምክንያታዊነትም የጎደለው የተልእኮ አስፈጻሚነት መመሪያ ሳቢያ የማሻሻያ ረቂቁ ዘግይቶም ቢኾን ጸጽቆ በሥራ ላይ መዋል ከሚገባው ካለፈው ዓመት ግንቦት የርክበ ካህናት ምልአተ ጉባኤ መደበኛ ስብሰባ አድሮ በእጅጉ ተጓትቶ ይገኛል፡፡
ከማኅበሩ የአገልግሎት ፈቃድ ዕድሳት፣ ከአመራሮችና አስፈጻሚዎች ምርጫ፣ ከአባላት አያያዝ፣ ከሪፖርት አቀራረብ፣ ከገንዘብና ንብረት ቁጥጥር ጋራ የተገናኙ 24 ነጥቦችን የያዘው መመሪያው፣ የማኅበሩን የአገልግሎት ነፃነትና የአገልግሎት አቅሞች በሒደት የሚያዳክምና በመጨረሻም የሚያጠፋ እንደኾነ በመተዳደርያ ደንብ አጥኚ ኮሚቴው አብላጫ አባላት ስለታመነበት በማሻሻያው እንዳለ ይካተት ብሎ ለመቀበል አዳጋች እንደኾነ በወቅቱ ለፓትርያርኩ ተገልጦላቸዋል፡፡ ኮሚቴው በነጥቦቹ ላይ በወቅቱ ለፓትርያርኩ በሰጠው በሕግ ሞያ የተደገፈ ማብራሪያ፣ በመመሪያው ከተጠቀሱት ነጥቦች የተወሰኑት ቀድሞም በማሻሻያ ረቂቁ ያሉ መኾናቸውን የተቀሩት ደግሞ ቅዱስ ሲኖዶስ ስለ ደንቡ ዝግጅት ከሰጠው ውሳኔ ጋራ የሚቃረን መኾኑን በግልጽ አስረድተዋቸዋል፡፡
Aba Mathiasባለፈው ዓመት ግንቦት፣ ቅዱስ ሲኖዶሱ የማሻሻያ ረቂቁን በአጀንዳነት ይዞ በተወያየበት ወቅት ይህንኑ የአጥኚ ኮሚቴውን ሐሳብ የተቀበሉት ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳቱ፣ የፓትርያርኩን የእልከኝነትና ግትርነት አካሔድ ተቃውመዋል፤ ‹‹24ቱን ነጥቦች ሳይጨምር ሳይቀነስ ካላስገባችኁ ውይይቱ አይቀጥልም፤ ስብሰባውንም አልመራም›› ያሉት ፓትርያርኩም ለብዙኃኑ ውሳኔ ባለመገዛታቸው የስብሰባው ሒደት እግዳት ውስጥ ገብቶ በዚያው ተቋጭቷል፡፡ ምልአተ ጉባኤው በመነጋገርያ አጀንዳዎች ላይ በተወያየበት በትላንቱ የቀትር በፊት ውሎውም ፓትርያርኩ ካለፈው ዓመት ግንቦት ለዘንድሮው ጥቅምት ያደረው የማኅበሩ የመተዳደርያ ደንብ ማሻሻያ ረቂቅ በአጀንዳነት እንዳይያዝ በብዙ ታግለው እንደነበር ተገልጧል፡፡
ይኹንና ፓትርያርኩ በስብሰባው መጀመሪያ ላይ ቋሚ ሲኖዶሱ ለምልአተ ጉባኤው ካቀረበው የመነሻ አጀንዳ ዝርዝር ውስጥ ረቂቁ እንዳይያዝ በማድረግ ቢሳካላቸውም ምልአተ ጉባኤው የሠየመው ሰባት አባላት ያሉበትና በጉዳዩ ላይ ጽኑ አቋም የያዘው አጀንዳ አርቃቂ ኮሚቴ እንዳያካትተው ለመከላከል ግን ሳይቻላቸው ቀርቷል፡፡ በመኾኑም የማኅበረ ቅዱሳን መተዳደርያ ደንብ ማሻሻያ ረቂቅ ከምልአተ ጉባኤው 22 ያኽል የመነጋገርያ አጀንዳዎች ውስጥ በተራ ቁጥር 14 ሊካተት ችሏል፡፡ ይህም ፓትርያርኩ በ፴፫ኛው የመንበረ ፓትርያርክ አጠቃላይ ሰበካ ጉባኤ በማኅበረ ቅዱሳን ላይ በቅስቀሳ መልክ ያነሷቸው ጥያቄዎች በአማሳኞች ጩኸትና በውጭ ኃይሎች ግፊት ሳይኾን በቅዱስ ሲኖዶሱ ታይቶ እንዲወሰን የያዘውን አቋም ትክክለኛነትና አሸናፊነት ያሳየ ኾኗል፡፡
በመክፈቻ ንግግራቸው ማኅበሩን በሕግ ለማስተካከል የዛቱት አባ ማትያስ፣ በእጅጉ የተጓተተው የማኅበረ ቅዱሳን ደንብ ማሻሻያ ረቂቅ በአጀንዳ ተይዞ እንዳይጸድቅ መከላከላቸው፣ ፍላጎታቸው ላይ ላዩን እንደሚወተውቱት ማኅበሩን በሕግና በሥርዐት መምራት አለመኾኑንእንደሚያሳይ እየተገለጸ ይገኛል፡፡ ለዚኽም ለአኹኑ ምልአተ ጉባኤ የመጨረሻ መልኩን ይዞ እንዲቀርብ በተወሰነው የ፲፱፻፺፩ ዓ.ም. ሕገ ቤተ ክርስቲያን ማሻሻያ ረቂቅ ከተሰጠው የእርምትና ማስተካከያ አቅጣጫ ውጭ ሥልጣናቸውን የሚያጠናክሩባቸው አግባቦች እንዲካተቱ መደረጋቸው ተጠቁሟል፡፡
ቅዱስ ሲኖዶሱ ተጨማሪ እርማትና ማስተካከያ እንዲያደርጉ ከሠየማቸው ብፁዓን አባቶች፣ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያንና የሕግ ባለሞያዎችመካከል ልዩ ጸሐፊያቸውን ያስገቡት ፓትርያርኩ÷ በተለይም በሊቃነ ጳጳሳት ምደባና ዝውውር እንዲኹም በማኅበራት ጉዳይ ላይ የወሳኝነት ሥልጣን እንዲኖራቸው እንዲኹም ከቅዱስ ሲኖዶሱ ውጭና በላይ ራሳቸውን ተጠሪ አድርገውባቸዋል የተባሉ ሌሎች የማሻሻያ አግባቦች ምልአተ ጉባኤውን በከፍተኛ ደረጃ እንደሚያነጋግሩ ይጠበቃል፤ ምናልባትም የማሻሻያ ረቂቁን ከመጽደቅ ሳያዘገየው እንደማይቀርም ተሰግቷል፡፡
የመንበረ ፓትርያርኩ መቀመጫ የኾነው የአዲስ አበባ ሀገረ ስብከት የፓትርያርኩ ልዩ ሀገረ ስብከት የኾነበት ልማድ፣ በሕገ ቤተ ክርስቲያኑ እያንዳንዱ ሀገረ ስብከት በቅዱስ ሲኖዶስ በተሾመ ሊቀ ጳጳስ ወይም ጳጳስ ወይም ኤጲስ ቆጶስ እንዲመራ ከሰፈረው ድንጋጌ አኳያ ተፈትሾ ራሱን የቻለ ሊቀ ጳጳስ ሊመድብለት እንደሚችል ተጠቁሟል፡፡ ይህም በአኹኑ ወቅት ከአጥቢያ ቤተ ክርስቲያን እስከ ልዩ ጽ/ቤት በተዘረጋው የአማሳኞች የምዝበራ ሰንሰለት ካህናትና ምእመናን በተለይም የመዋቅር፣ አደረጃጀትና አሠራር ለውጡን የደገፉ ወገኖች፣ ‹‹ከዛሬ ነገ እንባረራለን›› በሚል ስጋት አቤት የሚሉበት አጥተው በብቀላ ዝውውር የሚንገላቱበትን አላስፈላጊ ጣልቃ ገብነት እንደሚገታው ተገልጧል፡፡
guests of honor of the 33rd gen assembly from Gambela regional state
የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ክርስትና አማኝ የኾኑ ስድስት የጋምቤላ ክልላዊ መንግሥት ልኡካን የ፴፫ኛው አጠቃላይ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባኤ እንግዶች ኾነው በሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ አቅራቢነት ከፓትርያርኩ ቡራኬ ሲቀበሉ
ከምልአተ ጉባኤው ሌሎች አጀንዳዎች መካከል÷ ምእመናን በፕሮቴስታንታዊ ተሐድሶ መናፍቃን በእጅጉ ስለተፈተኑባቸው፤ የቤተ ክርስቲያን መሥሪያና የመቃብር ቦታ እስከመከልከልና እስከማጣት ስለደረሱባቸው፣ አብያተ ክርስቲያን ስለተቃጠሉባቸው በክልላዊ የጸጥታ ችግሮች ምክንያት ካህናትና ምእመናን ለኅልፈት ስለበቁባቸው የሐዲያና ስልጤ፣ የምዕራብ ወለጋና ቄለም ወለጋ እንዲኹም የጋምቤላ አህጉረ ስብከትይመክራል፡፡ በቅድስት ሀገር ኢየሩሳሌም የኢትዮጵያ ገዳማት አስተዳደር በብፁዕ ሊቀ ጳጳሱና በማኅበሩ መካከል ስላለው አለመግባባት፤ በሕፃናትና ቤተሰብ ጉዳይ ድርጅት የሕፃናት መርጃ ኾነው የተቋቋሙ ማእከላት ነባር ይዞታዎች መጠበቅ እንዲኹም በቤቶችና ሕንፃዎች አስተዳደርና ልማት ድርጅት ከፍተኛ የግንባታ ፕሮጀክቶች ዙሪያ በመምከር ውሳኔ እንደሚያሳልፍም ይጠበቃል፡፡ 

የተቃዋሚ ፖለቲካ ጎራ የጋራ ትግል ውጤታማነት ላይ የተደረገ ግምገማና ዳሰሳ የፓርቲዎች ሪፖርት ጥንቅር

1. መግቢያ፡-

የዚህ ሪፖርት መነሻዎችና ይዘት ለጥናቱ በቀረበው የመነሻ/አቅጣጫ ማመላከቻ ሰነድ/ቢጋር /TOR ላይ ተነጋግረን የደረስንበት አጠቃላይ ስምምነት፣ በሰነዱ ውስጥ የተመለከቱት ዓላማ፣አካሄድና የትኩረት ነጥቦች፣በሰነዱ ላይ በተነጋገርንበት ጊዜያት የተነሱት ኃሳቦችና የተጨበጠው የጋራ ግንዛቤ እና ተሳታፊ ፓርቲዎች በሰነዱ ላይ ተመስርተው ያቀረቡት የጥናት ሪፖርቶች ናቸው፡፡ ሪፖርቱ በተቻለው ሁሉ በውይይቱም ሆነ በሪፖርቶቹ የተመለከቱትን ችግሮችና የመፍትሄ ኃሳቦች ያካተተ እንዲሆን የተቻለው ጥረት ተደርጓል፡፡

በሪፖርቱ  በዋነኛነት ማሳየት የተፈለገው በትናንት የተናጠልና የጋራ/ትብብር  ትግል በአገራዊ ፖለቲካው መድረክ በተደረጉ ጥረቶች-  ሂደቱንና ውጤቱን ተከትለው በተከሰቱ ችግሮች ላይ አድናቆታዊ መጠይቅ(Appreciative Inquiry) በማቅረብ ለቀጣዩ የጋራ ትግል ግልጽ ኃሳብ ለመጨበጥና ዘላቂ አቅጣጫ  ለማስመር ነው፡፡ በዚህ መሰረት ጥናቱ የተለያዩ ፓርቲዎች በተናጠልም ሆነ በስብስብ/በጋራ ያደረጉትን ትግል ለመመርመር-መገምገምና መዳሰስ ሙከራ አላደረገም፤የየቱንም ፓርቲ ፕሮግራም፣ዓላማ፣ አደረጃጀት፣ርዕዮተ ዓለም/እምነት፣… እንቅስቃሴና ያስመዘገበውን ውጤት፣ ክፍተቶችንም ሆነ ያጋጠሙ ችግሮች … በአጠቃላይ አገራዊ ፖለቲካው ላይ ላለው አንድምታ እንደ ግብኣትና ማሳያ ከማቅረብ ያለፈ አካሄድ አልተከተለም፡፡ 

ጥናቱም ሆነ ይህ ሪፖርት በምንም መልኩ በተናጠልም ሆነ በጋራ የተደረጉ ጥረቶችን፣ የተገኙ ውጤቶችን ለማሳነስ ወይም ቦታ ለመንፈግ፣ የተከፈለውንና እየተከፈለ ያለውን ዋጋ ለማሳጣት እንዲሁም ለዚህም  በግልና በጋራ የተሠጠውን አመራር ዕውቅናና ምሥጋና ለመንፈግ አይደለም፡፡ ይልቁንም ትግሉ የተደከመውንና የተከፈለውን መስዋዕትነት የሚመጠን ውጤት ያላስመዘገበበትን ምክንያት በጥቅል አውቆ፣ ባለፈው ድካምና  መስዋዕትነት እንዲሁም ከተመዘገበው ውጤት ላይ በመነሳትና በመደመር/በመገንባት በተቻለው አጭር ጊዜ የሚፈለገው ውጤት ለማስመዝገብና ለጋራ አገራዊ ዓላማና ግብ አስተዋጽኦ ለማበርከት የተደረገ/የሚደረግ ጥረት ነው፡፡ በዚህ መሰረት እንኳን በነበረውና ባለው አስቸጋሪና ፈታኝ ሁኔታ ውስጥ ዋጋ ለከፈሉና እየከፈሉ ላሉ ዜጎች፣ተቃዋሚ ፓርቲዎችና መሪዎች ቀርቶ ለኢህአዴግ ተጋዳላዮችና ላስመዘገቡት ውጤት ዕውቅና መስጠት አለብን፡፡ በአጭር አገላለጽ እስካሁን የተደረገውንና እየተደረገም ላለው አስተዋጽኦ፣ለተከፈለውና እየተከፈለ ላለው መስዋዕትነትና ለተገኘው ውጤት ሁሉ ተገቢውን ክብርና ዋጋ የመስጠት አስፈላጊነት ሊሰመርበት ይገባል፤ የሚጠበቀው ድልም ካለፈው ጋር የተያያዘ/ቀጣይ/ የቀድሞው ትግልና የመጪው ድምር ውጤት መሆኑ ሊታወቅና ሊታመንበት ይገባል፡፡

ይህ ማለት በምንም መንገድ ‹‹ በተደጋጋሚ በወደቅንበት ተመሳሳይ መንገድ ተጉዘን የተለየ ውጤት ማምጣት አይቻልም›› የሚለውን የጋራ ግንዛቤና ለዚህም  በኃሳብ ላይ የሚደረግ ግልጽና ዝርዝር ውይይት አዲስ የጠራ ኃሳብ ፍለጋችንና ግልጽ አቅጣጫ የማስመር አካሄዳችንን የሚገታ ወይም የሚያስር ሊሆን  አይገባም፤ የሚያበረታታ እንጂ፡፡

በሪፖርቱ ላይ በየፓርቲም ሆነ በጋራ የሚደረገው ውይይት በጥናቱ ግኝቶች  እና በመፍትሄ አቅጣጫዎች ላይ ትኩረት ማድረግ ለጥናቱ ዓላማ መሳካት ያለው ፋይዳ  ግንዛቤ እንዲሰጠው ይጠበቃል፡፡

1.  የጥናቱ ዓላማ፡-

በጥናት መነሻ/አቅጣጫ ማመላከቻ ሰነድ/ቢጋር/ እንደተመለከተው የግምገማውና ዳሰሳ ጥናቱ መድረሻ  ለምን በተደጋጋሚ ወደቅን ? የሚለውን በመመርመር ‹‹ቅድሚያ ለአገርና ህዝብ›› በሚል ማዕቀፍ ከትናንቱ በመማር በተናጠልና በጋራ በየፓርቲያችንና በአገራዊ ፖለቲካው ሥር ነቀል ለውጥ በማድረግ  ግንኙነታችንን በነጠረ ግልጽ ኃሳብና በተመጠነ የትኩረት አቅጣጫ በጠንካራ መሠረት ላይ ማሳረፍ ነው፡፡ በቀጣይ በተስማማንባቸው ውስን የጋራ አገራዊ ጉዳዮች ላይ ዘላቂ ግንኙነት ለመመስረትና በተጠያቂነት መንፈስ የተናጠልና የጋራ ኃላፊነት ለመቀበልና ለተግባራዊነቱና ለምንጋራው አገራዊ የጋራ ውጤት ተባብረን  ለመሥራት ነው፡፡ይህ ማለት የተለመደውን በፓርቲ አመራሮች ፍላጎትና ውሳኔ ላይ የተንጠለጠለ ተስፋ የመቁረጥና የማስቆረጥ አካሄድን በግልጽ በመታገል፣ በመቀልበስና በአዲስ አስተሳሰብ በመተካት፣ በገዢው ፓርቲ የመከፋፈል ፖሊሲ ሰለባ  ሆነን በውጤት አልባ የተናጠል/የተበጣጠቀ  ልፋት በአገርና ህዝብ ላይ የደረሰውንና እየደረሰ ያለውን ጥፋት በጋራ ለማቆም-- የውስኗን ሃብት/ጊዜ ፣ጉልበት ፣ዕውቀት፣ ፋይናንስ/ ብክነትንና የመንፈስ ስብራትን/ተስፋ መቁረጥ፣  በመከላከል ለውጤት የሚያበቃ በእውነትና እውቀት ለዘላቂ አገራዊ መፍትሄ መሻት አቅምን ለማስተባበር፣ ግንኙነታችን ለማጠናከርና ጠንካራ አዎንታዊ ተጽዕኖ በኅብረት/በጋራ ለማሳረፍ የሚያስችል የጋራ መግባባት ላይ መድረስ ነው፡፡ 

2.  የጥናት ዘዴዎች፡-

በጥናቱ ውስጥ የተለያዩ የንድፈ ኃሳብ ጽሁፎች፣ የፓርቲዎች መግለጫዎች፣ የፓርቲ መሪዎች መግለጫዎችና ቃለ ምልልሶች፤ የተናጠልና የጋራ ጥናት ውጤቶች /ሪፖርቶች/ ዳሰሳ፣ የፓርቲዎች ተግባራዊ እንቅስቃሴ ቅኝት፣ ከቀጥተኛ ተሳትፎ የተገኘ ግንዛቤ፣ ውይይት… ወዘተ እንደ ጥናት ዘዴዎች በጥቅም ላይ እንዲውሉ በተጨበጠው የጋራ ግንዛቤ መሠረት እንደተደረገ ይታመናል፡፡

ይህ ጥንቅር በጥናቱ መነሻ ሰነድ /ቢጋር/ላይ እንደተመለከተው እያንዳንዱ ተሳታፊ ፓርቲ ግብዓት እንዲሰጥ በተስማማነው መሠረት በየፓርቲው ከተደረጉ ውይይቶች የተገኙ ግብኣቶችና በጋራ ውይይት ወቅት የተነሱትን ጉዳዮች እንዲያካትት ተደርጎ የተዘጋጀ ነው፡፡ በዚህ ሰነድ ዝግጅት ሂደት አምስት ደረጃዎችን ማለትም ፡-

Ø  ቢጋሩ ለፓርቲዎች ከመሰራጨቱ በፊት በረቂቁ ላይ የተደረገ  የጋራ ውይይት፣

Ø  በየፓርቲዎቹ በቢጋሩ መሰረት ግብኣት ለመስጠት የተደረገ ውይይትና ያቀረቡት ግብዓት፣

Ø  ከፓርቲዎች የተሰጠውን ግብኣት ማጠናቀር፣

Ø  በተጠናቀረው ሪፖርት ላይ በየፓርቲዎች የተደረገ ውይይት፣

Ø  በመጨረሻም በሪፖርት ጥንቅሩ ላይ ከየፓርቲዎች በቀረቡ አስተያየቶች በጋራ የተደረገውን ውይይት፣

አልፎ በነዚህ ሂደቶች ውስጥ የተነሱትን የጋራ ጉዳዮች በማካተት የተዘጋጀ በመሆኑ የጋራ መግባባት የተደረሰበት ሰነድ ነው ፡፡ ሆኖም ከጥናቱ ሽፋን፣ ለጥናቱ ከዋለው የማይለካ የጥናት ዘዴ (ኳልቴቲቭ) እና በውይይታችን ላይ በጥናቱ ላይ ሊወሰዱ ስለሚገባው  የጥንቃቄ  ማሳሰቢያዎች (ይህ ግንኙነታችን እየተጠናከረ፣ የበለጠ እየተቀራረብን ስንመጣ የሚሻሻል መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ) አንጻር ክፍተቶችና ውስንነቶች እንደሚኖሩት ይጠበቃል፡፡ ስለዚህ ይህ ሪፖርት በቀጣይ በቅርጽም ሆነ ይዘት በውይይት እየጠራና እየዳበረ የሚሄድ መሆኑ የተጠበቀ ሆኖ በአሁኑ ጊዜ ከባለፈው ትምህርት ወስዶ ለቀጣዩ አቅጣጫችንን በግልጽ ለማስቀመጥ በቂ እንደሆነ ይታመናል፡፡

3.  የግምገማውና ዳሰሳው  ግኝቶች፤

4.1.   አጠቃላይ፡-

የአሸናፊ/ተሸናፊ(ጦርነት) የጠቅላይ ፖለቲካዊ ሥልጣን ታሪካችንና ልምዳችን፣በፖለቲካ ትንታኔኣችንና ግምገማችን ከዝርዝር በጥቅል ላይ የማተኮር ልምዳችን፣ በመከባበርና መቻቻል ሥም የመሸፋፈንና መሸካከም ተሞክሮኣችን፣ ሁሉንም የማኅበረሰብና ሙያ ዘርፍ የተጠናወተው በተቃውሞ ጎራው ላይ የሚቀርብ የትኛውም ትችት ትግሉን ‹‹ መጉዳት›› ነው የሚል ሥር የሰደደ አስተሳሰብ፣ ለችግራችንም ሆነ ለመፍትሄው ወደውስጥ ከማየት ችግራችን ወደውጪ መግፋት ፣ለዕርቅና ይቅርባይነት ያለን ጠባብ ቦታ፣ ለመመሰጋገን የተዘጋው በራችን ለመነቃቀፍና ለመጠላለፍ በእጅጉ ክፍት መሆኑ፣ለሥልጣንና ባለሥልጣን የምንሰጠው ቦታና ያለን አመለካከት … ወዘተ ላነሳነው ጥያቄ (ለምን ወደቅን) ለምንሰጠው ምላሽ አሉታዊያን ናቸው ማለት ይቻላል፡፡ በሌላ አገላለጽ በዚህ ጥናት ላነሳናቸውም ሆነ ሌሎች የፖለቲካ ችግሮቻችን ለምንሰጠው ምላሽ የተቃውሞ ፖለቲካ ፓርቲ አባላትም ሆንን መሪዎች እንዲሁም ሌሎች ባለድርሻ አካላት የወጣነው ከአንድ ዓይነት የፖለቲካ ማኅበረሰብ ጥንቅር/Social Fabric/ መሆኑና የምንጋራው ተመሳሳይ የፖለቲካ ባህልና ልምድ  ከፍተኛ አስተዋጽኦ አለው፡፡ 

እስኪ በየወቅቱ ከተደረጉ የትብብር ጥረቶች የተወሰኑትን ለማስታወስ እንሞክር፡፡ በደርግ ጊዜ ኢማሌዲህ፣ ኢዲኃቅ፣ ከ1983 እስከ ምርጫ 97 ባለው ጊዜ ደግሞ - ደቡብ ኅብረት፣ኢሠዲአኃ ም/ቤት፣ ኢተፖዲኅ፣ ትዲኢ (ኢሠዲአኃ፣ኦብኮ፣መኢአድ፣)፣ ኢዴኃኅ፣ ቅንጅት፣ ከምርጫ 97 በኋላ ደግሞ መድረክ፣ ‹‹33ቱ/ትብብር››ንና በመድረክ አባላት መካከል፣ የመኢአድ/አንድነት፣ የአንድነት/ዐረና፣ የአንድነት/ትብብር፣ የውህደት ጥረቶች መጥቀስ ይቻላል፡፡ ከነዚህ ውስጥ በህይወት ያሉ ስንት ናቸው፣ በምን ሁኔታ ላይ ይገኛሉ-- ከውህደት ጥረቶች ውስጥ ስንቱ ተሳክተዋል? የሚሉትን ለመመለስ እያንዳንዱ ፓርቲ የየራሱን ግምገማ ያድርግና ጠቃሚ ግንዛቤ ይውሰድ፡፡

ባለንበት ተጨባጭ ሁኔታ በአገሪቱ ላይ ያንዣበበው አደጋና በህዝባችን ላይ እየደረሰ ያለው መጠነ ሰፊና ዘርፈ ብዙ በደል/ጭቆና ፣በአገራችን ከዕለት ወደ ዕለት እየተባባሱ የመጡ ፖለቲካዊ፣ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ችግሮች የግፍ ጽዋው የሞላ መሆኑን ያመለክታሉ፡፡ የገዢው ፓርቲ የከፋፍለህ ግዛ ፖሊሲ ሂደትና ውጤት በህዝብ ላይ ያደረሰበትና እያደረሰበት ያለው ተጨባጭ አገራዊ ዕዳና መርገምት -ለዘመናት አብሮ በፍቅር፣ በመከባበርና በሠላም በኖሩ ህዝቦች መካከል የተዘራው ጥላቻ - አለመተማመን ፣አፍራሽ ፉክክር፣ ያልተመጣጠነ/አድሎኣዊ የሃብት ክፍፍል… ህዝቡ በሚገባ ምናልባትም ከፖለቲካ ፓርቲዎች ባልተናነሰ ሁኔታ ተረድቶታል፡፡ ይህ መረዳት በህዝብ ውስጥ የፈጠረው ከፍተኛ የለውጥ ፍላጎትና የትግል መነሳሳት ለዲሞክራቲክ ተቃዋሚ ፓርቲዎች  መልካም አጋጣሚ ነው፡፡ በእውነት፣ዕውቀት ላይ ተመስርቶ በጥበብ ከተመራ ይህን የተዘጋጀ እምቅ ኃይል በዝቅተኛ ወጪ/ ጊዜ፣ዕውቀት፣ገንዘብ፣ጉልበት/ በቀላሉ ወደሚፈለገው ውጤትና ዘላቂ መፍትሄ- የሥርዓት ለውጥ ማድረስ ይቻላል፡፡ ይሁን እንጂ ተቃዋሚ የፖለቲካ ኃይሎች ዛሬም እንደትናንቱ ሁሉም በየፓርቲውና በመካከሉ ያለውን/የሌለውን ልዩነትና ችግር በግልጽ ሳያስረዳ ውኃ በማያነሳ የግለሰቦችና ‹‹ፓርቲዎች›› ፍላጎት እየተመራ ችግሩን በመሸፈንና ከህዝብ በመደበቅ በተለመደው መንገድ በመጓዝ ከውጤት እንደማይደርስ መቀበል ግድ ይላል፤ ይህም በፓርቲዎች የውስጥ ግንኙነትና በፓርቲዎች መካከል በሚደረግ ግንኙነት ሥር ነቀል የአስተሳሰብና የአመራር ለውጥ እንደሚያስፈልግ በግልጽ ያሳያል፡፡ስለዚህ በትናንት ግንኙነታችን የተፈጠሩ ችግሮችን በግልጽና ዝርዝር ለመወያየት መወሰን ይኖርብናል ማለት ነው-- ከደቡብ ኅብረት በቅንጅትና ፣ኢዴኃህ፣ አልፎ እስከ ‹‹33ቱ›› የዘለቀው የጋራ ጥረት…ለምን ተበተነ/ፈረሰ፣ ፓርቲዎች ለምን ተከፋፈሉ፣ ለምን ይከፋፈላሉ… ለሚለው የማያሻማ መልስ ለመስጠት የምንችልበት ውይይት  ያስፈልጋል ለማለት መድፈር አለብን፡፡

በሌላ በኩል ደግሞ በግልጽ ለመነጋገር ከፈለግን አሁን ተቃዋሚ ፓርቲዎች ባለንበት እውነታ -‹‹በተያያዝነው
በእርስ በርስ ፍትጊያ የታገዘ  የተበጣጠቀ የተናጠል ትግል››  በምኞትና ፍላጎት ብቻ ወደሚፈለገው ያለማድረሳቸው እውነት ነውና፡፡ ይህን ግምት ለመውሰድ ዝርዝር ጥናትም ሆነ ነቢይ ወይም ‹‹አዋቂ›› መፈለግ አያስፈልግም፡፡  ባለፉት 23 ዓመታት ለህዝብ ከጥርጣሬና ጥያቄ ውጪ በሙሉ ልብ የሚቀበለውና አስፈላጊውን መሥዋዕትነት ሊከፍልለት የሚችል መሪ ፓርቲ አላቀረብንለትም፣ በአንጻራዊነት ለ‹‹መንፈሱ›› ሽሚያ የተገባበት የ97 ቅንጅትም ቢሆን እምነት ቢጣልበትም በቃሉ አልተገኘም፡፡ ዛሬ ላይ ‹‹አለን›› የምንለውም እንኳን በተናጠል በጋራም ሆነን አሁን ባለንበት- ያልጠራ ኃሳብና የተለመደው ውጤት አልባ መንገድ (አስተሳሰብ፣አደረጃጀት፣ የአመራርና አሰራር ሥርዓት) የሥርዓት ለውጥ ማምጣት  አይቻለንም፡፡ ገዢውን ፓርቲ ከሥልጣን ማስወገድ ቢቻለንም በዚህ የአስተሳሰብ ማዕቀፍ ውስጥ ሆነን የመንግስት ለውጥ የማምጣቱ በጥያቄ ውስጥ እንዳለ ሆኖም በአንድ ፓርቲ የተናጠል ጉዞ ዘላቂ የሥርዓት ለውጥ ማምጣት አይቻልም፡፡ ካለፈው ልምድና ተሞክሮ የተወለደ ጨለምተኝነት ሳይሆን፣ እውነቱ ይህና ይህ ብቻ ነው፡፡

በአንጻሩ ዛሬም በህዝብ ውስጥ ያለው የለውጥ ፍላጎት አጠያያቂ አይደለም፤ ይህ እምቅ የለውጥ ሃብት በአግባቡ ከትናንት ችግራችንና ውድቀታችን መማራችንንና ሥርነቀል ለውጥ ማድረጋችን በቃል ሳይሆን በተግባር ከተገለጸለት ዛሬም እምቅ አንጡራ ሃብታችን ነው፡፡ ግን እኛ ትናንት በምርጫ 97 ያደረስንበትን ስብራት ከመጠገን ይልቅ ጥፋታችንን ሸፍነን የሆነውንና የተደረገውን እንደ ታላቅ ጀብድ/ገድል እንዘክራለን፣ በባለቤትነት ይገባኛል ክርክር ውስጥ እንገባለን፡፡ ይህ አስተሳሰብ እኛ  ለኢትዮጵያዊያን/ህዝቡ እውቀትና ንቃት፣አስተዋይነት …የሰጠነውና የምንሰጠው ግምት ዝቅተኛ መሆኑን ያመለክታል፡፡

በታሪካችን የተፈጸሙና ያለፍንባቸው  አሉታዊም ሆነ አዎንታዊ ድርጊቶችና ክስተቶች መኖራቸው አሌ የሚባል አይደለም፤ እንዲህ ዓይነቱ ክስተት የእኛ የብቻ ሳይሆን የዓለም አገሮችና ህዝብ ታሪክ አካል ነው፡፡ ዛሬ የሥልጣኔና የብልጽግና ፣የዘመናዊ አመራርና አስተዳደር አብነትና ምሳሌ እያደረግን የምንጠቅሳቸው ሁሉ በአገር ምስረታ ወቅት ያለፉት በተመሳሳይ መንገድ ነው፡፡ እነርሱ ያለፉበትን አፍራሽ  መንገድ ተጸጽተውበት/ይቅር ተባብለው/ ለታሪክ መማሪያነት እየተጠቀሙ በገንቢው ላይ እየደመሩ ሲሰለጥኑና ሲበለጽጉ እኛ - በአንድ በኩል ‹‹ከኢትዮጵያዊነት ውጪ ››ሌላ ለምን ተጠርቶ የምንለው ባልነበርንበት ዘመን (ባላየነውና ባልዋልንበት ራሳችንን በባለቤትነት ሹመን) በታሪክ ፊት የተፈጠረውን ጥፋት/ስህተት  - ክህደት ታሪክን ይቀይር ይመስል እየካድን፣ ይቅርታ ያጠፋ ይመስል በክህደት ጸንተን ለ‹‹ተበዳይ ›› የቂምና በቀል ማሳደጊያ/ማራቢያ እያመቻቸን፤  ፣በሌላ ተቃራኒው  በኩል  ደግሞ ‹‹ተበዳይ ›› ነን የምንል የትናንት ቁስልን ማመርቀዝ ለዛሬ ይጠቅመን ይመስል፣ ጥፋቶችን እያጎላን በጎውን እየሸፈንንና እየካድን በደሎች ሁሉ የተፈጸሙት በዕውቀት(ሆን ተብሎ) ነው ለሚል ድምዳሜ ያለፈውን የመቶዎቹን ዘመን  በዛሬ የአስተሳሰብ፣ የዕውቀትና ስልጣኔ ደረጃ እየመዘንን ይቅር ማለት በደሉን ከመሻር አልፎ ታሪኩን ይፍቅ ይመስል ለዛሬ ብቻ ሳይሆን ለቀጣይ ትውልድም የሚበቃ ለአገርና የህዝብ ለህዝብ ግንኙነት የማይጠቅም  የልዩነት ዘር እንዘራለን፣ እንኮተኩታለን፡፡ ሁለቱም ጽንፎች በታሪክ ላይ ባላቸው የተንሸዋረረ አረዳድና በክህደት የታገዘ ቅራኔና እልህ በስፋት ሲታይ ለአገርቷና ለህዝቧ፣ ሲጠብም ለፓርቲያችን፣ ‹‹እንወክለዋለን›› ለምንለው ህዝብም ሆነ ለግል ፍላጎታችን ‹‹እጓምብሽን›› የማይጠቅም መሆኑን ለመቀበል (ለመማር) ዛሬም ያልተዘጋጀን መሆኑን የእስከዛሬው ድርጊታችንና የተጠናወተን- ያልተላቀቅነው ቆሞ-ቀር/የተቸነከረ አስተሳሰብ ይመሰክርብናል፡፡ 

ከላይ ያየናቸው  ዛሬም ካለፈው ለመማር ብቻ ሣይሆን በህዝቡ ውስጥ ተዳፍኖ ያለውን የለውጥ ፍላጎት እንደ እምቅ ኃይል ለመጠቀም ዝግጁ  ያለመሆናችንን በግልጽ ያሳያል፡፡ ዛሬም ከውድቀት/ክሽፈት ክብ አዙሪት ውስጥ አልወጣንም፡፡ ይህም በታሪክና ህዝብ እንደሚያስጠይቅ፣ቢያንስ ከራሳችን የኅሊና  ፍርድ እንደማናመልጥ አልተቀበልንም፤ ወይም ወደ ውስጣችን ተመልክተን ድክመታችንና ጥፋታችን ለመቀበልና ከተጠያቂነት ራሳችንን ለማውጣትና የበደልነውን ህዝብ ለመካስ የተዘጋጀን መሆኑን ልናረጋግጥ አልተቻለንም፡፡ ሆኖም ይጥበብ እንጂ የዕድሉ በር ተዳፍኖ  አልተዘጋብንም፣ ይዘግይ /ይርፈድ እንጂ ጨርሶ አልመሸብንም፡፡ከሁለቱ ጥንፈኛ አመለካከቶችና አካሄድ መካከል በብሄራዊ የመግባበት መድረክ ሊፈጠር የሚችል አማካይና አካታች የአመለካከትና የአካሄድ አማራጭ መፍትሄ አለ፡፡

በመሆኑም ይህ የጀመርነው ‹‹አዲስ›› ጥረት እንዳለፈው በጋራ የደከምንበትን በ ‹‹የእናቴ መቀነት ጠለፈኝ›› መንገድ ላይ ለመጣልና ወደየጎጆኣችን ለመመለስ ምክንያት የምንፈልግበትና በውጤት አልባው መንገድ ለመጓዝ ሣይሆን የሩቁን ትተን ካለፉት 23 ዓመትት ተደጋጋሚ ውድቀታችን ተምረን ሥርነቀል የአስተሳሰብና አመራር ለውጥ በማምጣት  በኃላፊነት ስሜት ያለውን እምቅ ኃይል  በጥበብ ለመጠቀም የሚያስችል ቁርጠኝነት ካሳየን ከሚፈለገው ግብ የማንደርስበት አንዳችም ምክንያት አይኖርም፡፡ በክሽፈት ድግግሞሽና የተጠያቂነት ያለመኖር ካልተጋረድን እና/ ወይም ክሽፈትን ስለተለማመድነው በውጤቱ ያደረስነውን ጥፋት ለመረዳት ራሳችንን ቸክለን -በነበርንበት ለመቀጠል ካልወስንን በቀር ዛሬም ዕድሉ ከኛው ጋር አለ፡፡ በሌላ አገላለጽ ከላይ እንደተጠቆመው እንደአገር ያለንበት እጅግ አሳሳቢ ሁኔታ፣እንደ ህዝብ እየደረሰብን ያለው አሰቃቂ ሥቃይና ምስቅልቅል እንደተጠበቀ ሆኖ ከጥናቱ የምንረዳው ማዕከላዊ ነጥብ ምንም እንኳ በጉዞኣችን ተደጋጋሚ ውድቀቶች ቢያጋጥሙንም አሁንም ረፈደ እንጂ አልመሸምና በጋራ ሁኔታውን የመቀልበስ ዕድሉ ተሟጦ አላለቀም፤ የሚፈለገው ለዘላቂ ውጤት በጋራ ለመስራት የእኛ ፍላጎት፣ዝግጅትና ቁርጠኝነት … ነው፡፡ ‹‹ይቻላል//››፡፡

ከላይ ያስቀመጥነውን የግምገማና ጥናት ውጤት ማጠቃለያ ኃሳብ ለመድረስ ያስቻሉንን የ23 መታት   ጉዞኣችን ግምገማና አጭር ዳሰሳ ግኝቶች ዘርዘር ተደርጎ ለውይይት መነሻ በሚያመች መልክ በአጭር አጭሩ እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡ በቅድሚያ የፓርቲዎችን ውስጣዊ ሁኔታ (በፓርቲዎች አደረጃጀት፣ አመራር፣አሰራርና ተግባራዊ እንቅስቃሴ -በጥቅሉ በእነርሱ ቁጥጥር ሥር ባሉ ጉዳዮች--ጥንካሬዎችና ገንቢ ውጤቶች/4.2.1./ እንዲሁም ድክመትና ውስንነት/4.2.2./) የቀረቡ ሲሆን ፣ በቀጣይም ከፓርቲዎች ቁጥጥር ውጪ የሆኑ (መልካም አጋጣሚዎች/4.2.3./ና ሥጋቶች/4.2.4./) ውጪአዊ ጉዳዮች ቀርበዋል ፡፡

4.2.  ውስጣዊ ጉዳዮች በሚመለከት፡-
4.2.1.    የተቃውሞ ፖለቲካ ጎራው ጥንካሬዎችና ገንቢ ውጤቶች፡-የፖለቲካ ኃይሎች በጋራ ለመሥራት ያደረጉት ጥረት በተደጋጋሚ ቢከሽፍም ተስፋ ባለመቁረጥ   ጥረቱን መቀጠላቸው፤

ከደርግ ጊዜው ኢማሌዲህ ተነስተን እስከ ቅርብ ጊዜው የ‹‹33ቱ›› ሙከራ ድረስ ያለፍንባቸውን የትብብር ሂደቶችና የውድቀታቸውን ምክንያት ገምግመን/አጥንተን አይደለም ቆጥረን ለመጨረስ እንኳ አስቸጋሪ ነው፡፡ የእነዚህ ጥረቶች መደጋገም ‹‹ሽንፈትን/ክሽፈትን/ውድቀትን›› አለማምዶን ይሆን የሚለውን አሉታዊ ውጤት አቆይተን ወደሌላው ስናማትር ከዚህ ተደጋጋሚ ውድቀት በኋላም ተስፋ ሳይቆረጥበት ጥረቱ በተቃዋሚ ጎራው በተደጋጋሚ መደረጉ፣ ፍላጎቱና ጥረቱ (በጋራ ዓላማችን ላይ ያለን የጠራ ዕይታ ጥያቄ እንዳለ ቢሆንም) ዛሬ ድረስ መዝለቁ በራሱ እንደጥንካሬ ሊወሰድና በጥናትና  ውይይት ለመታገዝና ብሄራዊ መግባባት ለመፍጠር ከተጋን ለቀጣዩ ትግል እንደ ግብኣት ሊያገለግለን ይችላል፡፡በፓርቲዎች ውስጥ የወጣቶች በዕውቀት ላይ የተመሰረተ ተሳትፎና  የአመራር ብቃት እያደገ መምጣት፤

እርግጥ ነው የወጣቶች ተሳትፎ ገና ከትግሉ ጅማሮ ነበር፣ ወጣቱ የፖለቲካ ትግሉ ጠንሳሽና አንቀሳቃሽ ሞተርም ነበር፡፡ይሁን እንጂ በአብዛኛው ተሳትፎው ከዕድሜ/ከተፈጥሮኣዊው የለውጥ/አዲስ ነገር ፍላጎት ፣ በፖለቲካ፣ ፍልስፍናና በትግሉ ሂደትና ውጤት ዕውቀት በመመራት ጋር ሲነጻጸር ተፈጥርኣዊው  ያመዘነ ነበር ማለት አስተዋጽኦውንና መስዋዕትነቱን አያሳንሰውም፡፡ ዛሬ ላይ ተሳትፎው እንደተጠበቀ ሆኖ በዕውቀት ላይ የመመስረቱ ጉዳይ እየተሻሻለ መምጣቱና የወጣቱ በአመራር ያለው ተሳትፎ እየሰፋ ብቻ ሳይሆን ብቃታቸውንም እየመሰከረ የመጣበት ሁኔታ ይታያል፡፡ይህ በፖለቲካው መድረክ የወጣቱ በዕውቀት ላይ የተመሰረተ ተሳትፎና የአመራር ሚና እያደገ መምጣት በቀጣይ ያለውን ብሩህ ተስፋ አመላካች መሆኑን ብቻ ሣይሆን የኅብረተሰቡንም ንቃተ ኅሊና ዕድገት ጠቋሚ አድረጎ መውሰድ ይቻላል፡፡እዚህ ላይም የለውጡ ዓላማ በአዲስ አስተሳሰብ ላይ የመገንባት ጥያቄ መሆኑ ቀርቶ የትውልድ ልዩነትን የማስፋት (ትግሉ በትውልድ መካከል) እንዳይሆንና ይህንኑ ወደመፍታት እንዳይዞር የመፈተሸ አስፈላጊነት እንደተጠበቀ ሆኖ ለቀጣዩ ትግል ጠቃሚ ግብኣት አድርጎ መውሰድ ይቻላል ማለት ነው፡፡ አንጋፋዎቹ ፖለቲከኞች እነዚህን ወጣቶች ለመቀበል ልባችንና አዕምሮኣችንን ከፍተን መጠበቅ ይኖርብናል፣ ከዘጋንም ሰብረው መግባት መጀመራቸውን አለማጤን መጨረሻችንን አያሳምረውም፡፡የተቃውሞ ጎራው ኢትዮጵያዊነት ስሜት እያደገ እንዲመጣ ያበረከተው አስተዋጽኦ፤

በገዢው ፓርቲ በህዝብ ውስጥ ያለመታከት ከተረጨው የከፋፍለህ ግዛ ፖሊሲ ስልቶች -ህዝብን መነጣጠል
፣ከአንድነቱ ይልቅ ልዩነቱን ለጥጦ በማቅረብ አብሮነቱን መፈታተን፣አድሎኣዊ የሃብት ክፍፍልና የኢኮኖሚ ተጠቃሚነት በማድረግ የመለያየትና ጥርጣሬ የመፍጠር ጥረት… ፣ በተቃራኒ ህዝቡ በሂደቱና ውጤቱ ላይ ካገኘው ተጨባጭ እውነት በመነሳት የአንድነትና ኢትዮጵያዊነት ስሜቱ እየተጠናከረ መምጣቱን በምርጫ 97 ለዲሞክራቲክ የሰላማዊ ትግል ኃይሎች ከሰጠው ድጋፍ፤ ዛሬ ላይም የገዢውን ፓርቲ የመከፋፈል ስልት በግንባር እየተቃወመ ካለበት ሁኔታና ለተቃዋሚ ፓርቲዎች ባጠቃላይ ፣በተለይም ለብሄር/ክልል ፓርቲዎች ከሚያቀርበው ጥያቄ በቀላሉ መረዳት ይቻላል፡፡ በዚህ ረገድ ያልተሳኩና የፈጠሩት አሉታዊ ተጽዕኖ መኖሩ እውነት ቢሆንም የዲሞክራቲክ የተቃውሞ ፖለቲካ ኃይሎች ለትብብር ያደረጉት ጥረት  የተጫወተው ሚናናና ያሳደሩት ገንቢ ተጽዕኖ ቀላል አይደለም፡፡ ከደቡብ ኅብረት/ኢሠዴአኃ ም/ቤት እስከ መድረክ ያሉትን መጥቀስ ይቻላል፡፡የተቃውሞው ጎራው ህዝብ  በሠላማዊ ትግል /የምርጫ ፖለቲካ / ላይ ያለው  እምነት እንዲጨምር የተጫወተው ሚና፤

በአሸናፊ/ተሸናፊ የጦርነት ትግል መንግሥትን የመቀየር ታሪካችንና ልምዳችን በአገራችን በደረሰው ተደጋጋሚ ጥፋት ህዝቡ የተማረ መሆኑን አመላካች ሁኔታ ይታያል፡፡ በዚህ ረገድ ያለውን ለውጥ ሲያዳክም የሚታየውና የጦርነትን አማራጭ የግድ እያደረገ (ወደዚያ አማራጭ እየገፋ) ያለው ገዢው ፓርቲ ስለመሆኑ ምርጫ 97 ይመሰክራል፡፡ ሆኖም አሁንም እኛ የሠላማዊ ትግል በሩን ማስከፈት ከቻልን በህዝብ በኩል ያለው ፍላጎትና ተነሳሽነት አበረታች መሆኑና በድምጹ የሥልጣን ባለቤትነቱን ለማረጋገጥ ያለው ዝግጁነት እያደገ መምጣቱን  በግልጽ ማየት ይቻላል፡፡የተቀውሞ ጎራው አገራዊ ጥፋት በመከላከል በኩል ያበረከተው  አስተዋጽኦ፤

የተቃውሞው ጎራ ገዢው ፓርቲ በየትኛውም ዋጋ  ሥልጣኑን ለማቆየት በሚያደርገው ጥረት ከከፋፍለህ ግዛ ፖሊሲው በተጨማሪ የሚያከናውናቸውን ለአገርና ህዝብ የማይበጁ ተግባራት በማጋለጥና እንዳይተገበሩም በመከላከል ረገድ ያበረከተው ድርሻ የሚናቅ አይደለም፡፡ ዛሬ ላይ ህዝቡ ከገዢው ፓርቲ በተጻራሪ እንዲቆም ፣ለገዢው ፓርቲ ማስፈራሪያዎችና መደለያዎች በቀላሉ እንዳይሸነፍ በማድረግ በኩል… በአንጻራዊ ሁኔታ ከፍርኃትና መሸማቀቅ እንዲላቀቅ ማብቃት የተቻለውና በውጤቱም  አገሪቱን ከጥፋት ለመታደግ ተችሏልና ይህን ለቀጣዩ ትግል እንደ ስንቅ  መጠቀም ይቻላል፡፡

ከነዚህ በተጨማሪ በርካታ የአብነት ተግባራትንና ውጤቶችን መጥቀስ ይቻላል፤ ነገር ግን ይህ የተደረገውን ትግል አስተዋጽኦ  እንደማሳያ በማቅረብ ዕውቅና ለመስጠትና ለቀጣዩ ትግልም ግብኣት እንዲሆን ጠቀሜታውን  ለማሳየት ነውና በዚህ ላይ ብንገታ ከጥናቱ ግብ ብዙ አያርቀንም፡፡

4.2.2.    ድክመቶችና ውስንነቶች፤ የተቃውሞ ጎራ ፓርቲዎች  በጥምረት ለሚያደረጉት ጥረት የጠራ የጋራ ኃሳብ ችግር፤
የጋራ ዓላማ ግልጽ አለማድረግ፣የጋራ ተግባራትን አለመመጠን፣ከአቅም በላይ ማቀድ/በፍላጎት መመራት፤

ወደ አብሮ መሥራት/ትብብር ከመሄድ በፊት ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያዊነትን አስመልክቶ
ከፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ጉዳዮች አንጻር በቂ ትንተናና ውይይት ሳያደርጉ በተቻኮለ መንገድ ወደ የጋራ ሥራ መግባት፤ ለሁለት ጽንፎች ትግል አመቺና አሳታፊ/አካታች የአማካይ ፖለቲካ ሜዳ አለማስፋት፣ ለአገሪቱ ችግሮች መፍትሄ ለመስጠት በምንሄድበት መንገድ የገዢውን ፓርቲ የትግል ስልትና መንገድ  መከተል/ ጥላቻን በጥላቻ፣ ሴራን በሴራ…/፣ ካረጀውና ካፈጀው የፖለቲካ ሥልጣን ጥያቄና ለውጥ ታሪክና ልምድ  የኃሳብ ልዩነቶችና በቅራኔዎች ላይ ኃሳብን አሟጦ/without Reservation/ በመወያየትና መከራከር ከመማማር ይልቅ መፈራረጅና መከፋፈል  ወይም በይሉኝታ ታስሮ መቀመጥ፣ በጋራ የምንነሳበትንና የምንደርስበትን (መነሻና መድረሻችንን) በውል/በግልጽ ሳንለይ በፍላጎትና ጊዜያዊ ክስተቶች በመገፋት ወደ ትብብር መግባትና ከአቅም በላይ ማቀድ፣…. በማሳያነት አቅርበን የጠራ ኃሳብ ለመጨበጥ የሚከተሉትን መጠየቅ ይኖርብናል፡፡

Ø  የምንታገለውን በማወቃችን/በመለየታችን (እርሱም ላይ ግልጽ የጋራ ስምምነት የመኖሩ ጥያቄ እንዳለ ሆኖ ማለትም - ጭቆናን አጥፍቶ የሥርዓት ለውጥ ወይስ ገዢውን ፓርቲ አስወግዶ የመንግሥት ለውጥ፤ የ‹‹ጠላቴ ጠላት ወዳጄ ነው›› ወይስ በመርህና የጋራ ግብ ላይ የተመሰረተ ነው?) ላይ በደረስነው ስምምነት (ቢያንስ አምባገነኑን ገዢ ፓርቲ ለመለወጥ በሚለው ) መሰረት ‹‹እንተባበር›› እያልን ነው፤ ነገር ግን በትግላችን ማስመዝገብ በምንፈልገው ውጤት፣ ልንደርስበት በምንፈልገው ግብ (ልናመጣው በምንፈልገው ለውጥ እንዴትነት) ላይ ስምምነት አለን  (የተለመደው የአሸናፊ/ ተሸናፊ- ወይስ የማንዴላ -መንገድ?)፣ ስምምነት በሌለበትስ ወደ የጋራ አገራዊ ግባችን መድረስ ይቻለናል?

Ø  ለተስማማንበት ትግል የጲላጦስ ( ከሃዲው)ን ወይስ የጴጥሮስ (ሰማዕቱ)ን መንገድ ነው እየተከተልን ያለነው? ማለትም እንደ ጴጥሮስ  ላመንበትና ለቆምንለት ዓላማ እስከመጨረሻው በጽናት ለመቆምና የሚፈለገውን ዋጋ ሁሉ ለመክፈል ተዘጋጅተናል ወይስ እንደ ጲላጦስ  ጥቅማችንና ሥልጣናችን  ጥያቄ ውስጥ ከወደቀ ያመንበትን እንጥላለን ? ያላመኑበትን እያለቀሱ በማስፈጸም  የኅሊና ፍርድ በሚደርሰው ጸጸት ውጤቱን ባንቀለብሰውም  እንደ ጲላጦስ በጥፋታችን ለመጸጸት እንኳ ምን ያህል ተዘጋጅተናል-- ድፍረቱ አለን?

Ø  የችግርና ቅራኔ አፈታታችን ምን ይመስላል ? በየፓርቲያችንም ሆነ በፓርቲዎች መካከል በሚደረግ ግንኙነት - ልዩነቶች፣ቅራኔዎች የመኖራቸውን ሃቅ ፣አብሮ በመሥራት ውስጥ የሚፈጠር ችግር የመኖሩን እውነት ተቀብለን ጊዜ ሰጥተን በመወያየት ልዩነቶችን ለማጥበብ፣ ቅራኔዎችን ለማስተናገድና
ችግሮችን ለመፍታት እንጥራለን ወይስ በመለያየት እንገላገላለን ? እስቲ በተቃውሞ ፖለቲካው ጎራ ካሉት ፓርቲዎች ለአጭር ጊዜ አብረው የሰሩትን አልፈን - በመዐህድ (ዛሬ ላይ በምርጫ ቦርድ ተመዝግበው ያሉ ከስድስት/6/ (@) በላይ ፓርቲዎች በተዘዋዋሪና በቀጥታ ከዚህ የወጡ ናቸው) ፣ደቡብ
ኅብረት/አማራጭ ኃይሎች (ዛሬ ላይ በምርጫ ቦርድ ተመዝግበው ያሉ ከሃያ/20/ (b) በላይ ፓርቲዎች/ኢራፓ እና አዲስ ራዕይን (c) ጨምሮ/ ከነዚህ የወጡ ናቸው) በኩል ያላለፉ ስንት እናገኝ ይሆን? በዚህ መሠረት ካሉት የተመዘገቡ ፓርቲዎች 40ዎቹ ነጻ ናቸው/የገዢው ፓርቲ አባላት፣አጋሮችና ሥሪቶች ውጪ/ ናቸው ብንል ከ65 በመቶ በላይ የሆኑት መነሻቸው መዐህድ/ደቡብ ኅብረት/አማራጭ/ ነው ማለት ነው፡፡

ለኦሮሞ ህዝብ  የቆሙ ከ8 የማያንሱ ፓርቲዎች ለምን አስፈለጉ? ብለን እንጠይቅ፡፡ ከነዚህ ውስጥ አምስቱ/5/ ነጻ ናቸው ብንል መቶኛውን ከ77 ከመቶ በላይ ያደርገዋል ማለት ነው፡፡ ያለፍንበትና ያለንበት አያሳዝንም --አያሳፍርም፤ለቀጣይ ትግሉ ትምህርት ለመስጠት ከበቂ በላይ አይደለም ? ማዘንና ማፈር ወደ ቁጭት ካልተሸጋገረና ከጠብመንጃ ፍልሚያ በተቃራኒ በቆመው የሠላማዊ ትግል መሥመራችን በኃሳብ ላይ ወደ መወያየት/ዲያሎግ/ ካልተሸጋገርን ለምንፈልገው ለውጥ  አንዳች ፋይዳ የለውም፡፡ የተለመደው መንገድ የትም አላደረሰንም፣አያደርሰንም፡፡

ከላይ የተነሱትን ጥያቄዎች መልስ ስንፈልግ ትግሉ የተደከመውንና የተከፈለውን መስዋዕትነት የሚመጥን ውጤት ያላስመዘገበበት ምክንያቶች፡-

Ø  ተገቢውንና ተፈላጊውን ዓላማ/ሃሳብ በግልጽ ለይተን ስላላስቀመጥን ( የምንሻውን አጥርተን ስላላወቅን) ሌላ የተለየ ውስብስብ/ውጥንቅጥ (አብስትራክት) መፍትሄ ፍላጋ ስንዋጅ እና  በአብዛኛው በተከናወኑ ተግባራት - ድርጊቱንና ጊዜውን  በአስፈላጊውና በተፈላጊው ጉዳይ/በተቀመጠው ዓላማ ላይ ስላላሳረፍንና ስላላሳለፍን፤

Ø  የሚጠበቅብንን ካለመገንዘብ አካባቢያችንን ገዢው ፓርቲ እንዳስቀመጠልን ብቻ ሣይሆን እንዲሆን እንደምንፈልገው አድርገን ለማየት ካለመቻልና እንደሚቻልና እንዲሆን እንደሚገባ ስላልተገነዘብን፤…ከመሆን የዘለሉ አይደሉም፡፡

እነዚህን ለማሳያ የተመለከቱ ጉዳዮችንና ለውይይት መነሻ  በምሳሌነት የተነሱት ጥያቄዎች ላይ በግልጽ ለመነጋገር  እምነት፣ፈቃደኝነት፣ ዝግጅት…. ከሌለን ዛሬም በተለመደው መንገድ ለመጓዝ እንጂ ለለውጥ አልተዘጋጀንምና ምርጫችን ከወዲሁ ማስተካከል ይኖርብናል፤ የ‹‹ሁለንተናዊ ለውጥ ኃይሎች›› እና ‹‹የተለመደው መንገድ ተጓዦች››  ከጅምሩ መለየት አለባቸው፡፡ የየተቃውሞ ጎራ ፓርቲዎች የአመራርና አሰራር ችግሮችና  የፓርቲና የጥምረት አመራሮች   ‹‹ ኢጓምብሽን›› እና የተጠያቂነት አለመኖር፤

የሰለጠነ ፖለቲካ ልምድ ማነስና የአሸናፊ/ተሸናፊ  ትግል  ውርስ/ልምድና ተሞክሮ የውስጠ ፓርቲ ዲሞክራሲ
አለመዳበር፣ (መከፋፈል፣መፈራረጅ፣ የትናንት ወዳጅንም ካላጠፉ ያለመተኛት…)፣ በተለመደው የአደረጃጀት መዋቅር፣የአመራርና የአሰራር ማዕቀፍ  ለመቀጠል ያለው ፍላጎት( ለመሰረታዊ ለውጥ ያለው ፍላጎትና ዝግጁነት
@-  መዐህድ፣መኢአድ፣ኢዴፓ፣መኢዴፓ፣አንድነት፣ሰማያዊ፣
(b)-ደኢዴኃአ፣ጋዲኅ፣ወህዴግ፣ጋጎህዴአ/ኦሞቲክ፣ኢሶዴ-ደኅፓ፣የብዲን፣ጉህዴግ፣ሶጎህዴድ፣ ኦህዲኅ፣ ሲአን፣ ሀብአዴድ፣ ሀብዴድ፣ከህኮ፣ጌህዴድ፣መዐህድ፣ጠህዴኅ፣ኢዲኅ፣ኢፍዴኃግ፣
(c)- የኢራፓ መሥራችና መሪ የደቡብ ኅብረት የሰሜን አሜሪካ ድጋፍ ሰጪ የነበሩ፣ አዲስ ራዕይ ደግሞ የኢራፓ ግንጣይ መሆኑን ያጤኑኣል፡፡

ውስን መሆን)፣ የመሪዎች አዲስ አመራር የመፍጠር/ማሳደግና ማብቃት/ኃላፊነት ከመወጣት በተቃራኒ በራሳቸው የሚወጡትንም ለማጥፋት የሚደረግ ሴራና የበቀል እርምጃ፤ የራስን ፓርቲ አጉልቶ ለማሳየት የሚደረግ ፉክክርና
ለራስ በራስ ፕሮፖጋንዳ በመጋረድ ከእውነታው በላይ ግምት የመስጠት የታላቅነት በሽታና፤ የመሳሰሉትን
በየፓርቲውና በፓርቲዎች መካከል በሚደረጉ ግንኙነቶች ላይ የሚታዩ ድክመቶችን/ውስንነቶችን እዚህ ላይ
ማንሳት ለምናስቀምጠው መፍትሄ ተገቢ ግብኣት ይሆናል፡፡

በተጨማሪም ይህ ሁሉ በሚሆንበት ሁኔታ ውስጥም የፓርቲ አመራሮች የኃላፊነት ስሜት በበቂ ካለመታየቱም በፓርቲያቸው ህገ ደንብም ሆነ በህዝብ ፊት /በአደባባይ / በሚገቡት ቃል ተጠያቂነት ያለመኖሩ ለችግሩ አለመፈታት ያለው አስተዋጽኦ ከፍተኛ ነው፡፡የተቃውሞ ጎራ ፓርቲዎች አቅም  ውስንነት፣

ከገዢው ፓርቲ የመከፋፈል ሴራ በተጨማሪ በእኛ ከላይ በተጠቀሱት ድክመቶች የተነሳ አቅማችንን  በመከፋፈሉ ከሚመጣው ውስንነት በተጨማሪ የህዝብን የተባበሩ ጥያቄ ባለመመለሳችንም በየጊዜው ከአገር ቤትም ሆነ ከውጪ /ዲያስፖራ/ በቂ ድጋፍ ለማግኘት አልተቻለም፣ የሚገኘውም ወጥነትና ቀጣይነት እንዳይኖረው ሆኗል፡፡ይህም በተናጠልም ሆነ በጋራ ያለንን የህዝብ ተደራሽነት አቅምና ከታች በ 4.3.1. ሥር የተጠቀሱትን መልካም አጋጣሚዎችና አመቺ ሁኔታዎች የመጠቀም አቅም በመገደብ አሉታዊ ተጽዕኖ አሳድሯል፣ ያሳድራልም፡፡ በዚህ እውነታ የተቃውሞ ጎራው የአቅም ግንባታ ዕቅድ በችግር አዙሪት ውስጥ እንዲወድቅ ተገዶ በፋይናንስ፣ማቴሪያልም  ሆነ የሰው ኃይል አቅም መጠናከር አልተቻለም፡፡የተቃውሞ ጎራ ፓርቲዎች  የገዢውን ፓርቲ የመከፋፈል ፖሊሲ ተግባራዊነትና  ዘርፈ ብዙ ፖለቲካዊ ተጽዕኖ የሚመክት ‹‹ተመጣጣኝ ›› ዝግጅት አለማድረግ፣

ከላይ በተጠቀሱት ድክመቶች ውስጥ ሆኖ በቂ የመተማመን ፈጥሮ በጋራ ለመሥራት በጽናት መቆም አስቸጋሪ
በመሆኑ ለገዢው ፓርቲ ሰርጎ የመግባትና የመከፋፈል ዕድል ከማስፋቱም በተጨማሪ ትግላችንን በተበታተነ መልክ ማድረጋችን ለአጠቃላዩ ውጤትም ሆነ ለአገራዊው ዓላማ  በገዢው ፓርቲ ላይ የምናሳድረው ፖለቲካዊና ዲፕሎማሲያዊ  ተጽዕኖ ጎልቶ እንዳይወታ ከማድረጉም በተጨማሪ በህዝብ ያለንን ተቀባይነት ከጥያቄ ውስጥ ጥሎታል፣ ይጥለዋል፡፡የተቃውሞ ጎራ ፓርቲዎች ካለፈው ለመማር  ለድክመቶችና ውስንነቶች የተቀመጡ የመፍትሄ ኃሳቦችን ተግባራዊ አለማድረግ፣

ሁሌም ራስን ከድክመትና ስህተት ነጻ ለማድረግ የሚደረግ ጥረትና በተለመደው የክህደት መንገድ ለመቀጠል ያለው ፍላጎት እስከዛሬ ተጀምረው ብዙ ሳይራመዱ ለከሰሙ የጋራ ጥረቶችም ሆነ በቀጣይም ለሚታሰቡ በትብብር የአብሮ መሥራት ትልሞች እንቅፋት ናቸው፡፡ በየትኛውም እንቅስቃሴ ውስጥ ስህተትም ሆነ ድክመት የመኖሩን እውነት ለመቀበልና ከዚህም ለቀጣዩ ምዕራፍ ትምህርት የመውሰድ አስፈላጊነትና ዝግጅት የማይታለፍ ይሆናል ማለት ነው፡፡ የተለመደው የመሸፋፈንና የመሸካከም መንገድ የትም አላደረሰም፣አያደርስምና ሁላችንም በትግሉ ሂደት ለተከሰቱ ስህተቶች የየድርሻችንን አንስተን ትምህርት ወስደን ለወደፊቱ ትግል መዘጋጀት ይኖርብናል፡፡

በተናጠል ፓርቲዎችና በፓርቲዎች የጋራ ትግል መድረኮች የሚነሱ የልዩነት ኃሳቦችን ማስተናገድ ካለመቻል/ካለመፈለግ ወይም ልዩነቱን በመካድ  ልዩነቱ  በመከፋፈል/አንጃ ማጠናቀቅ ሊያበቃ ይገባል፡፡ ካለፈው የምንማርበትና ወደውስጥ ለመመልከት የሚረዳን የግጭት አፈታትና የክትትልና ግምገማ ሥርዓትና መዋቅር/አደረጃጀት መዘርጋትና ሥርዓቱም ተግባራዊ መደረግ ይኖርበታል፡፡

በተጨማሪም የሚከፋፍለን ገዢው ፓርቲ ወይስ የራሳችን መርህ አልባነት፣ለመርህ ተገዢ ለመሆንና የተደበቀ ፍላጎት ተገዢነት በመካከላችን የፈጠረው ጥርጣሬ እንዲሁም ለገዢው ፓርቲ ለገዚው ፓርቲ ከራሳችን ውስጣዊ እምነትና ማንነት በመነሳት የሰጠነው የተሳሳተ ግምት ነው? የሚለውን ማጤንና መመለስ ይኖርብናል፡፡የተቃውሞው ጎራ ፓርቲዎች ለዲያስፖራ አሉታዊ ተጽዕኖ  በሩን ክፍት ማድረግ፤

የዲያስፖራዎች በአገራቸው ጉዳይ የመሳተፍም ሆነ ተገቢውን አዎንታዊ ተጽእኖ ለማሳደር የሚደረግ ጥረት የማይካድ መብታቸው ነው፡፡ በአንጻሩ ሁለንተናዊ ድጋፍ የማድረግ ግዴታም ይኖርባቸዋል ማለት ነው፡፡ ነገር ግን በተሻለ ሁኔታ ላይ ባሉበት  ሳይተባበሩ-በየጉዳዩ ተለያይተው እያሉ ተባበሩ፣ ራሳቸውን ላላሳመኑበትና ላላዘጋጁበት መስዋዕትነት  የእንዲህ አድርጉ ትዕዛዝ የመስጠት ድፍረት … ዕድሉን የሰጣቸው  የእኛ ድክመት መሆኑ መታወቅና በግልጽ መነገር ይኖርበታል፤ የጠንካራ ተቋማዊ አመራርና አሰራር ባለቤትን እጅ ለመጠምዘዝ ማንም አይደፍርም ፤ ደካማ ደግሞ ለማንም የጥምዘዛ ኃሳብ ሲያልፍም ድርጊት መጋለጡ ሃቅ ነው፡፡

4.3.  ውጪአዊ ጉዳዮች በሚመለከት፡-
4.3.1.    መልካም አጋጣሚዎችና አመቺ ሁኔታዎችየአይ ሲቲ፣ የግንኙነትና መረጃ ሥርጭት ቴክኖሎጂ መስፋፋት፣የዲያስፖራ ቁጥር፣ተሳትፎና ስርጭት እና ለሁለገብ ድጋፍ ያለው ተነሳሽነት ፣የአመራር ጥበብ- ሣይንስ እያደገ መምጣት ፣በዓለማችን የዲሞክራሲ አስተሳሰብ  ገዢ እየሆነ መምጣት፣ መስፋፋትና የመድብለ ፓርቲ ፖለቲካ ሥርዓት/የሠላማዊ ትግል ተቀባይነት እያገኘ መምጣት፣በአገሪቱ የሚታየው የከፋ ጭቆናና ውስብስብ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ችግሮችና የገዢው ፖርቲ  ግትር አቋም፣የህዝብ ንቃተ ኅሊና ዕድገት፣ የምርጫ 97 ተሞክሮ፣በህዝቡ ውስጥ ያለው ከፍተኛ የለውጥ ፍላጎትና ለተቃዋሚ ጎራው  የሚያቀርበበው የተባባሩ ጥሪ (በተናጠል አንሰማችሁም) ፣የትውልድ መዋቅር-- ወጣትና የተማረ፣ኃሳብ አመንጪ፣አቅጣጫ ጠቋሚ፣ ለለውጥ የሚተጋ፣ኃላፊነት ለመቀበል ፍላጎትና ብቃት ያለው  ወጣት ትውልድ ፣የመንግሥት ከህገመንግስቱ አግባብ ውጪ በተለያዩ የሀገራችን እምነት ጉዳዮች ጣልቃ መግባትና የእምነቶችን  ተከታዮች ለሠላማዊ የእምነት ነጻነት በቁርጠኝነት ለመታገል ማነሳሳት፣ ለምሳሌ የሙስሊሙ ማኅበረሰብ ሠላማዊ ትግል ተሞክሮ

4.3.2.    ሥጋቶችና ደንቃራዎች የከፋ ድህነት፤ ከፖለቲካ ፓርቲ ውጪ ያሉ የዲሞክራሲና የፕሬስ ተቋማት እና ተጽዕኖ ፈጣሪ ዜጎች  ተሳትፎ ውስንነት፣የዲያስፖራ አሉታዊ ተጽዕኖ፤የዓለም አቀፍ ፖለቲካ ሁኔታና  ግሎባላይዜሺን፣የአገራችን ጂኦ ፖለቲካና ታሪካዊ ጠላቶች፣የገዢው ፓርቲና መንግስት አንድና ሁለትነት፣አይሲቲና የደህንነት ቴክኖሎጂ በገዢው ፓርቲ ሙሉ ቁጥጥር ሥር መሆን፣የፖለቲካ ባህላችን አለመዳበር፣አብሮ የመስራት ልማድ ውስንነትና ሥር የሰደደ የመጠላለፍና የአሸናፊ/ተሸናፊ ትግል ታሪክ ውርስ፣

4.  ቀጣይ  አቅጣጫ/  ስትራቴጂክና  ስልታዊ መፍትሄ ፡-

5.1.   አጠቃላይ፡-

5.1.1.  ዘላቂው ስትራቴጂክ  መፍትሄ ፡-

ችግራችን በግልጽ ማወቅ ወደመፍትሄው ግማሽ መንገድ የመጓዝ ያህል ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ ከላይ በተገለጹትና በውይይታችን በሚዳብሩት ድክመቶቻችንና ውስንነቶቻችን ላይ በዝርዝር መነጋገር ይኖርብናል፡፡ በነባራዊውና ያለፍንበት ታሪክና ልምድ ስንነሳ ያለንበት ተጨባጭ ሁኔታ ለቀጣዩ ትግል ሁለት አማራጭ  አቅጣጫዎችን የሚያመላክት ነው፡፡

አንድም በተለመደው መንገድ በመጓዝ የገዢውን ፓርቲ ዕድሜ ማራዘም- በአገሪቱ ላይ ተደቀነ ለምንለው አደጋ ተባባሪ የመሆንና  በህዝብ ላይ እየደረሰ ያለውን አሰቃቂ ሁኔታ እንዲራዘም ይሁንታ መስጠት ፤ ያሊያም ሁለተኛው መንገድ ራሳችንን ለሁለንተናዊ ለውጥ በማዘጋጀት ባለን ጥንካሬና  አበረታች ውጤት ላይ በመደመር ወደሚፈለገው ግብ በጋራ ለመድረስ ከትናንት ስህተታችንና ድክመታችን ለመማር ራሳችንን ማዘጋጀት ነው፡፡

በዚህ መሠረት ዲሞክራቲክ የፖለቲካ ኃይሎች ከነዚህ አንዱን የመምረጥ ዕድል/ፈተና ከፊታችን ተቀምጧል፡፡ ይህ የጀመርነው ሂደትም ከነዚህ አማራጮች ማን የትኛውን እንደሚመርጥ ግልጽ እንዲያደርግ ይጠበቃል፡፡ይህ ሂደት ምን ያህል ጊዜ እንደሚወስድ ከላይ የገለጽናቸው ችግሮች-  የፖለቲካ ባህል ውርሳችንና ሥር የሰደደውና የተለመደው የአመራርና አሰራር ልማዳችን … ቀላልና ቅርብ አያደርጉትም፡፡ በመሆኑም እነዚህን መለየት የማይታለፍ ግን ደግሞ ረጅም ጊዜ የሚፈልግ መሆኑ ታምኖበት እንደ ዘላቂ ግብ የምንወስደው ይሆናል፡፡

5.1.2.  የአጣዳፊው የጋራ ተግባር ስልታዊ መፍትሄ፡-
በሌላ በኩል ደግሞ ዛሬ ላይ ከፊታችን ላለው ምርጫ ተሳታፊ አባላት በምርጫና ከታች ስለዝርዝር አስፈላጊነት ለማብራራት ባነሳናቸው ጉዳዮች ዙሪያ በ2005 ዓ.ም በ‹‹33ቱ›› ከወሰድናቸው የጋራ አቋሞች አንጻር ልዩነት ስለሌለን (ሁላችንም የጥያቄው አቅራቢ በመሆናችን) በጋራ ጥያቄዎቻችንን የማቅረብ የአጭር ጊዜ የጋራ ተግባር ይኖረናል፡፡ ስለ ምርጫ 2007 የጋራ አቋም ለመውሰድ የጋራ ጥያቄዎቻችንን መለየት፣ ማቅረብ፣…፡፡

5.2.   ዝርዝር

የዝርዝር አስፈላጊነት፡-

ጉዳያችንን በዝርዝር መመልከት አስፈላጊ የሚያደርገው  በጥቅሉ ላይ ልዩነት ያለማሳየታችን ነው፡፡የችግራችን ምንጭም ሆነ መፍትሄ በጥቅሉ ውስጥ ሳይሆን በዝርዝሩ ውስጥ ነው ከሚል ነው፡፡
እስኪ በጥቅል ስናየው  እስከዛሬ መተባበር አብሮ መሥራት ከተሳነን ወይም በተደጋጋሚ ሞክረን ፈተናውን ከወደቅን የተቃዋሚው ጎራ ፖለቲካ ፓርቲዎችና መሪዎች እነማን ነን  ከወከልነው ህዝብ (አገራዊም ይሁን የብሄር) ከመብት መከበር፣ እኩልነት፣ከዲሞክራሲ ሥርኣት ግንባታ ፣ከህግ የበላይነት፣ ከመልካም አስተዳደር… ውጪ  የምንሰብክ ወይም በዚህ ላይ ልዩነት ያለን? ፣ እነማንስ ነን ያለውን አምባገነን ሥርዓት በዚህ የማንከስ ወይም አበጀህ የምንል?  የትኞቹስ ነን ለዚህ በጋራ መቆም አያስፈልግም ብለን የምንከራከር ወይም ስለትብብር አስፈላጊነትና ወቅታዊነት የማንሰብክ ? ግን ስንቶቻችን ነን ስለውድቀታችን ዝርዝር ጉዳዮችን አንስተን በዝርዝር የተወያየን ወይም እንድንወያይ ጥያቄ ያቀረብን ወይም ፍቃደኛ የሆንን?

ስንቶቻችን ነን በየፓርቲያችን ያለውን  ችግር ምንጭ/መነሻና ዘላቂ መፍትሄውን፣ ከሌሎች ጋር አብሮ የመሥራት ግንኙነታችን ያጋጠመንን ችግርና መፍትሄውን  በዝርዝር የተነጋገርን፣በየፓርቲያችንም በጥቅሉ ጉዳይ ላይ ልዩነት ሳይኖረን እየተከፋፈልን ስንት መሆናችንን ለመናገር ስንቶቻችን እንደፍራለን የሚለውን መመልከት ለዛሬ ጅምራችን ስኬት የግድ ነው፡፡

በጥቅል ሲታይ በየፓርቲያችንም ሆነ በጥምረት በምናደርገው ጥረት ልዩነቶቻችንን ማቻቻል/ለመሸካከሙ ችግሩ ተጠራቅሞ እስኪፈነዳ አልተቸገርንም/፣መለያየትን ለማስቀረት ቢቻል በውይይት ለመተማመን - ካልተማመንንም ‹‹ላለመግባባት መግባባት››ና ከነልዩነታችን ተባብረንና ተከባብረን ለመኖር( በልዩነታችንና ተቃርኖዎቻችን ለምን እንተራመሳለን፣ለምን እንፈራረጃለን/ ትናንት በአንድ አመራር ውስጥ እንዳላለፍን ስለምን ከሃዲ፣ሰርጎ ገብ፣የእገሌ ተላላኪና ጉዳይ ፈጻሚ… እንባባላለን/ ለምን በጋራ ባወጣነው ህግ ለመተዳደር -ለወሰነው ውሳኔ ለመገዛት፣ በየመግለጫውና መድረኩ በምንለው እና በአፈጻጸማችን (በቃልና በተግባራችን ) መካከል ያለውን ልዩነት ለማጥበብ ስለለምን ተሸነፍን፣እንደምን ሊሳካልን አልቻለም- ለምን ተደጋጋሚ ጥረታችን ደጋግሞ ከሸፈ? ብለን የመጠየቅ አስፈላጊነት ከጥያቄ አይገባም፡፡

የማይገናኘው የተቃዋሚዎች ቃልና ተግባር በተለመደው የክሽፈት መንገድ (ሳንኖር አለን ስንል፣የፈረንጅ ውሻ ሆነን ባለንበት አንበሳ መስለን ስንታይ፣ከውስጣችን ሳንተባበር ‹‹ፍቅር እስከ መቃብር›› ማለታችንን በአደባባይ ስንናገር፣ ተከባበርን/ተቻቻልን በሚል ስንሸካከም፣… ህዝብን እያታለልን ፣ ተስፋ እየመገብን ተስፋ ስናሳጣው ….)  በተደጋጋሚና በየሙከራዎቹ ‹‹ከትናንቱ ተምረናል››  እያልን እየማልንና እየተገዘትን በተለመደው መንገድ ጉዞውን ከቀጠልን ከኢህአዴግን የአገዛዝ ዕድሜ የሚበልጥ ዘመን አስቆጥረናል፡፡ የህዝቡ ‹‹የተባበሩ ወይም ተሰባበሩ›› ጥሪ/ጥያቄም የዚህ የብዙ ዕድሜ ታናሽ አይደለም፡፡ በተቃዋሚ ጎራው ለጥያቄው ምላሽ ለመስጠት የተደረጉት ያልተሳኩ ሙከራዎች የጥያቄው የዕድሜ እኩያዎች ናቸው፡፡ ለበርካታ ጊዜ በተደጋጋሚ የተጀመሩ ጥረቶች ከሽፈዋል፣ጽንሶች ተጨናግፈዋል፣ ለህዝብ ተስፋ ሆነው የተወለዱ፣ ግን ያላደጉ በርካታ የ‹‹ ሾተላይ›› ሰለባዎች በአጭር ተቀጭተዋል…. ዛሬም ጥሪውም ‹‹ጥረቱም›› ቀጥሏል፡፡

ለዚህ የጥያቄ ብቻ ሣይሆን የሥጋትም ምንጭ የሚሆነውና ጉዳዩን በዝርዝር የማየት አስፈላጊነት የሚያጎላው - የዛሬው ሙከራስ ከትናንቱ የተለየ ነውን-- ወይም ከትናንቱ (ከቅርቡና የሩቁ) ፣ከተሞክሮው ( ከራስና ከሌላው፣ከተናተሉና የጋራው፣እንደ ፓርቲና መሪ )… ትምህርት ተወስዷል ? የተለየ መንገድ ተቀይሷል? የተለየ ስልትና ዘዴ ተወጥኗል ወይስ ‹‹ አሮጌ ወይን በአዲስ መያዣ›› እንዲሉ ነው- ይህ ከሆነስ የት ያደርሰናል ወይም ሩቅ ለመጓዝና ከግቡ ለመድረስ ችግራችን ምን ነበር- ምንድንነው- ለመፍትሄው ምን ማድረግ አለብን?  የሚሉትን  ልምድ -ወለድ ሥጋት የተጣባቸው ጥያቄዎች መመለስና የመፍትሄ ኃሳብ ማቅረብ መታለፍ የለበትም፡፡

ስለሆነም ያለፈውን ተደጋጋሚ  ስህተት ላለመድገም ጉዳዮችን በጥቅል ሳይሆን በዝርዝር እንድንመለከት ስለሚያስገድድ ፣በእኛ ዕይታ ለዝርዝር ውይይት መነሻ የሚሆኑ፣( በሚፈለገው መጠን በዝርዝር ቀርበዋል ማለታችን  ባይሆንም) በየትኩረት ነጥቦቹ እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡

5.2.1.  ካለንበት  የተበጣጠሰ አደረጃጀትና የተነጣጠለ ትግል ወደ አንድ የጠራ አስተሳሰብና ድርጊት/ ‹‹ዘመናዊት›› ኢትዮጵያ እና ኢትዮጵያዊነት /መሸጋገር፤ በጋራ አብሮ የመስራት ችግራችን ማስወገድ፡፡

በአሁኑ ጊዜ በበቂ ለማስረዳት በማንችለው ልዩነት በአገራችን ከሰባ አራት/74/ የማያንሱ የተመዘገቡ ፓርቲዎች አሉ፡፡ በዚህ የተበጣጠሰ አደረጃጀትና እንደ አደረጃጀቱ ሁሉ በሚታየው የተናጠል ሩጫ የተፈለገውን ውጤት ማስመዝገብ አልተቻለም፣አይቻልም፡፡ በዚህ አገራዊ የፖለቲካ አመለካከት ማዕቀፍ ላይ የተመሰረተ አንድ የትግል ማዕከል   ባልፈጠርንበት- የየፓርቲ መሪዎች በየራሳችን ፓርቲና የሥልጣን ፍላጎት ታጥረን ባለንበት እውነታ የእስከዛሬው የተናጠል ሩጫ የትም ያላደረሰን ውጤት አልባ መሆኑን ተቀብለን ለህዝባችን በምንነግረው ልክ ለኢትዮጵያና ኢትዮጵያዊነት ቅድሚያ በመስጠት አንድ አገራዊ የነጠረ የትግል ኃሳብ ላይ ለመቆም መትጋት ይኖርብናል፡፡ ለዚህ ራሳችንን ከ‹‹ኢጓአምብሽን›› አላቀን ከገባንበት አዘቅት የሚያወጣንና ወደ ‹‹ዘመናዊት ኢትዮጵያ›› የሚመራን  የጋራ መተክሎች እና ጠንካራ ዲሞክራቲክ አመራር የመፍጠር ታሪካዊና አገራዊ ኃላፊነት የወደቀብን መሆኑን ተረድተን ለዚህ በጋራ መንቀሳቀስ ይኖርብናል፡፡ ለዚህ የሚጠበቅብን እጅግ ቀላል ውሳኔ - ‹‹በቃል መገኘትና ራስን ከሥልጣን ፍላጎት በማላቀቅ ለአገርና ህዝብ ቅድሚያ መስጠት  ›› ነው፤ የምንለውን ሆኖ ለመገኘት - ቁርጠኝነት፡፡

5.2.2.. በየፓርቲዎች ውስጥ እና በፓርቲዎች ግንኙነት የአስተሳሰብና የአቋም ሥርነቀል ለውጥ አስፈላጊነት ማመን፡-የተለመደው መንገድ ከተፈለገበት አላደረስም፣አያደርስም፡፡

ትግላችን የነጻነት ፣የእኩልነት፣የፍትሃዊነት … ነው እያልን በራሳችን ውስጥ ቦታ ሳንሰጣቸው ወይም መርህና እሴት ሳናደርጋቸው (በመተዳደሪያ ደንብ ውስጥ ሳይሆን በልቡና -ከአንገት ሳይሆን ከአንጀት) በመተዳደሪያ ደንብ ያስቀመጥናቸውንም ራሳችን እየረገጥናቸው/እየተረማመድንባቸው/ ከውስጣችን በሃቅ ልንታገልላቸው የምንችልበት የፖለቲካም ሆነ የሞራል መሠረት ሊኖረን አይችልም፡፡ ስለሆነም በእስከዛሬው የጥላቻ ፖለቲካና አፍራሽ መንገድ ለደረሰው ጥፋት ንስኃ አድርገን የመቻቻል፣አንድነትና የፍቅር አቅጣጫ ለመከተል ሱባኤ መግባት ይኖርብናል፡፡

ወደውስጥ ለመመልከት መዘጋጀት፣ካሳለፍነው ተሞክሮ በመማርና በመማማር  እውነትን ለመቀበልና በዕውቀት ለመመራት ራስን ማዘጋጀት፣… ሥር ነቀል ለውጥና ውጤት ተኮር አመራር ( ያለፈውን ለታሪክ ባለሙያዎች እናቆይ ቢባል እንኳ በተለይ የተቃዋሚ ፖርቲ አመራሮች የየድርሻችንን ለማንሳት ድፍረቱ ይኑረን)፣ከጥላቻ ፖለቲካ መውጣት-- የጠላቴ ጠላት ወዳጄ …ወጥተን በጋራ እሴቶች፣ዓላማ … ላይ ግንኙነታችንን መመስረት የግድ ይሆናል ፡፡ ለዚህ ደግሞ ፡-
           ------ አርቆ የሚያስብና የሚጸጸት ቀና ኅሊና፤
       ------ በፍቅር የሚያስተሳስር፣ ልዩነትን የማያሰፋና የማያስፋፋ ብልህ አመራር፤
       ------ በትዕግስትና ሚዛና የሚመራ የሰከነ መንፈስ፤
       ------ ተሸንፎ የሚያሸንፍ ጠቢብ ልቡና - ካለን በቂ ነው፡፡
ይህ ማለት እንደምንናገረው ከራሳችን የግል  ፍላጎትና የ‹‹ህዝባችን››እና የ‹‹ፓርቲያችን›› ከምንለው አስተሳሰብ ለአገራችንና ለጠቅላላ ህዝቧ/ኢትዮጵያዊያን ቅድሚያ የሚሰጥ መተክል ላይ መቆም ነው፡፡በቃላችን መገኘት፡፡ ከትናንቱ ካልተላቀቅን  ስጋቱ ይህን አስቸጋሪ ቢያደርገውም ለአይቻልም የሚውል አንድ የልዩነት ሰበዝ ከመንቀል በሚያግባቡንና አብረን እንዲንቆም በሚያስችሉን ዘጠና ዘጠኙ ላይ ትኩረት በመስጠት የሚቻል እናደርገዋለን በሚለው ላይ መስማማት ይኖርብናል፡፡

ይህ ሲሆን ‹‹ አይቻልም ከሚለን ወይም እንዳይቻል ከሚያስረን››  ልምድና ኃሳብ እስር ራሳችንን ነጻ እናወጣለን፣ የአስተሳሰብ ለውጥ/ሽግሽግ እናመጣለን፡፡
Ø  ከመጠላላት፣መናናቅ፣ መወነጃጀልና፣ክስ እና መለያየት ወደ ፍቅር፣መከባበር፣ መመሰጋገን፣ አንዱ ሌላውን መረዳትና መተባበር፣
Ø  ከመተማማት ወደ ፊትለፊት/ግልጽ ውይይትና መተቻቸት (እንዲህ አልኩት ለማለትና ቂማችንን ለመወጣት ሳይሆን ለጋራ ዓላማ መሳካት) በጎውን ለማማስገን፣ ጎዶሎውን ለመሙላትና ስህተቱን በማረም ለበለጠ ውጤታማነት፤
Ø  የአሸናፊ/ተሸናፊ የጥላቻ ፖለቲካ አስተሳሰብና ያለፈውን ሙሉ በሙሉ አጥፍተን ከዜሮ የመጀመር ልምድ ወደ የነበረውን አስተካክሎና አሻሽሎ በዚያ ላይ የመቀጠልና ተሸንፎ የማሸነፍ የአሸናፊ/አሸናፊ ፖለቲካ… ወዘተ  እንለወጣለን፡፡
Ø  በተመሳሳይ የሌላውን መልካም ሥራ ለማጣጣል ወይም ለእኛ አደጋ አድርገን ከማየት ወደ አጋርና ተደጋጋፊ አድርጎ በማየት ዕውቅና ለመስጠት እንተጋለን፤ ለመማርና መማማር እንዘጋጃለን፡፡

ለምሳሌ- እስቲ መድረክ አማካዩን መንገድ በማሳየት የመቻቻል ፖለቲካ ትግል አንድ እርምጃ ወደፊት አስኪዷልና ሊመሰገን ይገባል፣ ሰማያዊ ፓርቲ ለ8 ዓመታት የተከረቸመውን የአደባባይ ትግል/ሰላማዊ ሠልፍ/ በር በመክፈት የዓላማ ጽናትንና ቁርጠኝነትን አስተምሯል፣ የሙስሊሙ ማኅበረሰብ ያነሳቸውን ጥያቄዎች የባለቤቱ/ የህዝብ በማድረግ የሠላማዊ ትግል ስልትን በቀጣይነትና በተከታታይ በማሳየቱና እንደሚቻል በማረጋገጡ ተምሳሌት/አርዓያ ሊሆነን ይገባል፣ የወጣቱ ወደ አመራር ለመምጣት (ኃላፊነት ለመቀበል) እያሳየ ያለው ፍላጎት እያደገ መምጣት ገንቢ በመሆኑ ሊበረታታ የሚገባ ነው፣በነጠረ ኃሳብ ላይ መቆም ያለውን ጥቅምና መንግስትን ምን ያህል እንደሚያስፈራ (ትክክለኛ በመሆኑ፣23 ዓመት ታገልን ከምንል ፓርቲዎች/ድርጅቶች በላይ የዞን 9 ጦማሪያንና ጋዜጠኛ 9 ወጣቶች ላይ የተደረገውን ክትትልና የተከፈተውን ጥቃት ያስተውሏል) ከዞን 9 ጦማሪን መማር ይቻላል … ማለት ማናችን ይጎዳል፣ያሳንሳል? የየቱን ፓርቲ ህልውና አደጋ ላይ ይጥላል? በየጊዜውና በየጥቃቅን ምክንያቱ የምንከፋፈልና የምንበጣበጥ ‹‹የተማርን›› እና አገር ለመምራት የተነሳን የፓርቲ አመራሮች በርካታ አሥርታትን ከዘለቁ ዕድሮችና የሰንበቴ ማኅበራት ... ‹‹ያልተማሩ›› አመራሮች አድናቆት ቸረን ከእነርሱ መማር ማናችን ይጎዳል፣ ያሳንሳል? ይህ ማለት ለአብነት የተጠቀሱት ሁሉ ችግር የለባቸውም፣ ከእኛ ይበልጣሉ የሚል ትርጉም  እንደምን  ይሰጣል ? በተመሳሳይ በግለሰብ ደረጃስ ዕውቅና የሚሠጣቸው የሉምን  የሚለውን ለመጠየቅ ስለምን ድፍረቱን እናጣለን?

በእርግጥ እስከዛሬ በታየው ልምዳችን የፓርቲንም ሆነ የአመራሩን ስህተት ፊት ለፊት/በግልጽ መናገር አንድም እንዳለመከባበርና እንደጥቃት/ማጥቃት- የጥላቻ ሆኖ ይቆጠራል ፣ያሊያም ‹‹ ትግሉን›› እንደመጉዳት፣ ሲያልፍም እንደ ገዢው ፓርቲ ተልዕኮ ፈጻሚነት ይወሰዳል። ስለሆነም በተነገረ ጊዜ (የቱንም ያህል ትክክልና ከፍተኛ ፋይዳው  ቢኖረውና ለእርምት የሚጠቅም ቢሆን ) እንደ ስህተትና አስነዋሪ ድርጊት ይቆጠራል፡፡ እውነቱ ግን ድክመትንና ስህተትን እየሸፈኑ ጥንካሬን ብቻ ማጉላት በጣም ጎጂ መሆኑ ነው፡፡ ለግለሰብ ፓርቲ መሪዎችም ሆነ ለፓርቲዎች  ግብዝነት፣አይጠየቄነት/አይነኬነትና የውስጠ ፓርቲ ዲሞክራሲ እጦት የዳረገንም ይሄው ነው፡፡ ይህ ልማድ ሥር የሰደደ በመሆኑ እስካሁን በተሞከረ ጊዜ የተጠናቀቀው በአብዛኛው በመከፋፈል/መለያየት ወይም በአፈና ነው፡፡ ሆኖም  በጊዜ ሂደት በግልጽ መነጋገርና ትችቱ ለአዎንታዊ ጥቅም  መዋሉ አይቀሬ ነውና የመጨረሻ ውጤቱ ለለውጥ ያለው አስተዋጽኦ ሊታመን ይገባልና ይህንን ልምድ ለማስቀረት መትጋት ይኖርብናል ፡፡

ከተከባበርን፣ከተደማመጥን፣ ከተስማማንና ከተባበርን…ማለትም ወደዚህ ለመለወጥ ፈቃደኝነቱ፣ ቆራጥነቱ… ካለን የጋራ ዓላማ በግልጽ እንቀርጻለን፣በጋራ እንቆምለታለን፣ በጋራ ከምንፈልገው ግብ  አብረን እንደርሳለን- አገርን ከጥፋትና አደጋ፣ ህዝብን ከሥቃይና መከራ እንታደጋለን ፡፡ ለዚህ ደግሞ ቀጣይ ትግላችን በነጠረ ዓላማና በህዝባዊ መሰረት ላይ የቆመ/የተገነባ እንጂ በግለሰቦች ላይ የተንጠለጠለ ሊሆን አይገባም፡፡ መሪዎች የሚወጡት ከህዝብ ውስጥ እንደመሆኑ ህዝብን አደራጅቶ የትግሉ አካልና ንቁ ተዋናይ የማድረግና  ለዚህም ወደ ህዝቡ ተደራሽነታችን የማስፋት ተግባራት ከፊታችን ይጠብቁናል ማለት ነው፡፡

5.2.3.     በቀጣዩ ምርጫ መሳተፍ/አለመሳተፍ እና የጋራ ጥያቄዎች/ቅድመ ሁኔታዎችን መለየት፤

ከዚህ በፊት በ33ቱ የደረስንበት ድምዳሜና ያቀረብናቸው ጥያቄዎች ለዚህ መሰረት ይሆኑናል፡፡ ከነዚህ ጥያቄዎች መቅረብ በኋላ ምርጫ 2005 ተካሂዶ በርካታ መረጃዎችና ማስረጃዎችን በመንተራስ ያወጣነው መግለጫም አለን፡፡ በተጨማሪ ከዚያ በኋላ ከምርጫ ጋር የተገናኙ በገዢው ፓርቲ የተወሰዱ ኢዲሞክራሲያዊ እርምጃዎች በርካታ ናቸው- የፓርቲ አመራሮች እሥራት፣ የነጸው ፕሬስ መዘጋትና የጋዜጠኞች እስራትና ስደት፣…፡፡ ስለዚህ እነዚህን በማገነዘብና ማካተት የጋራ አቋም ለመውሰድና  በጋራ ጥያቄ ለማቅረብ ይቻላል ማለት ነው፡፡

5.2.4.     የሁሉንም  ኢትዮጵያዊ ባለድርሻነት የተቀበለ አሳታፊ የነጠረ አገራዊ የመግባቢያ ኃሳብ ማመንጫ ብሄራዊ  የውይይት መድረክ፤ኢህአዴግን ጨምሮ-----ላለንበት ተጨባጭ ሁኔታ የሚመጥን ዘላቂ መፍትሄ የሚሰጥና የሥርዓት ለውጥ ለማምጣት የሚችል አንድም ፓርቲ የለም፣ ከጥላቻና ጠቅላይ የዜሮ ድምር ፖለቲካ(አሸናፊ/ተሸናፊ) አዙሪት እንውጣ ካልን ከአግላይነት ለመራቅ ብቻ ሣይሆን ለገዢው ፓርቲ የማሰላሰያ ጊዜና ወደውስጥ የመመልከት ዕድል መስጠትም ስለሚያስፈልግ ሁሉን አቀፍ የብሄራዊ መግባባትና ዕርቅ ጉባኤ መጥራት ፣ማዘጋጀት፤ኢህአዴግ እምቢተኛ ከሆነ-- ሠላማዊ የፖለቲካ ኃይሎች፣ሲቪክ ማኅበራት፣የኃይማኖትና የማኅበረሰብ መሪዎች፣ተጽዕኖ ፈጣሪና ታዋቂ ግለሰቦች….. (እንደ 86 የሠላምና ዕርቅ ጉባኤ ሆኖ በነጠረ የሚተገበር ኃሳብ ላይ) የሚወያይ ብሄራዊ  የሠላምና ዕርቅ ጉባኤ መጥራት፣ማዘጋጀት፡፡

6.      ማጠቃለያ፡-

ይህ ሰነድ ከላይ ለተቀመተው ዓላማ የተዘጋጀና በተጠቀሱት ሂደቶች ያለፈ እንደመሆኑ ለቀጣይ የጋራ ትግላችን እንደ አቅጣጫ አመላካችና ማጣቀሻ ሰነድ ሆኖ ያገለግላል፡፡ከላይ ባስቀመጥናቸው ዘላቂ ስትራቴጂክ ሁለት አማራጮች ላይ የሚደረገው የማጥራት ተግባራትና ለወቅታዊው የምርጫ 2007 ያስቀመጥነው መፍትሄ  የሚሄዱና የማይጋጩ/የማይጣረሱ በመሆናቸው የተጀመረው  ሂደት ለሁለቱም ውጤቶችና ለዘላቂው ግብ ጎን ለጎን ይሰራል ማለት ነው፡፡ ለዚህም ለስትራቴጂክ ግቦች የሚሰራ አንድ ቋሚ ኮሚቴና በምርጫ ጉዳዮች ላይ የሚሰራ ሌላ ኮሚቴ በስምምነት ሰነዱ መሠረት ይዋቀራሉ፡፡